Powłoka systemowa () – program komputerowy pełniący rolę pośrednika pomiędzy systemem operacyjnym lub aplikacjami a użytkownikiem, przyjmując jego polecenia i „wyprowadzając” wyniki działania programów. To pośrednictwo nie jest obowiązkowe (programy mogą być bardziej „samodzielne”).
Powłoki systemowe możemy podzielić na powłoki tekstowe i powłoki graficzne. Pierwszy ich rodzaj jest zwykle realizowany jako interpreter poleceń uruchamiany w trybie tekstowym i będący historycznie wcześniejszym rozwiązaniem. Powłoka tekstowa często sama zawiera podstawowe polecenia, gdy jednak wydane przez użytkownika polecenie nie jest wbudowane, uruchamiany jest program zewnętrzny. Po zalogowaniu użytkownik znajduje się w wierszu poleceń i może wydawać polecenia systemowi. Zachęca go do tego tzw. znak zachęty (command prompt) – zwykle jest to '>', '$' lub '#'. Natomiast powłoki graficzne mają zwykle postać menedżera plików kontrolowanego przy pomocy myszy i pozwalającego w łatwy sposób wykonywać najczęstsze operacje.
Rodzaje powłok systemowych Powłoki tekstowe 4DOS/4OS2/4NT – (DOS, OS/2, Windows NT); bash – Bourne-Again Shell (UNIX); CL – (OS/400); cmd.exe – (OS/2, Windows od wersji Windows 2000); COMMAND.COM – interpreter poleceń systemu DOS; CCP – (CP/M); csh – The C Shell (UNIX); DCL – (VMS/OpenVMS); DDT – (ITS); fish – friendly interactive shell (UNIX); FreeCOM – (FreeDOS); iSeries QSHELL – (IBM OS/400); JCL – (OS/360, z/OS); ksh – Korn shell (UNIX); rc Shell – (Plan 9); sh – The Bourne shell (UNIX); tcsh – The TENEX C shell (UNIX); TSO – (MVS); Windows PowerShell – zaawansowany, niestandardowy interpreter poleceń (Windows od wersji Windows XP, UNIX); zsh – The Z shell (UNIX).
Powłoki graficzne Aqua – powłoka systemu Mac OS X; Desktop – powłoka systemu GEM; Eksplorator – domyślna powłoka systemu Microsoft Windows; LeoShell – alternatywna powłoka dla systemu Windows; LiteStep – alternatywna powłoka systemu Windows; finder – powłoka systemu Mac OS; GNOME Shell – powłoka dla środowiska GNOME; Plasma – powłoka systemu będąca częścią środowiska graficznego KDE dostępna m.in. dla systemów operacyjnych: GNU/Linux, FreeBSD, Microsoft Windows, Mac OS X; Unity (powłoka systemowa) – alternatywna powłoka dla środowiska GNOME, tworzona przez Canonical Ltd.
Przypisy