Konklawe 6-11 sierpnia 1492 – konklawe, które wyniosło na tron papieski Aleksandra VI.
Śmierć Innocentego VIII. Początek sediswakancji thumb|150px|Papież Innocenty VIII Papież Innocenty VIII zmarł 25 lipca 1492 roku w wieku 60 lat. Z uwagi na jego słabe zdrowie było to oczekiwane już od co najmniej kilku miesięcy. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 5 sierpnia 1492Pastor, s. 375-376; Eubel, s. 20, 50; Setton, s. 431; The election of Pope Alexander VI (1492)..
Lista uczestników Kolegium Kardynalskie w chwili śmierci Innocentego VIII liczyło 25 jawnych członków. Dwóch innych kardynałów, 30-letni Federico di Sanseverino oraz 86-letni patriarcha Wenecji Maffeo Gherardi, zostało kreowanych in pectore. Ich nazwiska zostały ujawnione dopiero po śmierci Innocentego VIII, jednak za sprawą kardynałów Ascanio Sforzy oraz Orsiniego zostali dopuszczeni do udziału w konklawePastor, s. 376; Eubel, s. 50; The election of Pope Alexander VI (1492). Ostatecznie w konklawe uczestniczyło 23 kardynałów, czterech nie przybyło bowiem do RzymuEubel, s. 21 przyp. 6.:
Rodrigo Borgia; Kardynał WicekanclerzOd XIV do XVI wieku (a sporadycznie nawet i jeszcze później) rozpowszechniony był zwyczaj nazywania kardynałów (nawet w oficjalnych dokumentach) nie według ich imion i nazwisk, lecz według pseudonimów nawiązujących najczęściej do miejsca pochodzenia, diecezji lub kościoła tytularnego danego kardynała. (nominacja kardynalska: 20 lutego 1456) – kardynał biskup Porto e Santa Rufina; komendatariusz diakonii S. Maria in Via Lata i kościoła prezbiterialnego S. Pudenziana; prymas Świętego Kolegium Kardynałów; wicekanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego; arcybiskup Walencji; administrator diecezji Cartageny, Majorki i Eger; archiprezbiter bazyliki liberiańskiej; komendatariusz opactwa terytorialnego Subiaco; protektor Zakonu Krzyżackiego Oliviero Carafa; Kardynał z Neapolu (18 września 1467) – kardynał biskup Sabiny; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Eusebio; administrator diecezji Salamanki; komendatariusz opactwa terytorialnego Montevergine Giuliano della Rovere; Kardynał S. Pietro in Vincoli (16 grudnia 1471) – kardynał biskup Ostia e Velletri; komendatariusz kościołów prezbiterialnych S. Pietro in Vincoli i Ss. XII Apostoli; penitencjariusz większy; arcybiskup Awinionu; archiprezbiter bazyliki laterańskiej; biskup Bolonii; legat apostolski w Awinionie; komendatariusz opactwa terytorialnego Nonantola Giovanni Battista Zeno; Kardynał S. Maria in Portico (21 listopada 1468) – kardynał biskup Tusculum; komendatariusz diakonii S. Maria in Portico; biskup Vicenzy; archiprezbiter bazyliki watykańskiej Giovanni Michiel; Kardynał z Werony (21 listopada 1468) – kardynał biskup Palestriny; komendatariusz diakonii S. Angelo in Pescheria; biskup Werony Jorge da Costa; Kardynał z Lizbony (18 grudnia 1476) – kardynał biskup Albano; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Lorenzo in Lucina; arcybiskup Lizbony Girolamo Basso della Rovere; Kardynał z Recanati (10 grudnia 1477) – kardynał prezbiter S. Crisogono; biskup Recanati e Macerata Domenico della Rovere; Kardynał S. Clemente (10 lutego 1478) – kardynał prezbiter S. Clemente; biskup Turynu i Corneto e Montefiascone Paolo Fregoso; Kardynał z Genui (15 maja 1480) – kardynał prezbiter S. Sisto; arcybiskup Genui i administrator diecezji Ajaccio Giovanni Conti (15 listopada 1483) – kardynał prezbiter S. Vitale Giovanni Giacomo Schiaffinati; Kardynał z Parmy (15 listopada 1483) – kardynał prezbiter S. Stefano al Monte Celio; biskup Parmy Lorenzo Cibo de Mari; Kardynał z Benewentu (9 marca 1489) – kardynał prezbiter S. Cecilia; arcybiskup Benewentu; administrator diecezji Vannes; kamerling Świętego Kolegium Kardynałów Ardicino della Porta; Kardynał z Alerii (9 marca 1489) – kardynał prezbiter Ss. Giovanni e Paolo; biskup