Edward Prus (ur. 1931 w Załoźcach, zm. 31 grudnia 2007) – polski historyk, politolog, działacz i aktywista narodowy, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor Wyższej Szkoły Planowania Strategicznego w Dąbrowie Górniczej oraz Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP w Warszawie, wykładowca w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.

Życiorys W latach 1944–1946 był żołnierzem Istrebitielnego Batalionu () – formacji pomocniczej w strukturach NKWDPiotr Kosiewski, Grzegorz Motyka. Forum Europy Środkowo-Wschodniej. Historycy polscy i ukraińscy wobec problemów XX wieku. 2000. , str. 173. Po 1989 roku zaczął twierdzić, że walczył przeciwko UPA jako żołnierz Szarych Szeregów„[...] harcerze szczepu w Załoźcach, wraz z przybyłymi już wówczas do tego miasta harcerzami mileńskimi, utworzyli – według wersji Edwarda Prusa – tzw. Batalion Szturmowy (zwany Istriebitielnym Bataljonem), w celach samoobrony ludności polskiej przed Ukraińcami.” [w:] Jerzy Jabrzemski. Harcerze z Szarych Szeregów. PEWN. 1997. . str. 195., jednakże nie pamięta go żaden z kombatantów tej organizacji, a w wymienionych przez Prusa miejscach bitew nie działały Szare Szeregi.

W 1946 przesiedlony do Polski. Ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim. Autor publikacji oraz szkiców historycznych poświęconych zbrodniom dokonanym na kresowej ludności polskiej przez Ukraińców z OUN i UPA, oraz prac na temat martyrologii Żydów i Polaków w czasie II wojny światowej na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej. Jego publikacje są przedmiotem krytyki m.in. Instytutu Pamięci Narodowej, Timothy Snydera i innych historykówTimothy Snyder w To Resolve the Ukrainian Problem Once and for All: The Ethnic Cleansing of Ukrainians in Poland, 1943–1947, Journal of Cold War Studies, Spring 1999, Vol. 1, No. 2, Pages 86-120Rafał Wnuk z IPN w Recent Polish Historiography on Polish-Ukrainian Relations during World War II and its Aftermath, InterMarium Volume 7 (2004)Praca zbiorowa: „Od konfliktu do porozumienia”„Według historyka Andrzeja Leona Sowy z prac E. Prusa utrzymanych w konwencji naukowej, a więc posiadających przypisy czy odwołujących się do źródeł archiwalnych, wymienić należy: Władykę świętojurskiego. Rzecz o arcybiskupie Andrzeju Szeptyckim (1865-1944) Warszawa 1985), Z dziejów współpracy nacjonalistów ukraińskich z Niemcami w okresie II wojny światowej (Katowice 1985), Herosów spod znaku tryzuba (Warszawa 1985).” Andrzej Zięba w swojej recenzji opublikowanej w Dziejach Najnowszych wypunktował warsztatowe uchybienia autora Władyki świętojurskiego (A. Zięba, 1985, s. 885-900). Według dalej Andrzeja Leona Sowy pozostałe prace autora, takie jak m.in.: Banderowcy - defekt historii (Wrocław 1993/1994), Melnykowcy - kolaboracja czy opór (Wrocław 1994), Atamania UPA. Tragedia Kresów (Wrocław 1996), UPA - armia powstańcza czy kurenie rezunów ? (Wrocław 1997); pisane są w konwencji paszkwilów, skierowanych przeciwko ukraińskim nacjonalistom”. Autor ten podkreśla fakt, iż Edward Prus stosuje w swoich pracach, w charakterze bibliografii, jedynie wykaz użytych prac, co utrudnia weryfikowanie podawanych przez niego faktów. Andrzej Leon Sowa - „Stosunki polsko-ukraińskie 1939–1947”, Kraków 1998, s. 24-25Pisząc o publikacjach Prusa nt. metropolity Andrzeja Szeptyckiego Andrzej Zięba stwierdził, iż „stały [one] na niskim poziomie literackim, nie grzeszyły logiką wywodu, a nawet w warstwie faktograficznej i interpretacyjnej przekręcały i zniekształcały treści zapożyczone od autorów radzieckich”, A. Zięba, Dzieje legendy pośmiertnej metropolity Andrzeja Szeptyckiego wśród Polaków [w:] Polska – Ukraina. 1000 lat sąsiedztwa, t. IV, Przemyśl 1998, ISSN 0867-1060, s.301, ale Karol Grünberg i Bolesław Sprengel w pracy Trudne sąsiedztwo, wymieniają go wśród „autorów wartościowych prac”K. Grunberg, B. Sprengel, Trudne sąsiedztwo, Warszawa 2005, s. 704-705. Według Andrzeja Zięby Prus był związany z najbardziej lojalnym wobec ZSRR stronnictwem PZPRA. Zięba, Dzieje legendy pośmiertnej metropolity Andrzeja Szeptyckiego wśród Polaków [w:] Polska – Ukraina. 1000 lat sąsiedztwa, t. IV, Przemyśl 1998, ISSN 0867-1060, s.300.

