mały|200px|Herb Trójstrzał mały|Akt zgonu Józefa Łukaszewicza Józef Łukaszewicz (ur. 30 listopada 1799 lub 29 listopada 1797 w Krąplewie, zm. 13 lutego 1873 w Targoszycach) – polski historyk, publicysta, bibliotekarz i wydawca.

Życiorys Rodzina pieczętowała się herbem Trójstrzał. Był synem Teodora, właściciela sołectwa, i zarządcy kilku miejscowości w dobrach ks. Jabłonowskiego w powiecie kościańskim a później Czeszewa oraz Katarzyny z Poplewskich. Przez trzy lata uczył się we franciszkańskiej szkole w Pyzdrach, a następnie w Bninie. Ukończył Szkołę Departamentową w Kaliszu, a następnie studiował historię i literaturę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie pod wpływem Jerzego Samuela Bandtkiego wyspecjalizował się w bibliotekarstwie.

W 1825 debiutował jako poeta w czasopiśmie „Weteran Poznański”. W 1829 został bibliotekarzem Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu i współpracował z Edwardem Raczyńskim w jego działalności edytorskiej.

W latach 1832–1843 zajmował stanowisko archiwisty miejskiego w Poznaniu, a równocześnie w latach 1838–1842 był nauczycielem w tamtejszym gimnazjum Fryderyka Wilhelma. Należał do założycieli i stałych współpracowników „Przyjaciela Ludu”, w którym w latach 1837–1845 zamieszczał liczne artykuły o treści historycznej i archeologicznej, a w latach 1839–1845 pełnił ponadto funkcję głównego redaktora. Redagował także „Tygodnik Literacki”, a w 1840 był współzałożycielem „Orędownika Naukowego”. W 1841 założył własną drukarnię i księgarnię „Nową”.

Poza opublikowaniem fundamentalnych prac z zakresu geografii oraz dziejów dawnej Polski i wyznań na ziemiach Rzeczypospolitej, był autorem pierwszego pełnego polskiego przekładu 38 ksiąg Historii naturalnej Pliniusza (Poznań 1845).

W 1852 wycofał się z działalności publicznej i osiadł w odziedziczonym przez żonę, Sewerynę z Fryzów, majątku Targoszyce w powiecie krotoszyńskim, gdzie zmarł. W 1961 prochy przeniesiono na Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu. Jego imię nosi ulica w poznańskiej dzielnicy Łazarz.

Miał córki: Konstancję, Marię i Józefę.

Publikacje Wiadomość historyczna o dyssydentach w mieście Poznaniu w XVI i XVII wieku, Poznań 1832. Obraz historyczno-statystyczny miasta Poznania w dawniejszych czasach. T. 1 i 2, Poznań 1838Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa.

Przypisy

Bibliografia Patroni wielkopolskich ulic, zebrał i oprac. Paweł Anders, Poznań, Wydaw. Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury, 2006,

Linki zewnętrzne Herb rodzinny (Materiały genealogiczne do Polskiego Słownika Biograficznego Publikacje Józefa Łukaszewicza w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Absolwenci kaliskich szkół i uczelni Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Dyrektorzy Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu Kategoria:Pochowani na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w XVIII wieku Kategoria:Zmarli w 1873