Alerii; administrator diecezji Ołomuńca Antoniotto Pallavicini; Kardynał S. Anastasia (9 marca 1489) – kardynał prezbiter S. Prassede; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Anastasia; biskup Orense i Lamego; administrator diecezji Tournai; prefekt Trybunału Sygnatury Sprawiedliwości Maffeo Gherardi OSBCam; Kardynał z Wenecji (9 marca 1489) – kardynał prezbiter bez tytułu; patriarcha Wenecji Francesco Todeschini-Piccolomini; Kardynał ze Sieny (5 marca 1460) – kardynał diakon S. Eustachio; protodiakon Świętego Kolegium Kardynałów; administrator archidiecezji Sieny i diecezji Fermo Raffaele Sansoni Riario; Kardynał S. Giorgio (10 grudnia 1477) – kardynał diakon S. Giorgio in Velabro; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Lorenzo in Damaso; kamerling Świętego Kościoła Rzymskiego; administrator archidiecezji Pizy i diecezji Osma Giovanni Battista Savelli (15 maja 1480) – kardynał diakon S. Nicola in Carcere Tulliano Giovanni Colonna (15 maja 1480) – kardynał diakon S. Maria in Aquiro; administrator diecezji Rieti Giovanni Battista Orsini (15 listopada 1483) – kardynał diakon S. Maria Nuova; administrator archidiecezji Tarentu; komendatariusz opactwa terytorialnego Farfa Ascanio Maria Sforza Visconti; Kardynał Ascanio (17 marca 1484) – kardynał diakon Ss. Vito e Modesto; administrator diecezji Pawii i Cremony; legat apostolski w Bolonii Giovanni de Medici (9 marca 1489) – kardynał diakon S. Maria in Domnica; komendatariusz opactwa terytorialnego Monte Cassino Federico di Sanseverino (9 marca 1489) – kardynał diakon S. Teodoro; administrator diecezji Maillezais
Oprócz Hiszpana Borgii i Portugalczyka da Costy wszyscy uczestnicy konklawe byli Włochami. Sześciu z nich mianował Innocenty VIII, dwunastu Sykstus IV, trzech Paweł II, a po jednym Pius II i Kalikst III. O ich nominacjach do Świętego Kolegium zadecydowały na ogół względy polityczne lub rodzinne. Aż dziewięciu było krewnymi poprzednich papieży: Kaliksta III (Borgia), Piusa II (Piccolomini), Pawła II (Zeno i Michiel), Sykstusa IV (Giuliano della Rovere, Girolamo Basso, Domenico della Rovere, Riario) i Innocentego VIII (Cibo de Mari). Dwóch elektorów otrzymało kapelusz kardynalski na życzenie królów Neapolu (Carafa) lub Portugalii (da Costa), a czterech było przedstawicielami włoskich rodów książęcych (Sforza – Mediolan; Medici – Florencja; Fregoso – Genua) lub hrabiowskich (Sanseverino – syn hrabiego Caiazzo). Czterech kardynałów (Orsini, Colonna, Savelli i Conti) należało do rzymskiej arystokracji. Spośród pozostałych czterech Schiaffinati, della Porta i Pallavicini byli urzędnikami kurialnymi, a jedynie Gherardi był rezydencjonalnym biskupem diecezjalnymThe election of Pope Alexander VI (1492); por. Pastor, s. 361 i nast..
Nieobecni Czterech kardynałów nie uczestniczyło w konklawe (dwóch Hiszpanów i dwóch Francuzów)Eubel, s. 21 przyp. 6; The election of Pope Alexander VI (1492).:
Luis Juan del Milà y Borja; Kardynał z Segorbe (20 lutego 1456) – kardynał prezbiter Ss. IV Coronati; protoprezbiter Świętego Kolegium Kardynałów; biskup Lèridy Pedro González de Mendoza; Kardynał z Sigüenzy (7 maja 1473) – kardynał prezbiter S. Croce in Gerusalemme; arcybiskup Toledo i prymas Hiszpanii; administrator diecezji Sigüenzy; tytularny patriarcha Aleksandrii; kanclerz królestwa Hiszpanii Andre d’Espinay; Kardynał z Bordeaux (9 marca 1489) – kardynał prezbiter Ss. Silvestro e Martino ai Monti; arcybiskup Lyonu i Bordeaux, prymas Galii Pierre d’Aubusson OSIoHieros; Kardynał Wielki Mistrz z Rodos (9 marca 1489) – kardynał diakon S. Adriano; wielki mistrz zakonu joannitów na wyspie Rodos; legat papieski w Azji
Del Mila y Borja był siostrzeńcem Kaliksta III, pozostali byli kardynałami rekomendowanymi przez królów Kastylii (Mendoza) i Francji (d’Espinay, d’Aubusson). Mendozę mianował Sykstus IV, natomiast obu Francuzów Innocenty VIII.
