thumb|300px|Szkielet strukturalny amatoksyn. Poszczególni przedstawiciele różnią się podstawnikami R1–R5 (patrz tabela) Amanitotoksyny, amatoksyny – grupa organicznych związków chemicznych, będących silnymi truciznami.
Są to cykliczne oligopeptydy, zbudowane z ośmiu reszt aminokwasowych spiętych dodatkowym łącznikiem zawierającym grupę indolową i sulfotlenkową. Mają budowę zbliżoną do fallotoksyn, które są krótsze o jedną resztę aminokwasową.
W roku 2007 znanych było 10 amatoksyn: Nazwa toksyny R1 R2 R3 R4 R5 α-amanityna NH2 OH OH OH OH β-amanityna OH OH OH OH OH γ-amanityna NH2 OH H OH OH ε-amanityna OH OH H OH OH amanulina NH2 H H OH OH kwas amanulinowy OH H H OH OH amaninamid NH2 OH OH H OH amanina OH OH OH H OH amanina NH2 H H OH H
Amatoksyny są mykotoksynami występującymi m.in. w następujących gatunkach grzybów: muchomor zielonawy (dawniej: muchomor sromotnikowy) (Amanita phalloides); muchomor jadowity (Amanita virosa); muchomor wiosenny (Amanita verna); hełmówka obrzeżona (Galerina marginata); czubajeczka brązowoczerwonawa (Lepiota brunneoincarnata); czubajeczka różowawa (Lepiota subincarnata).
Po spożyciu owocników tych gatunków pierwsze objawy zatrucia występują po 6–24 (przeważnie 10–12) godzinach w postaci trwającej 2–4 dni biegunki. W wyniku odwodnienia możliwe jest obniżenie ciśnienia krwi, przyspieszenie tętna, kurcze w łydkach i wstrząs. Po tym czasie często obserwuje się pozorną poprawę, po której następują objawy charakterystyczne dla uszkodzenia wątroby. Ustanie jej funkcji następuje po 4–7 dniach i kończy się śmiercią, jeśli nie podjęto odpowiedniej terapii. Terapeutyczne działanie w przypadkach zatruć amanitotoksynami stwierdzono w przypadku sylibiny, pozyskiwanej z ostropestu plamistego (Sylibium marianum).
Przypisy
Bibliografia