Anaklaza, (stgr. ἀνάκλασις) – zjawisko występujące w poezji greckiej i rzymskiej, dotyczące metrów jońskich, takich jak tetrametr joński brachykatalektyczny. Zachodzi w jonikach zarówno a maiore, jak i a minore. Polega na przestawieniu elementów stopy; jest ono stosowane dla urozmaicenia rytmu metrów jońskich, które inaczej byłyby dość monotonne.
Joniki a maiore Anaklaza w joniku a maiore polega na zamianie miejscami dwóch środkowych elementów stopy; w wyniku tego jonik uzyskuje postać podobną do dwóch trochejów:
(jonik a maiore) (dwa trocheje, tj. monometr trocheiczny)
Joniki a minore Anaklaza w joniku a minore polega na wymianie elementów między sąsiednimi jonikami. Oznacza to, że ostatni element stopy nieparzystej ulega zamianie miejscami z pierwszym elementem następującej stopy parzystej:
1. stopa 2. stopa przed anaklazą po anaklazie
W wersyfikacji polskiej za sprawą anaklazy metrum czysto jambiczne (sSsSsSsS) przechodzi w chorijambiczne (SssSsSsS)Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003, s. 87..
Przykłady zastosowania "Anaklasis" (1959) - awangardowe orkiestrowe dzieło Krzysztofa Pendereckiego dla orkiestr smyczkowych i perkusyjnych.
Przypisy
Kategoria:Metryka i wersyfikacja