Działacz Zjednoczenia Patriotycznego „Grunwald”. W stanie wojennym należał do grupy narzuconej Stowarzyszeniu PAX po odwołaniu przewodniczącego Ryszarda ReiffaRyszard Reiff jako jedyny z 14 członków obecnych na posiedzeniu Rady Państwa w 1981 sprzeciwił się zatwierdzeniu uchwały o wprowadzeniu stanu wojennego i dekretu o stanie wojennym. Stopień doktora habilitowanego uzyskał na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w 1986 na podstawie pracy Z dziejów współpracy nacjonalistów ukraińskich z Niemcami w okresie II wojny światowej i okupacji Recenzentami pracy byli: prof. Jerzy Ochmański, prof. Zygmunt Łukawski i gen. MO, prof. Tadeusz Walichnowski (rektor Akademii Spraw Wewnętrznych).. W 2001 został odznaczony Medalem Polonia Mater Nostra Est.

Jego prace charakteryzuje specyficzny językAndrzej Leon Sowa, Akcja "Wisła" w polskiej historiografii- aktualne problemy badawcze, [w:] Akcja "Wisła", pod red. Jana Pisulińskiego, Warszawa 2003, s. 17., nieużywany przez zawodowych historyków w swoich polemikach z innymi autorami (zob. hasło Edward Prus w Wikicytatach). Jest podejrzewany o sfabrykowanie antypolskiej uchwały krajowego prowidu OUN z 22 czerwca 1990 roku, mającej zawierać podstawowe założenia i cele polityki ukraińskich nacjonalistów wobec Polski po upadku bloku wschodniegoHenryk Pająk w swej książce „Za samostijną Ukrainę” opublikował list, wysłany przez środowiska kombatantów 27. Wołyńskiej Dywizji AK: „Uchwała Prowodu dotarta do nas za pośrednictwem Jacka Wilczura, tego, który kręci się koło naszego środowiska, udając wielkiego przyjaciela 27. Dywizji, a wroga Ukraińców. Po przyciśnięciu oświadczył, że otrzymał tekst od Edwarda Prusa, profesora historii i politologii, wykładowcy Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Katowicach”..

Bliski współpracownik Radia Maryja. Znany z antyunijnych i antyukraińskich poglądówBIAŁOSTOCKIE TEKI HISTORYCZNE TOM 6/2008, doradca Stowarzyszenia Nie dla Unii Europejskiej w Krakowie. Był również przeciwny wstąpieniu Polski do NATO.

Publicysta pism: „Nasz Dziennik”, „Myśl Polska”, „Tygodnik Ojczyzna”, „Weteran”, „Wspólnota” (miesięcznika wydawanego przez Polską Wspólnotę Narodową). Był także wiceprezesem Stowarzyszenia Ofiar Wojny w Bielsku-Białejprezesem Stowarzyszenia był i pozostaje nadal Mieczysław Janosz (związany w latach 70. z Aferą „Żelazo”). Stowarzyszenie uzyskało rozgłos w związku ze sprawą stawiania przez Kazimierza Świtonia krzyży na żwirowisku, tuż przy murach byłego niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau, pod koniec lat 90. XX wieku, na terenie dzierżawionym przez Stowarzyszenie ., oraz członkiem Stronnictwa Narodowego Ojczyzna. Blisko współpracował z wydawnictwami Nortom i Ojczyzna. Był członkiem rzeczywistym Światowego Forum Intelektualistów Słowiańskich z siedzibą w Smoleńsku.

