Tomasz Beksiński

Tomasz Sylwester Beksiński (ur. 26 listopada 1958 w Sanoku, zm. 24 grudnia 1999 w Warszawie) – polski dziennikarz i popularyzator muzyczny, prezenter radiowy, tłumacz języka angielskiego.

Życiorys Młodość w Sanoku thumb|Dom Beksińskich w Sanoku Urodził się 26 listopada 1958 w szpitalu powiatowym w Sanoku. Był synem artysty malarza Zdzisława Beksińskiego (1929–2005) i Zofii Beksińskiej z domu Stankiewicz (1928–1998, absolwentka filologii romańskiej)Tu podano 1926 jako rok urodzenia Zofii Beksińskiej, zob. ., wnukiem Stanisława Beksińskiego, prawnukiem Władysława Beksińskiego i praprawnukiem Mateusza Beksińskiego. Imię otrzymał na cześć pisarza Thomasa MannaMagdalena Grzebałkowska: Beksińscy. Portret podwójny, rozdział Dziecko, Wydawnictwo Znak, Kraków 2014.. 30 marca 1959 został ochrzczony. W Sanoku mieszkał w domu rodzinnym przy ul. Karola Świerczewskiego 45.

14 maja 1967 w kościele Przemienienia Pańskiego w Sanoku przyjął pierwszą komunię świętą i początkowo był religijny, aczkolwiek po klasie VI szkoły podstawowej odchodził od praktykowania wiary. W dzieciństwie przejawiał talent do rysowania, próbował też malować. Czytał wiele książek i także sam pisał opowiadania (np. w 1969) oraz powieści kryminalne. Zaciekawił się też kinem, z którego największą fascynacją obdarzył horrory i filmy grozy. Mając 11 lat w kwietniu 1970 obejrzał w sanockim kinie „San” pierwszy w swoim życiu film z tego gatunku, zatytułowany w wersji polskiej Kobieta-Wąż (ang. The Reptile), który – jak sam twierdził w 1995 – „zaciążył na nim bezwzględnie”. Po zakupie przez ojca magnetofonu zainteresował się bliżej muzyką; wpierw słuchał muzyki poważnej, a potem skoncentrował się na gatunku rocka. Wraz z ojcem prenumerowali sprowadzany z zagranicy brytyjski periodyk „New Musical Express”, z którego dowiadywali się o nowościach muzycznych. W 1971 poznał albumy Paranoid grupy Black Sabbath oraz In the Court of the Crimson King zespołu King Crimson, potem zgłębiał twórczość Pink Floyd i innych formacji (albumy zamawiał wraz z ojcem). W lutym 1976 udał się na koncert Procol Harum w Nowej Hucie. Zasłuchiwał się też w audycje radiowe Piotra Kaczkowskiego. Poza muzyką od klasy VIII szkoły podstawowej interesował się także fotografią. Tworzył fotokomiksy, w których umieszczał fotografie przedstawiające swoich znajomych opatrzone podpisami. Jego najbliższymi znajomymi w Sanoku byli Grzegorz Gajewski, Przemysław Koszela (syn Wiesława), Bogdan Struś, Janusz Barycki, Ryszard Rogowski.

thumb|Wejście do budynku I LO w Sanoku Po rozpoczęciu nauki w szkole średniej uczył się w klasie o profilu humanistycznym w I Liceum Ogólnokształcącym im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku (jego wychowawczynią klasową była Anna Jahn, żona Wojciecha). Był wyróżniającym się uczniem, aczkolwiek nie przykładającym się wybitnie do nauki, a w dodatku miał awersję do lekcji wychowania fizycznego oraz generalnie do sportu. Fascynował się literaturą gotycką, romantyczną i groteskową. Przyjaciel z czasów licealnych stwierdził, że Tomasz potrafił cytować z pamięci całe fragmenty dramatu Szewcy autorstwa Witkacego. Rezygnując ze szkolnych lekcji języka niemieckiego od klasy III w 1975 indywidualnie uczył się języka angielskiego, którym się zafascynował. Początkowo poznawał ten język samodzielnie, a potem pobierał prywatne lekcje. Własne zainteresowania muzyczne przeniósł na łono liceum, najpierw przedstawiając swoje rockowe audycje muzyczne na lekcjach muzyki prowadzonych przez Stefana Olberta. Tworzone początkowo przez niego w domu nagrania przerodziły się w audycje odtwarzane codzienne w szkole przez radiowęzeł na długiej przerwie, w których emitował muzykę opatrzoną komentarzemW późniejszych latach prowadzenie audycji przejął Wojciech Blecharczyk, zob. .. Uczęszczał też na zajęcia uczniowskiej grupy teatralnej, zagrał w jednej sztuce, a poza tym przygotowywał oprawę muzyczną i wykonywał zdjęcia. W Sanockim Domu Kultury prowadził Klub Dobrej Płyty. Tworzył też okładki płyt o fikcyjnym charakterze i z własnymi tekstami piosenek. W latach 70. zaczytywał się w twórczości Edgara Allana Poego i Rafała Wojaczka. Od 1974 pisał poezje w języku angielskim, wyrażając w nich swoje pesymistyczne nastroje.

