Szkoła Notre-Dame, szkoła paryska – grupa kompozytorów skupionych wokół katedry Notre Dame w Paryżu od ok. 1163 (moment rozpoczęcia budowy katedry) do 1250 roku.
Imiona Leoninusa (Léonina) i Perotinusa (Pérotina) zapisał anonimowy angielski student, z biegiem czasu nazwany Anonimem IV, który studiował lub pracował przy katedrze Notre Dame w XIII wieku. Dzięki niemu posiadamy także informację, że to właśnie ci kompozytorzy spisali księgę organum znaną jako Magnus Liber Organi de gradali et antiphonario (Wielka księga organum złożona z graduału i antyfonarza). Perotinus jest zarazem pierwszym twórcą organum quadruplum – polifonii czterogłosowej – lub przynajmniej pierwszym kompozytorem, którego utwory w tym gatunku zachowały się do dziś.
Leoninus, Perotinus i inni anonimowi kompozytorzy, których dzieła znamy, są przedstawicielami epoki w historii muzyki nazwanej ars antiqua. To właśnie wtedy z klauzuli narodził się motet – jeden z najczęściej występujących gatunków w Magnus Liber Organi.
Choć zanotowana muzyka zachowała się do dziś, i to w znaczącej ilości, właściwy sposób jej interpretowania, zwłaszcza w zakresie rytmu, pozostaje przedmiotem sporów. Trzech teoretyków muzyki opisuje ówczesną praktykę wykonawczą: Johannes de Garlandia, Franco z Kolonii oraz Anonim IV; wszystkich ich dzielą jednak od spisania Magnus Liber dwa pokolenia, co oznacza, że na ich postrzeganie miała wpływ nowsza praktyka, zmieniająca się wówczas bardzo szybko.
W muzyce szkoły paryskiej najniższy głos śpiewa długie wartości, podczas gdy głos wyższy – lub głosy wyższe – wykonują ornamentowane linie melodyczne, wykorzystując często powtarzające się następstwa wartości długich i krótkich, czyli tzw. modi rytmiczne. Są to więc początki notacji, która – po raz pierwszy od czasów antycznej Grecji – wskazywała na relatywną długość wartości nutowych.
Głównym osiągnięciem szkoły Notre Dame było zastąpienie wcześniejszego organum wielogłosowego, polegającego na równoległym prowadzeniu linii melodycznej (cantus firmus) i głosów organalnych, przez organum, w którym cantus firmus jest podzielony na odcinki wykonywane w technice burdonowej lub discantowej, a głosy górne układają się w melizmaty.
Zobacz też ars antiqua discantus szkoła Saint-Martial
Bibliografia
Richard H. Hoppin, Medieval Music. New York, W.W. Norton & Co., 1978. () Harold Gleason and Warren Becker, Music in the Middle Ages and Renaissance (Music Literature Outlines Series I). Bloomington, Indiana. Frangipani Press, 1986. () Artykuły "Notre Dame School," "Organum," "Léonin," "Pérotin," The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. ()
Kategoria:Muzyka średniowieczna Kategoria:Île de la Cité Kategoria:Style i kierunki muzyczne Kategoria:Katedra Notre-Dame w Paryżu