mały|Oblężenie twierdzy Nowe Zamki przez Turków w 1663 roku. Nowe Zamki (słow. Nové Zámky, niem. Neuhäus[e]l, węg. Érsekújvár, tur. Uyvar, łac. Novum Castrum) – miasto powiatowe na Słowacji, w kraju nitrzańskim; 39,6 tys. mieszkańców (2011).
Geografia Miasto położone jest na obszarze Niziny Naddunajskiej, nad rzeką Nitra, na wysokości 119 m n.p.m. Leży w odległości około 100 km od Bratysławy i około 25 km od granicy z Węgrami. Jest ważnym węzłem komunikacyjnym południowej Słowacji.
Miasto znajduje się w strefie umiarkowanej klimatu kontynentalnego. Średnia temperatura roczna wynosi 9,7 °C, przy czym najcieplejszym miesiącem jest lipiec ze średnią temperaturą 20,1 °C, a najzimniejszym styczeń: –1,8 °C. Średni opad roczny wynosi 556 mm.
Historia thumb|Plan „Idealnie ufortyfikowanego miasta Neuhäusel” z ok. 1680 roku Miasto posiada wyjątkową historię. Od drugiej połowy X wieku aż do roku 1918 należało (z niewielkimi przerwami) do Królestwa Węgier. W latach 1573–1581 zbudowano tu, na miejscu starszej osady, twierdzę mającą bronić Węgier przed najazdami Turków Osmańskich. Wokół twierdzy powstało miasto. W początkach XVII wieku zbudowano nową, potężną fortecę na planie gwiazdy, która była w owym czasie jedną z najnowocześniejszych budowli obronnych w Europie.
Turcy próbowali zdobywać ją sześciokrotnie, a udało im się to dopiero w 1663 roku. Była ośrodkiem administracyjnym tureckiego wilajetu – z podległymi sandżakami jak Litra, Leve, Novigrad, Holok, Bukabak i Şefradi (prawdopodobnie Šahy).
Słowackie powiedzenie „Stać jak Turek pod Nowymi Zamkami”, znaczy robić coś z poświęceniem i cierpliwością, co przypomina z jaką determinacją Turcy próbowali zdobyć twierdzę.
W roku 1685 odbiły ją siły cesarskie dowodzone przez Karola V, księcia Lotaryngii. W sześć lat później arcybiskup Ostrzyhomia nadał osadzie pod zamkiem prawa miejskie.
Miasto odgrywało ważną rolę w licznych antyhabsburskich powstaniach XVII wieku. Chcąc na przyszłość zapobiec temu, by forteca stawała się punktem oparcia dla kolejnych zrywów, cesarz Karol VI w roku 1724 kazał ją zburzyć.
Po upadku Austro-Węgier w roku 1918 miasto weszło w skład nowo powstałej Czechosłowacji. W rezultacie tzw. pierwszego arbitrażu wiedeńskiego należało od 1938 do 1945 roku do Węgier. W czasie II wojny światowej (w listopadzie 1944 i w marcu 1945Na dwa tygodnie przed wyzwoleniem.), miasto zostało poważnie zniszczone alianckimi bombardowaniami. W ich wyniku zginęło blisko 6500 osób, czyli około 40% populacji.
W 1935 roku w miejscowości powstał jeden z zakładów Baty.
Zabytki Synagoga Synagoga Česká Bašta wzniesiona została w połowie XIX wieku. Po renowacji w roku 1992 została zarejestrowana jako obiekt zabytkowy. Jest jedną z zaledwie czterech czynnych synagog na Słowacji (w miastach Bratysława, Koszyce, Bardejów i Nowe Zamki) i służy celom religijnym miejscowej społeczności żydowskiej.
Kościół i klasztor franciszkanów Jest to wczesnobarokowa budowla z połowy XVII wieku, modernizowana i przebudowywana w XVIII i pod koniec XIX wieku.
Pomnik Antona Bernoláka Brązowy pomnik, przedstawiający Bernoláka w pełnej postaci na czworokątnym postumencie, dzieło rzeźbiarza Jozefa Pospíšila, został odsłonięty w Nowych Zamkach 1937 r. Już jednak rok później został on dosłownie w przeddzień zajęcia miasta przez Węgrów zdemontowany i wywieziony do Żyliny. Na nowozamecki rynek wrócił w roku 1946. Dwadzieścia lat później został przeniesiony na tamtejszy Plac Bernoláka (słow. Bernolákovo námestie), by w roku 2005 wrócić ponownie na rynek (słow. Hlavné námestie)Bábik Ján: Vojenská i literárna pevnosť Nové Zámky, w:: „Krásy Slovenska” R. LXXXIX, nr 5-6/2012, s. 47–48..
Demografia Według spisu z roku 2001 miasto zamieszkiwało 42 262 osób, w tym 69,67% Słowaków, 27,52% Węgrów i innych. Jeśli chodzi o podział według wyznania najwięcej było katolików (71,72%), a ewangelicy stanowili 3,36% społeczności.
RokPopulacjaRokPopulacja 1694 1200 1880 10 584 1713 1525 1890 11 299 1731 2970 1900 13 204 1755 3873 1910 16 228 1779 4671 1940 23 306 1787 5167 1945 13 400 1811 5493 1946 18 710 1821 5957 1950 20 031 1830 6904 1961 22 041 1851 6936 1965 23 457 1857 7622 1991 42 923 1869 9483 2001 42 262 Porównanie wielkości grup etnicznych: Rok 1700 1720 1890 1910 1930 1938 1991 2001 Węgrzy 61% 46% 71% 91,43% 45% 88% 31,10% 27,50% Słowacy 25% 36% 8% 5,94% 42% 9,5% 66,82% 69,70% Niemcy 13% 17% 4% 2% – – – <0,1% Romowie – – 3% – – – – 0,80% Żydzi – – 13% 8,48% 8% – – 0,4%
Gospodarka W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, metalowy, spożywczy, materiałów budowlanych oraz skórzany.
Znane osobistości Johann Ludwig von Wolzogen, austriacki filozof i teolog działający w Polsce Anton Bernolák, lingwista Ferenc Helbing, artysta grafik Lajos Kassák, poeta Henrieta Nagyová, tenisistka Martina Suchá, tenisistka Martin Straňovský, piłkarz ręczny Ludovit Klein, zawodnik MMA
Miasta partnerskie Fonyód Tatabánya Znojmo
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona miasta (sł.) Nové Zámky Fotoalbum (sł.)
Kategoria:Miasta w kraju nitrzańskim Kategoria:Miejscowości w powiecie Nowe Zamki