W maju 1977 zdał maturę w I LO, składając egzamin z języka polskiego, matematyki i języka angielskiego. Także wiosną 1977 jego ojciec zakupił dla rodziny mieszkanie w Warszawie w związku z planem wyburzenia przez władze ich domu w Sanoku. 1 czerwca 1977 Tomasz Beksiński po raz pierwszy podjął próbę samobójczą, zażywając tabletki Karbromalu i odkręcając gaz. W tym czasie trwała wyprowadzka jego rodziny z Sanoka, co on sam mocno przeżywał, jako że był związany z miastem i rodzinnym domem. W drugiej połowie września 1977 pozostał jeszcze z babcią w opustoszałym już domu rodzinnym. W tym czasie zrealizował wypominany mu potem przez lata pomysł opracowany jako żart, który pierwotnie miał objąć jego samego i dwóch kolegów. Wszyscy trzej postanowili przygotować i rozwiesić w Sanoku klepsydry zawiadamiające o śmierci każdego. Po wydrukowaniu tychże w drukarni ostatecznie tylko Beksiński zrealizował plan nocą 22/23 września 1977 wywieszając w mieście klepsydrę, na której odręcznie wpisał datę śmierci „22 września”. Sprawa odbiła się szerokim echem w Sanoku, wprowadziła w szok i konsternację wielu znajomych rodziny, sam Beksiński miał kłopoty związane z reakcją Milicji Obywatelskiej na to zdarzenie, a ponadto z pracy miał zostać zwolniony pracownik drukarni wykonujący zamówienie.

Okres studiów thumb|Blok przy ul. Mozarta 6 w Warszawie Po zdaniu egzaminu wstępnego przez rok akademicki 1977/1978 studiował anglistykę w Sosnowcu na działającym tam Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Wówczas zamieszkiwał w Katowicach w mieszkaniu przy ul. Paderewskiego 44a u znajomego swojego ojca, malarza Henryka Wańka. W tym okresie regularnie (praktycznie co tydzień) odwiedzał rodziców zamieszkujących w Warszawie. Od 1978 kontynuował studia na Uniwersytecie Warszawskim. W stolicy był już zameldowany od początku 1978, początkowo żył w mieszkaniu rodziców przy ul. Sonaty 6, a 25 września tego roku zamieszkał w zakupionym przez ojca (z kwoty uzyskanej za wywłaszczenie z domu w Sanoku) dwupokojowym mieszkaniu na 10 piętrze bloku przy ul. Mozarta 6, oddalonym o około 100 m od rodziców. W Warszawie zaliczył drugi rok studiów. Przenosiny do nowej rzeczywistości wielkopowierzchniowego budownictwa w stolicy przyjął negatywnie. Dodatkowo jego stan wewnętrzny uległ pogorszeniu po wiadomości o wyburzeniu domu rodzinnego w Sanoku w maju 1979. Udostępniono mu wtedy pomoc psychiatry, co nie przyniosło pożądanego efektu. W 1979/1980 studiował na trzecim roku. 4 listopada 1979 podjął kolejną próbę samobójczą, zażywając środki nasenne i odkręcając gaz w kuchni, gdzie następnie doszło do niezaplanowanej przez niego eksplozji, w wyniku której doznał obrażeń pleców i prawej ręki oraz poparzeń. Ranny zdołał dotrzeć do mieszkania rodziców, a potem był leczony na oddziale chirurgicznym, skąd trafił do szpitala psychiatrycznego. W ramach odzyskiwania zdrowia psychicznego przez pewien czas utrzymywał kontakt z ks. Stanisławem Małkowskim, działającym wtedy wśród trudnej młodzieży. Był też objęty obligatoryjnym nadzorem psychiatrycznym. Po kolejnym targnięciu się przez Tomasza na swoje życie, Zdzisław Beksiński namalował obraz przedstawiający wilki i odlatujący balon z napisem Nevermore, który zawisł u syna w mieszkaniu. Usiłując rozliczyć się z przeszłością, Tomasz przeznaczał czas udzielonego mu urlopu zdrowotnego na napisanie autobiograficznej powieści pt. W imię śmierci, której maszynopis w późniejszych latach utracono. W roku 1980/1981 zaliczył przerwany wcześniej trzeci rok studiów, zaś w kolejnym wskutek niezdania egzaminu z gramatyki historycznej 17 września 1982 został skreślony z listy studentów. Potem został przyjęty na studia eksternistyczne w roku 1983/1984. W lutym 1985 zdał ostatni w programie studiów egzamin z literatury amerykańskiej i uzyskał absolutorium. Wcześniej, bo już w 1983, oddał dwa pierwsze rozdziały pracy magisterskiej, dotyczącej twórczości Edgara Allana Poego (promotorką była dr Maria Łyżwińska), ale ostatecznie pracy nie ukończył i decyzją z 20 marca 1990 został skreślony z listy studentów. W trakcie studiów na UW współpracował z radiem akademickim.