Członek stowarzyszenia Nasza Przyszłość – Polska. Mieszkał i pracował w Gliwicach. Popierał Jana KobylańskiegoList E. Prusa do Jana Kobylańskiego, usopal.com. Krytycznie oceniał działalność ukraińskiej publicystyki historycznej w Polsce„Nasze władze nie rozumieją, że w Polsce tworzy się rzeczywistość nazistowska - wyrasta nowe pokolenie ukraińskie w duchu OUN – UPA, którego marzeniem jest walka z Polską o „odebranie” jej rzekomo okupowanej „Zakerzonii”. Młodych Ukraińców zachęcają do tego Sekretariat Prezydium Światowego Kongresu Ukraińców, lwowscy pseudo - politolodzy Witalij Prociuk i Bohdan Zubenko, w Polsce autentyczni analfabeci historyczni: Mykoła Siwyćkyj, Jewhen Misyło, Bohdan Huk, Mykoła Zymomria i Roman Drozd, a wspiera Hryćko Motyka”. Edward Prus: „60. Rocznica apogeum banderowskiego ludobójstwa.”.

Przez Pawła Bohdanowicza, zajmującego się tematyką fałszerstw fotografii, został nazwany „autorem o bardzo wątpliwej wiarygodności”.

Publikacje Pannacjonalizm. Polityczna działalność emigracyjna byłych kolaboracjonistów z Europy wschodniej i południowo-wschodniej, Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1976. Z dziejów współpracy nacjonalistów ukraińskich z Niemcami w okresie II wojny światowej i okupacji, Katowice 1985, Wyd. Akademia Ekonomiczna; Herosi spod znaku tryzuba: Konowalec - Bandera - Szuchewycz,Warszawa 1985, wyd. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Władyka świętojurski, Warszawa 1985, Wyd. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Atamania UPA: tragedia kresów, Warszawa 1988 Wyd. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, UPA - armia powstańcza czy kurenie rizunów ? Wrocław 1994, wyd.: „Nortom”, Holocaust po banderowsku. Czy Żydzi byli w UPA,wyd. I Wrocław 1995 , Wyd. II rozszerzone: Nortom, Wrocław 2001, Taras Czuprynka. Hetman UPA i wielki inkwizytor OUN, Nortom, Wrocław 1998, Patriarcha galicyjski. Rzecz o arcybiskupie Andrzeju Szeptyckim metropolicie greckokatolickim, Nortom, Wrocław 1999 Rycerze żelaznej ostrogi: oddziały wojskowe ukraińskich nacjonalistów w okresie II wojny światowej Wrocław 2000 , wyd. Atla2 SS-Galizien. Patrioci czy zbrodniarze?, Nortom, Wrocław 2001, Legenda Kresów .Szare Szeregi w walce z UPA, Nortom, Wrocław 2003, Stepan Bandera 1900-1959. Symbol zbrodni i okrucieństwa, Nortom, Wrocław 2004, Operacja „Wisła”, Nortom, Wrocław 2006, Banderomachia - łże-rząd Stećki na tle rzeczywistości, Nortom, Wrocław 2007, Szatańskie igrzysko: historia Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Nortom, Wrocław 2009 Zapomniany ataman: Taras Bulba-Boroweć (1908-1981), Nortom, Wrocław 2005

Przypisy

Zobacz też Uchwała krajowego prowidu OUN z 22 czerwca 1990

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Działacze PAX Kategoria:Działacze Zjednoczenia Patriotycznego „Grunwald” Kategoria:Ludzie urodzeni w Załoźcach Kategoria:Ludzie związani z Gliwicami Kategoria:Odznaczeni Medalem Polonia Mater Nostra Est Kategoria:Polacy wysiedleni z Kresów Wschodnich w latach 1944–1946 Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu Kategoria:Istriebitielne bataliony Kategoria:Funkcjonariusze NKWD Kategoria:Ludzie związani z Radiem Maryja Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2007