Podziały w Świętym Kolegium Kolegium Kardynalskie było wówczas podzielone na dwie frakcje: na czele jednej z nich, reprezentującej opcję proneapolitańską, stał Giuliano della Rovere, bratanek papieża Sykstusa IV. Drugiej, promediolańskiej, przewodził 37-letni kardynał Ascanio Maria Sforza Visconti z rodu książąt Mediolanu. Stronnikami Giuliano della Rovere byli Girolamo Basso della Rovere, da Costa, Cibo, Domenico della Rovere, Michiel, Fregoso i Colonna. Do partii Ascanio Sforzy należeli natomiast Borgia, Carafa, Piccolomini, Riario, Schiaffinati, Zeno, Conti, Savelli, Orsini, Pallavicino i della PortaPastor, s. 377-381, 532-533; The election of Pope Alexander VI (1492)..
Kandydaci do tiary thumb|180px|Kardynał Oliviero Carafa Raport florenckiego ambasadora w Rzymie z 28 lipca 1492 podaje, że najpoważniejszymi kandydatami do tiary byli kardynałowie Carafa, da Costa, della Porta i Zeno, a w dalszej kolejności Piccolomini i BorgiaPastor, s. 377-378.. Z kolei ambasador księstwa Ferrary, biskup Andrea Boccaccio z Modeny, w liście do księżnej Eleonory, datowanym na 4 sierpnia 1492, za faworyta uważał kardynała Ardicino della Porta, a jako poważnych kandydatów wymienił też kolejno Carafę, Sforzę i Borgię. Boccaccio zwracał uwagę, że atutem Borgii jest jego ogromne bogactwo, którym mógłby wynagrodzić swych wyborców. Jako kardynałów aspirujących do papiestwa wymienił też Savelliego, da Costę, Piccolominiego, Michiela, Fregoso, Domenico della Rovere i Zeno. Na koniec wreszcie wskazał na kandydaturę Giuliano della Rovere, który jednak działał na swoją rzecz bardzo dyskretniePastor, s. 379-380; The election of Pope Alexander VI (1492)..
Z tego samego dnia, co list biskupa Boccaccio, pochodzi także raport ambasadora księstwa Mediolanu. Ambasador wskazał w nim, że nowym papieżem najprawdopodobniej zostanie della Porta z partii kardynała Sforzy. Ambasador argumentował, że zarówno Giuliano della Rovere jak da Costa nie mają szans na uzyskanie wymaganej do wyboru większości głosów, wobec czego della Rovere i jego stronnicy zmuszeni będą poprzeć jakiegoś kandydata z partii Ascanio Sforzy. Wykluczył przy tym Borgię i Piccolominiego z uwagi na osobistą niechęć między nimi a della Rovere, a także Carafę, gdyż ten popadł w niełaskę u króla Neapolu Ferdynanda I, sprzymierzeńca della Rovere. W konkluzji ambasador uznał, że największe szanse na uzyskanie wymaganego poparcia ma Ardicino della Porta lub ewentualnie Giovanni Battista ZenoPastor, s. 380-381; The election of Pope Alexander VI (1492)..
Królestwo Francji, królestwo Neapolu i Republika Genui niemal oficjalnie wspierały kandydaturę Giuliano della Rovere, jednak jego rzeczywiste szanse nie były dużePastor, s. 378-379, 381; The election of Pope Alexander VI (1492).. Jak wynika z powyższych raportów, za głównego faworyta uznawano kardynała della Portę.
Przygotowania do konklawe thumb|200px|left|Kardynał Ascanio Sforza Okres sediswakancji przebiegał znacznie spokojniej niż w 1484. Kamerling Riario, odpowiedzialny za zarząd miastem oraz całym Państwem Kościelnym, okazał się niezwykle kompetentny i pomimo wzrostu przestępczości na ulicach nie doszło do zamieszekSetton, s. 432; Pastor, s. 375; The election of Pope Alexander VI (1492)..
Zarówno Rodrigo Borgia, jak i Giuliano della Rovere, jeszcze przed rozpoczęciem konklawe zabiegali o poparcie ze strony kardynała Sforzy, który był najbardziej wpływowym kardynałem i powszechnie uważano, że jego stanowisko będzie decydujące dla wyboru nowego papieża. W tej rywalizacji zwycięstwo odniósł Borgia. Szczegóły prowadzonych między nimi negocjacji nie są znane, ale wedle wszelkiego prawdopodobieństwa miały charakter symoniczny. Współczesny kronikarz Stefano Infessura odnotował, że jeszcze przed rozpoczęciem konklawe Borgia posłał ze swego pałacu do pałacu kardynała Sforzy cztery muły obładowane srebrem. Z raportu ambasadora mediolańskiego wiadomo natomiast, że w dniu 4 sierpnia 1492 doszło też do spotkania Sforzy z Giuliano della Rovere, jednak zakończyło się niczym, co oznacza, że oferta della Rovere nie była dla Sforzy dostatecznie satysfakcjonująca, tym bardziej, że już wcześniej kardynałowie ci pozostawali w złych stosunkachPastor, s. 381-382; Setton, s. 432; The election of Pope Alexander VI (1492)..
Konklawe Początek konklawe