Działalność muzyczna thumb|Budynek Sanockiego Domu Kultury thumb|Wejście do radiowej „Trójki” Od 1979 jako prezenter muzyczny prowadził dyskoteki, np. w klubie „Dedal” w Rzeszowie oraz wieczory muzyczne i cykliczne imprezy dyskotekowe pod nazwą „Super-Video Disco” w Sanockim Domu Kultury w rodzinnym mieście. Tego typu imprezy, także w innych miastach (np. Kraków, Poznań), prowadził do wiosny 1989. Przyjeżdżając z Warszawy do Sanoka organizował też letnie dyskoteki w dzielnicy Posada.

Od 1981 pracował w radiu. Na antenie zadebiutował 23 maja 1982 w bloku „Muzyczne Studio Młodych” nadawanym w Programie I Polskiego Radia. Tam właśnie, u boku Bogdana Fabiańskiego, stawiał pierwsze kroki jako profesjonalny radiowiec. Prezentował nowości płytowe w „Muzycznym Studiu Młodych”, a następnie jego kontynuacji, „Magazynie Muzycznym Rytm”. Z Fabiańskim, a czasami z Witoldem Pogranicznym, współprowadził audycję „Muzyka Nocą” oraz sporadycznie prezentował nowe piosenki także w „Lecie z Radiem”. Przez krótki okres współpracował również z Radiem Rzeszów, prowadząc audycje przy okazji swoich wyjazdów do rzeszowskich klubów.

Radiowego rzemiosła uczył się od Piotra Kaczkowskiego, Jerzego Kordowicza i Korneliusza Pacudy. Jego debiut w Programie III Polskiego Radia miał miejsce 2 października 1982 u Marka Niedźwieckiego w audycji „Zapraszamy do Trójki”. W radiowej Trójce od 20 marca 1983 do 26 września 1986 pojawiał się w audycji „Nowa Płyta”. W lipcu 1983 został stałym współpracownikiem Programu I Polskiego Radia. Od 2 lipca 1983 do 31 października 1990 prowadził tam autorską audycję pt. „Na rockową nutę”. Jego drugą własną audycją była „Nie tylko ballada” (początkowo „Muzykoterapia: Nie tylko ballada”), obecna na antenie Programu IV Polskiego Radia od 22 marca 1984 do 25 kwietnia 1989. Od kwietnia 1983 prowadził „Klub stereo” w Programie IV Polskiego Radia (w nomenklaturze był to PR IV przez pewien czas, zaś generalnie to Program II PR), gdzie od kwietnia 1984 do marca 1991 bywał gościem bardzo popularnego „Wieczoru Płytowego” Tomasza Szachowskiego (od kwietnia 1986 „Wieczór z płytą kompaktową”), a 26 marca 1985 do 25 czerwca 1990 prowadził autorską audycję pn. „Romantycy muzyki rockowej”, popularyzującą głównie muzykę new romantic (tam prezentował własne tłumaczenia piosenek). Jego ostatnią audycją w Programie II, był „Czas na Rock”, nadawany od 6 lipca 1990 do 22 marca 1991. W latach 80. na antenie PR IV pojawiał się też w audycjach „Płytowe kolekcje” (tam stworzył kącik „Muzyczne baśnie”) i „Piosenki na lato”. Po odejściu Programu II od muzyki rockowej w 1991, w tym samym okresie zabrakło dla niego miejsca także w PR 1 i PR IV, po czym podjął współpracę z Programem III i prywatną stacją RMF FM. W Programie III był współautorem audycji z cyklu „Muzyczna poczta UKF” i „W tonacji Trójki”, w latach 1991–1992. Tam również, w tym samym okresie sporadycznie prowadził „Wspomnienia z kompaktu”. 25 maja 1991 po raz pierwszy poprowadził nocną audycję „Trójka pod księżycem” i z czasem skoncentrował swoją radiową aktywność wyłącznie na niej. Audycja zyskała duże grono słuchaczy i status „kultowej”, będąc starannie opracowaną całością słowno-muzyczną. Ponadto w PR III od listopada 1991 kontynuował audycję „Romantycy muzyki rockowej”, a od 30 września 1994 do 30 czerwca 1995 nową audycję pt. „Co nam zostało z tych płyt”. W RMF pracował od 1992 do ok. 1993/1994, prowadząc audycję „Rock fantazją malowany” (początkowo razem z Piotrem Kosińskim).