thumb|Podhalańska Brygada ON thumb|Obrona Narodowa w 1939 thumb Zakopiański Batalion Obrony Narodowej (batalion ON „Zakopane”) – pododdział piechoty Wojska Polskiego II RP.
Organizacja i formowanie Batalion został sformowanyrozkazem Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych l.1601 z dnia 2 maja 1939, z dniem 31 maja 1939, w Zakopanem, Czarnym Dunajcu i Jabłonce, w składzie Podhalańskiej Brygady ON, według etatu batalionu ON typ IV. Pododdział był formowany na bazie 191 Obwodu Przysposobienia Wojskowego. Materiałowoprzydzielony do 12 pułku piechoty
Zakopiański batalion ON w kampanii wrześniowej W kampanii wrześniowej 1939 batalion walczył w składzie 1 Brygady Górskiej Strzelców płk. dypl. Janusza Gaładyka.
1 września Zakopiański batalion ON wydzielił 1 kompanię ON „Zakopane”, która wraz kompanią I batalionu 1 pułku górskich strzelców na linię osłonową wzdłuż granicy słowacko-polskiej. 1 kompania ON osłaniała linię dolina Kościeliska, Zakopane, Jaworzyna, Jurgów i Łapsze. Większość batalionu stanowił pod Zabornią w rejonie skrzyżowania szos z Nowego Targu i od Spytkowic odwód dowódcy 1 pgs. Nocą 2/3 września bez 1 kompanii ON batalion wycofał się w kierunku Tokarni. 1 kompania ON „Zakopane” została przydzielona do batalionu ON „Żywiec”. Po wykonaniu zadań osłonowych wycofał się w kierunku Skomielnej. W trakcie odwrotu prowadził walki w składzie 1 pgs. 3/4 września batalion prowadził odwrót w kierunku Myślenic poprzez Trzebunię i Stróżę. 5 września w trakcie walk odwrotowych batalion dotarł do Dobczyc i Raciechowic. Rano 6 września w Lipnicy Murowanej został rozbity sztab 1 BGS. 6 września batalion maszerował w kierunku na Bochnię. Z Bochni na skutej jej zajęcia przez oddziały niemieckie maszerował osiągając w nocy 6/7 września o godz.1.00 Nowy Wiśnicz, skąd dalej maszerował w kierunku Okocimia.
Batalion wykonywał marsz odwrotowy w co najmniej dwóch grupach. 1 Kompania ON wraz z batalionem ON „Żywiec”, natomiast większość batalionu maszerowała oddzielnie. W rejonie szosy w pobliżu Poręby Spytkowskiej podczas jej przekraczania doszło do paniki wśród żołnierzy. Nocą 7/8 września zgrupowanie przeszło na północny skraj lasów radłowskich po czym brodem przeprawiła się przez Dunajec pod Wietrzychowicami. Prowadząc rano 8 września dalszy odwrót jedna z kompanii batalionu przeprawiła się przez Dunajec, niedaleko jego ujścia do Wisły.W trakcie dalszego odwrotu 8 września batalion maszerował za Wisłokę na Radomyśl Wielki, Przecław, Kolbuszową. 10 września grupa mjr Rotha (batalion ON „Zakopane” wraz z pododdziałami 2 pgs) przekroczyła San pod Rozwadowem. 10 września grupa mjr. Rotha dołączyła do pułku zbiorczego ppłk Wojciecha Wójcika. Pułk został podporządkowany dowódcy Grupy Operacyjnej „Boruta”. 10 i 11 września pozostałość batalionu ON „Zakopane” (dowództwo batalionu i pododdziały specjalne, 1 i 2 kompanie ON) weszła w skład zbiorczego batalionu ON po połączeniu z batalionem ON „Żywiec” (1 kompania ON i część kompanii specjalnej) pod dowództwem mjr. Edwarda Rotha. 12 i 13 września pułk zbiorczy objął obronę rzeki Tanwi wraz z mostem pod wsią Króle. Batalion reorganizował się i był w odwodzie.
14 września pułk zbiorczy ppłk. Wójcika podjął marsz w awangardzie 21 DPG, batalion zbiorczy ON mjr. Rotha maszerował w straży tylnej pułku. 15 września o godz.6.00 bataliony górskich strzelców wywodzące się z KOP wykonały natarcie na Oleszyce, zaskakując początkowo niemiecki I batalion 130 pp 45 DP. Dowódca niemieckiej 45 DP wprowadził do walki cały niemiecki 130 pp. Natarcie niemieckiego II/130 pp na wieś Futory i las powtrzymał batalion zbiorczy ON i inne pododdziały pułku zbiorczego, wykonując kontrataki na przenikające oddziały niemieckie. Późnym popołudniem na tyły zgrupowania wyszedł kolejny niemiecki batalion I/133 pp. W pułku zbiorczym zaczęło brakować amunicji. W nocy pułk zbiorczy rozpoczął odwrót w kierunku Dzikowa Nowego. W trakcie walk wśród poległych znalazł się ppor. rez. Adam Drozdowski dowódca 1 kompanii ON „Zakopane”. 16 września zbiorczy batalion ON wycofał się w rejon Dzikowa Starego i Moszczenicy. Batalion wycofał się wraz pozostałością pułku za Tanew. W trakcie walki poległ dowódca 21 Dywizji Piechoty Górskiej gen. bryg. Józef Kustroń. Pozostałość pułku 17 września przekroczyła Tanew brodem pod Lipowcem. Na postój pułk stanął pod wsią Margole i gajówką Smolnik. Dalej kontynuował marsz przez Puszczę Solską. Nocą 17/18 września pozostałość pułku przedzierała się przez okrążenie pod Tereszpolem porzucono tabory rozproszyła się część żołnierzy. W szeregach pułku pozostało do 400 żołnierzy, w tym około 100 z batalionu ON. Przez cały czas oddziałom towarzyszyła 152 bateria armat górskich 65 mm. 18 września resztki batalionu zbiorczego ON mjr. Rotha dostały się do niemieckiej niewoli. Obsada personalna dowódca batalionu – mjr piech. Edward Józef Roth adiutant batalionu – ppor. rez. inż. Adam Marian Drozdowski dowódca plutonu przeciwpancernego – st. sierż. Władysław Zabdyr dowódca 1 kompanii ON „Zakopane” – kpt. rez. Edmund Tomasz Kozłowski dowódca 2 kompanii ON „Czarny Dunajec” – kpt. w st. sp. Czesław Franciszek Małecki dowódca 3 kompanii ON „Jabłonka” – ppor. rez. Mieczysław Stanisław Przetak
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Zakopane, Batalion ON Kategoria:Polskie jednostki obrony narodowej utworzone w 1939 Zakopane, Batalion ON Kategoria:Historia Zakopanego Kategoria:Historia Czarnego Dunajca (miasta) Kategoria:Jabłonka (województwo małopolskie)