thumb|250px|Tablica pamiątkową w języku polskim i niemieckim ze starym emblematem gimnazjum, wmurowana w 1999 roku Niemieckie Gimnazjum Reformowane w Łodzi – działające do 1945 gimnazjum, które znajdowało się w budynku przy obecnej (2016) Alei Tadeusza Kościuszki 65 w Łodzi.

Początki Szkoła powstała dzięki ukazowi carskiemu z 1905 dającemu możliwość tworzenia na terenie zaboru rosyjskiego szkół z narodowym językiem wykładowym.

Komitet Budowy Gimnazjum został zawiązany pod koniec 1907. Ernst Leonhardt i Louis Schweikert byli jednymi z wielu przemysłowców niemieckich, którzy działali w tym komitecie. Gimnazjum rozpoczęło działalność we wrześniu 1908. Pierwszą siedzibą był wynajęty budynek przy ul. Pańskiej. Projekt budynku powierzono niemieckiemu architektowi Otto HerrngringowiMariusz Kurman, Dokumentacja Badań Konserwatorskich Budynku Dawnej Szkoły - Niemieckiego Gimnazjum Reformowanego w Łodzi ul. AL. T Kościuszki 65 (dawniej ul. Spacerowa lub Promenada), Łódź 2015, s. 3.. W sierpniu 1909 wmurowano kamień węgielny pod budynek przy ówczesnej ul. Rozwadowskiej (obecnie ul. Zamenhofa przy skrzyżowaniu z Aleją Tadeusza Kościuszki). Budowę zakończono w 1910. Gimnazjum funkcjonowało w nim od 1910 do 1945.

Po II wojnie światowej, prawdopodobnie od II poł. 1945, a na pewno od 1946 do 1952, mieściła się w budynku Centralna Szkoła Partyjna PPR, od 1948 PZPR.

W następnych latach w budynku funkcjonowało nieistniejące już X Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej, a od 1970 dziekanat Wydziału Filologicznego, Instytut Filologii Polskiej oraz Instytut Anglistyki Uniwersytetu Łódzkiego. W 1981 budynek był głównym miejscem strajku studentów uczelni łódzkich.

W 2014 nieruchomość przy al. Kościuszki została zakupiona przez Sąd Apelacyjny w ŁodziBudynek filologii przy Kościuszki sprzedany, 2014-12-10, tvp.pl.

Budynek wpisany jest do rejestru zabytków pod numerem A/307 z 10.12.1984.

Budynek Budynek został zbudowany na planie litery „L” i zajmuje dużą, narożną działkę u zbiegu ulic Kościuszki i Zamenhofa. Budynek jest nieco cofnięty od linii ulic i otoczony ozdobnym, kutym ogrodzeniem na podmurówce. Pomiędzy ogrodzeniem i budynkiem znajduje się niewielki pas zieleni. W podwórzu mieściło się niegdyś boisko szkolne zamienione obecnie w obszerny parking dla pracowników i klientów sądu. Jest przykładem modernizmu berlińskiego w architekturze z elementami posecesyjnymi; w dekoracjach elewacji obecne są także motywy klasyczne w postaci reliefów z wizerunkami efebów. Wejście jest umieszczone asymetrycznie, nad którym znajduje się kartusz sowa oraz ul do którego zlatują pszczoły – jako symboli mądrości i pracowitości. Na ścianach ułożony jest tynk żłobkowany. Na elewacji od strony ulicy Zamenhofa, znaleźć można płaskorzeźbę z dwoma marabutami. Gmach pokryty jest mansardowym dachem, krytym dachówkami ceramicznymi. W dachu umieszczone są wysokie, wielopodziałowe otwory okienne. Poziome ciągi dużych okien w pilastrach dzielą elewację budynku.

Charakterystycznym elementem budynku – ulokowanym w okrągłej wieżyczce wieńczącej narożnik – było ówczesne pierwsze w Łodzi obserwatorium astronomiczne.

Dyrektorzy szkoły 1906–1910 – Heinrich Johannsen 1910–1918 – Hugo von Eltz 1918–1921 – dr Alfred Wolf 1921–1928 – Felix von Ingersleben 1928–1929 – prof. dr Edmund Erdmann 1929–1933 – Bruno Guthke 1933–1937 – Franciszek Michejda 1937–1939 – Władysław Gluchowski 1939–1942 – dr Martin Petran 1942–1945 – Ernst Wechselberg

Nauczyciele

Fryderyk Beckman Ludwig Burmester August Gerhardt Eugen Oskar Kossmann Erhard Patzer

Absolwenci

Samuel Aronson – polski chirurg Dorota Friedler – polska tancerka Alfred Kiss – niemiecki fotograf Eugen Oskar Kossmann – polsko-niemiecki historyk i geograf Fryderyk Kunitzer – niemiecki malarz Eugen Nippe – niemiecki działacz polityczny Erhard Patzer – polsko-niemiecki przyrodnik Jerzy Rawicz – polski pisarz

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Zabytkowe budynki w Łodzi‎ Kategoria:Architektura modernizmu w Łodzi Kategoria:Budynki Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Budynki szkół i instytucji badawczych w Łodzi Kategoria:Licea ogólnokształcące w Łodzi Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1910 Kategoria:Śródmieście (Łódź)