Gorlicki Batalion Obrony Narodowej (batalion ON „Gorlice”) – pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Organizacja i formowanie Batalion został sformowany z dniem 31 maja 1939 w Gorlicach i Bieczu, w składzie Podhalańskiej Brygady ON, według etatu batalionu ON typ IV. Pododdział był organizowany w oparciu o 491 Obwód Przysposobienia Wojskowego. Oddziałem gospodarczym dla nowo utworzonego oddziału był 16 pułk piechoty w Tarnowie. Pod względem mobilizacji materiałowej przydzielony do 1 pułku strzelców podhalańskich w Nowym Sączu. Batalion nie otrzymał działek przeciwpancernych oraz połowy z należnych ciężkich karabinów maszynowych (3 ckm zamiast 6 przysługujących). Karabiny francuskie zostały wymienione na niemieckie. Dostarczono jeden moździerz, brakowało hełmów, bagnetów i łopatek saperskich. W sierpniu 1939 przydzielono ręczne karabiny maszynowe w zamian za ckm.
W czerwcu 1939 rozpoczęto szkolenie doraźne, natomiast w lipcu i sierpniu przeprowadzone zostały planowe ćwiczenia okresowe w rejonie przewidywanych działań obronnych.
W trzeciej dekadzie sierpnia 1939 roku, zarządzeniem komendanta Garnizonu Gorlice majora Łepkowskiego i burmistrza miasta została powołana ochotnicza 4 kompania batalionu ON „Gorlice”, składająca się z uczniów gorlickiego gimnazjum i uczniów szkół średnich w powiecie. Zwerbowano 118 rekrutów, którzy w większości byli członkami Związku Strzeleckiego i przeszli szkolenie w Przysposobieniu Wojskowym. Dowódcą kompanii został mieszkaniec Glinika porucznik Adam Marcinkiewicz. Po złożeniu przysięgi kompania została włączona w skład batalionu powiększając jego liczebność do 620 żołnierzyAndrzej Ćmiech, Gorlice w przededniu II wojny światowej.
Gorlicki batalion ON w kampanii wrześniowej W kampanii wrześniowej 1939 roku batalion walczył w składzie 2 Brygady Górskiej Strzelców, która broniła odcinka od Czorsztyna do Przełęczy Beskid (ok. 80 km). Batalion ON „Gorlice” bez 3 kompanii bronił pododcinka wschodniego, który obejmował teren od Gładyszowa przez Zborów-Konieczną do Gorlic. Wydzielona 3 kompania ON stacjonowała w Ujściu Ruskim, przydzielona do 1 pułku strzelców podhalańskich. Tam weszła w skład Oddziały Wydzielonego „Lucjan” („Wysowa”) dowodzonego przez kpt. Lucjana Świerczewskiego.
5 września 1939 pod Hańczową i Gładyszowem batalion odpierał ataki oddziałów rozpoznawczych niemieckiej 1 Dywizji Górskiej.
7 września działająca w składzie OW „Lucjan” („Wysowa”) 3 kompania ON toczyła ciężkie walki z niemieckim I batalionem 100 pułku strzelców 1 Dywizji Górskiej. Wobec groźby obejścia ich pozycji zmuszony był się wycofać. Główne siły Gorlickiego batalionu ON opóźniały niemieckie jednostki górskie pod Zdyną i Gładyszowem. Wycofywał się do Małastowa a następnie na Nowy Żmigród. Część żołnierzy batalionu odeszła na Rozdziele, gdzie uzbrojona w ckm stawiła opór w obronie miejscowości. Po wycofaniu się obrońców, I/100 psg zamordował 9 mężczyzn, w tym trzech żołnierzy pochodzących z tej miejscowości.
8 września wieczorem zbierający się w rejonie Krościenka Wyżnego Gorlicki batalion ON został rozbity i rozproszony przez niemiecki zmotoryzowany oddział pościgowy „Lang” wysłany przez 1 Dywizję Górską. Zaginęli: kpt. Stanisław Czwiertnia i kpt. Józef Fryzel. Pozostałości batalionu pod dowództwem por. rez. Jana Pabisa odeszła w kierunku pozycji 3 Brygady Górskich Strzelców.
Obsada personalna dowódca – kpt. Stanisław Czwiertnia dowódca 1 kompanii ON „Gorlice I” – kpt. Józef Fryzel dowódca 2 kompanii ON „Gorlice II” – por. rez. Jan Pabis dowódca 3 kompanii ON „Biecz” – ppor. rez. Mieczysław Burczyk †1940 Charków dowódca kompanii ochotniczej – por. Adam Marcinkiewicz
Przypisy
Bibliografia
Andrzej Ćmiech, Gorlice w przededniu II wojny światowej, "Gazeta Gorlicka" regionalny dodatek "Gazety Krakowskiej", wtorek 24 sierpnia 2007 Ryszard Dalecki, Armia "Karpaty" w wojnie obronnej 1939 r., Krajowa Agencja Wydawnicza, Rzeszów 1989, wyd. II,
Gorlice, Batalion ON Kategoria:Polskie jednostki obrony narodowej utworzone w 1939 Gorlice, Batalion ON Kategoria:Historia Gorlic Kategoria:Historia Biecza