thumb|350px|right|Mapa 15 głównych płyt tektonicznych thumb|350px|right|Przestrzenny układ trzęsień ziemi odpowiada granicom płyt tektonicznych thumb|right|Mapa płyt tektonicznych według NASA Płyta tektoniczna (płyta/kra litosfery/litosferyczna) – największa jednostka podziału litosfery zgodnie z teorią tektoniki płyt. Płyty litosfery graniczą ze sobą wzdłuż stref o wzmożonej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej, jednakże same zachowują stosunkowo dużą spójność i sztywność. Mogą przemieszczać się poziomo po strefach obniżonej lepkości (czyli astenosferze) występujących w górnej części płaszcza Ziemi. Wyróżnia się płyty kontynentalne i oceaniczne.
Pierwszym geologiem, który stwierdził istnienie płyt litosfery, był Samuel Warren Carey (1958 r.)
Wyróżnia się kilka rodzajów granic płyt tektonicznych: strefy kolizji, subdukcji i obdukcji (granice konwergentne – dochodzi do zgniatania lub niszczenia litosfery), rozrastania (granice dywergentne – dochodzi do tworzenia nowych partii litosfery) i przemieszczania względnego (granice konserwatywne – przemieszczanie płyt litosfery wzdłuż uskoku).
Płyty tektoniczne (płyty litosfery) Pierwszego rzędu Budują podłoże kontynentów i Pacyfiku: Płyta afrykańska (kontynent: Afryka) Płyta antarktyczna (kontynent: Antarktyda) Płyta australijska (kontynent: Australia) Płyta eurazjatycka (kontynent: Eurazja lub wg tradycyjnego podziału – Europa i Azja) Płyta pacyficzna (pod Pacyfikiem) Płyta południowoamerykańska (kontynent: Ameryka Południowa) Płyta północnoamerykańska (kontynent: Ameryka Północna)
Drugiego rzędu Mniejsze płyty, ukazane na mapie, z wyjątkiem arabskiej i indyjskiej nie zawierają mas lądowych: Płyta arabska (ląd: Półwysep Arabski) Płyta filipińska Płyta karaibska Płyta kokosowa Płyta indyjska (ląd: Półwysep Indyjski) Płyta Juan de Fuca Płyta Nazca Płyta Scotia
Trzeciego rzędu Całkiem małe płyty, które zwykle są rozpatrywane jako fragmenty większych. Nie są zaznaczone na mapie 15 płyt. Nie przez wszystkich autorów są akceptowane: Płyta afrykańska Płyta madagaskarska Płyta nubijska Płyta Seszeli Płyta somalijska
Płyta antarktyczna Wyniesienie Kergueleńskie Płyta szetlandzka Płyta Sandwich
Płyta australijska Płyta koziorożca Płyta Futuna Płyta Kermadec Płyta Maoke Płyta Niuafo'ou Płyta Tonga Płyta Woodlark
Płyta eurazjatycka Płyta adriatycka Płyta amurska Płyta anatolijska Płyta birmańska Płyta egejska Płyta iberyjska Płyta irańska Płyta Jangcy Płyta Morza Banda Płyta Morza Moluckiego Płyta okinawska Płyta sundajska Płyta timorska
Płyta filipińska Płyta mariańska Mobilna strefa Filipin
Płyta indyjska Płyta cejlońska (?)
Płyta Juan de Fuca Płyta Explorer Płyta Gorda
Płyta karaibska Mikropłyta Gonâve Płyta panamska
Płyta kokosowa Płyta Rivera
Płyta pacyficzna Płyta Bismarcka północna Płyta Bismarcka południowa Mikropłyta Galapagos Płyta Juan Fernandez Płyta karolińska Płyta Manus Płyta Morza Salomona Płyta nowohebrydzka Płyta Ptasiej Głowy Płyta Rafy Balmoral Płyta Rafy Conway Płyta Wyspy Wielkanocnej (Wyniesienie Wschodniopacyficzne)
Płyta południowoamerykańska Płyta altiplano Mikropłyta falklandzka Płyta północnoandyjska
Płyta północnoamerykańska Płyta grenlandzka Płyta ochocka
Prehistoryczne Niektóre płyty, które zostały scalone z innymi bądź zsubdukowane: Płyta bałtycka Płyta Bellingshausena Płyta kimmeryjska Płyta Phoenix Płyta Izanagi Płyta Farallon Płyta Kula
Zobacz też
płyta