Janusz Anderman (ur. 7 kwietnia 1949 we Włoszczowie) – polski pisarz, prozaik, tłumacz literatury czeskiej, reżyser, autor scenariuszy filmowych, sztuk teatralnych i słuchowisk radiowych.
Życiorys Jest absolwentem filologii słowiańskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1978 był współredaktorem, a w latach 1980–1988 redaktorem niezależnego kwartalnika „Puls”, pracował ponadto w redakcji „Studenta” w Krakowie, współpracował z Radiem Wolna Europa. W latach 1980–1981 wchodził w skład komisji ds. współpracy z „Solidarnością” Związku Literatów Polskich, w grudniu 1981 uczestniczył w powołaniu Prymasowskiego Komitetu Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i Ich Rodzinom. 5 stycznia 1982 sam został internowany i do 24 lipca tegoż roku przebywał w więzieniu na warszawskiej Białołęce.
Jako prozaik debiutował w 1970 na łamach prasy. Uznanie zyskały jego powieści środowiskowe: debiutancka Zabawa w głuchy telefon (1976), a także Gra na zwłokę (1979), zbiory opowiadań: Brak tchu (kilka wydań bezdebitowych 1983–1988, wydanie poszerzone 1990), Kraj świata (Paryż 1988), Tymczasem (1998). Jego prozę tłumaczono na jedenaście języków, edycje książkowe ukazywały się m.in. w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Szwajcarii i Niemczech. Za powieść Cały czas uzyskał w 2007 nominację do Nagrody Literackiej Nike, w 2009 na jej motywach powstał film Mniejsze zło w reżyserii Janusza Morgensterna. Został ponadto felietonistą „Gazety Wyborczej”. Członek Polskiej Akademii Filmowej i PEN Clubu. Do sierpnia 2020 był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Był jurorem m.in. na 33. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, a także ekspertem Agencji Scenariuszowej oraz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.
Był członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i 2015.
Życie prywatne Jego żoną była aktorka Joanna Trzepiecińska. Mają dwóch synów – Wiktora i Karola. Małżeństwo zakończyło się rozwodem.
Odznaczenia i wyróżnienia 2025 – Nagroda 100-lecia ZAiKS-u 2011 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski 2010 – Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Dyplom Honorowy za film Co ja tu robię? Tadeusz Konwicki 2010 – Nominacja do Złotego Lajkonika za film Co ja tu robię? Tadeusz Konwicki 2008 – Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” 2009 – Nominacja do Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus” za To wszystko 2008 – Nominacja do Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus” za Nowe fotografie 2007 – Nominacja do Nagrody Literackiej Nike za Cały czas 1999 – Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” 1988 – Nagroda Fundacji Singlerów w Australii 1981 – Nagroda Fundacji im. Kościelskich za Grę na zwłokę 1980 – Nagroda niezależnego kwartalnika literackiego „Zapis”, ufundowana przez Tadeusza Konwickiego, za Grę na zwłokę 1976 – Nagroda im. Wilhelma Macha za najlepszy debiut powieściowy roku za Zabawę w głuchy telefon
Twórczość Literatura Zabawa w głuchy telefon (1976) Autostop (1978 pod pseudonimem Marcin Czech) Gra na zwłokę (1979) Brak tchu (1983) Kraj świata (1988) Choroba więzienna (ze wstępem Tadeusza Konwickiego, 1992) Tymczasem (1998) Fotografie (2002) Największy słoń na świecie (2003) Cały czas (2006) Nowe fotografie (2007) To wszystko (2008) Fotografie ostatnie (2010) Łańcuch czystych serc (2012) Grzybki halucynogenne (ze wstępem Adama Michnika, 2013) Czarne serce (2015) Golenie frajerów (2021) Taniec św. Wita (2025) Fotografie. Powieść rzeka z dopływami (2026)
Scenariusze filmowe Śnić we śnie, scenariusz, dialogi (1979) Białe tango, scenariusz (1981) Kraj świata, scenariusz (1993) Mniejsze zło, scenariusz (2008) Co ja tu robię? Tadeusz Konwicki, scenariusz, reżyseria (2009). [dostęp 2020-12-12].
Teatr TV Piknik, przekład (1977) Palacz zwłok, przekład (1981) Dziwne popołudnie doktora Burkego, przekład (1982) Oświadczenie (współautor Sławomir Mrożek, 2002) Dzień przed zachodem, autor (2003)
Teatr Labirynt, autor (1987) Amerykańska papieżyca, reżyseria (2000) Gra na zwłokę, autor (2006) Fotografie, autor (2009) Pociągi pod specjalnym nadzorem, autor adaptacji (2017) Ława przysięgłych, przekład (2020)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Ludzie związani z prasą podziemną w Polsce 1945–1989 Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Filmowej Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Ludzie urodzeni we Włoszczowie Kategoria:Polscy tłumacze literatury czeskiej Kategoria:Urodzeni w 1949 Kategoria:Laureaci Nagrody im. Wilhelma Macha