Statystyka opisowa – dział statystyki zajmujący się metodami opisu danych statystycznych uzyskanych podczas badania statystycznego. Celem stosowania metod statystyki opisowej jest podsumowanie zbioru danych i wyciągnięcie pewnych podstawowych wniosków i uogólnień na temat zbioru.
Statystykę opisową stosuje się zazwyczaj jako pierwszy i podstawowy krok w analizie zebranych danych.
Techniki statystyki opisowej Opis tabelaryczny Dane przedstawiane są w postaci tabel. Dla małych zbiorów danych tabele mogą prezentować wszystkie dane, w przeciwnym przypadku tworzy się różnego rodzaju podsumowania, jak np. szereg rozdzielczy.
Graficzna prezentacja wyników Dane prezentowane są w formie graficznej. Podstawowymi narzędziami są tutaj: histogram, wielobok liczebności i krzywa liczebności, które wykreślane są bezpośrednio na podstawie danych z szeregu rozdzielczego; wykres pudełkowy, przedstawiający zależności pomiędzy niektórymi statystykami pozycyjnymi; krzywa Lorenza charakteryzująca koncentrację wartości cechy.
Wyznaczanie miar rozkładu Do opisu służą miary rozkładu – różnego rodzaju wielkości obliczane na podstawie uzyskanych danych. Interpretacja wartości tych miar dostarcza informacji na temat charakteru rozkładu cechy.
Miary można podzielić na kilka podstawowych kategorii: miary położenia, np. kwantyl w tym miary tendencji centralnej np. średnia arytmetyczna, średnia geometryczna, średnia harmoniczna, średnia kwadratowa, mediana, moda miary zróżnicowania np. odchylenie standardowe, wariancja, rozstęp, rozstęp ćwiartkowy, średnie odchylenie bezwzględne, odchylenie ćwiartkowe, współczynnik zmienności miary asymetrii np. współczynnik skośności, współczynnik asymetrii, trzeci moment centralny miary koncentracji np. współczynnik Giniego, kurtoza
Poza tym podziałem wyróżnia się miary klasyczne i miary pozycyjne.
Techniki z wymienionych kategorii dostarczają wzajemnie uzupełniających się danych, dlatego najczęściej wykorzystuje się jednocześnie techniki z każdej z tych grup.
Bibliografia
W. Krysicki, J. Bartos, W. Dyczka, K. Królikowska, M. Wasilewski, Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka matematyczna w zadaniach, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, cz. II Statystyka matematyczna, str. 5-37.
Linki zewnętrzne Pojęcia stosowane w statystyce publicznej. Statystyka opisowa, Główny Urząd Statystyczny, stat.gov.pl [dostęp 2024-09-25]. Statystyka opisowa, pogotowiestatystyczne.pl [dostęp 2024-09-25]. Algebra – statystyka – statystyka opisowa, Khan Academy, kanał „KhanAcademyPoPolsku” na YouTube [dostęp 2025-10-27].