thumb|Zofia Romaszewska podczas uroczystości przekazania orderów i archiwum Zbigniewa Romaszewskiego Archiwum Senatu i Archiwum Akt Nowych (2014) Irena Zofia Romaszewska z domu Płoska (ur. 17 sierpnia 1940 w Warszawie) – polska działaczka społeczna, uczestniczka opozycji demokratycznej w PRL. Razem z mężem Zbigniewem Romaszewskim współtwórczyni Biura Interwencyjnego KSS „KOR” i Radia „Solidarność”, w latach 2015–2025 doradca prezydenta RP Andrzeja Dudy. Dama Orderu Orła Białego.

Życiorys Działalność do 1989 W październiku 1956, w czasie zjazdu założycielskiego marksistowskiego Rewolucyjnego Związku Młodzieży, poznała swego przyszłego męża Zbigniewa Romaszewskiego, z którym związek małżeński zawarła w 1960.

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1959–1963 studiowała fizykę na tej uczelni. W 1967 współinicjatorka akcji zbierania podpisów pracowników naukowych w obronie Adama Michnika, zawieszonego w prawach studenta Wydziału Historycznego UW. Po marcu 1968 mieszkanie małżonków Romaszewskich stało się miejscem regularnych spotkań dysydentów. Od 1976 uczestniczyła w akcji pomocy robotnikom represjonowanym po protestach czerwcowych w Ursusie i Radomiu, od października 1976 kierowała razem z mężem grupą pomagającą w Radomiu. Była współpracowniczką Komitetu Obrony Robotników, w maju 1977 razem z mężem stanęła na czele Biura Interwencyjnego KOR, które koordynowało pomoc osobom represjonowanym przez władze PRL. We wrześniu 1977 podpisała Deklarację Ruchu Demokratycznego – dokument programowy opozycji „korowskiej”. Po powstaniu we wrześniu Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” w dalszym ciągu kierowała razem z mężem Biurem Interwencyjnym KSS „KOR”. W „Biuletynie Informacyjnym KSS „KOR”” redagowała dział „Praworządność”. W latach 1980–1981 kierowała ze Zbigniewem Romaszewskim powstałą w oparciu o doświadczenie Biura Interwencyjnego Komisją Interwencji i Praworządności Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność” (do związku dołączyła we wrześniu 1980).

Uniknęła internowania po ogłoszeniu stanu wojennego, działała w ukryciu. Razem z mężem organizowała konspiracyjne warszawskie Radio „Solidarność”. Wystąpiła jako spikerka w pierwszej audycji radia w dniu 12 kwietnia 1982. Została aresztowana 5 lipca 1982. 17 lutego 1983 za działalność opozycyjną skazana na karę 3 lat pozbawienia wolności, zwolniona na mocy amnestii w lipcu 1983. Od 1986 do 1989 działała w Komisji Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność”, którą kierował Zbigniew Romaszewski.

Działalność od 1989 W latach 1989–1995 była dyrektorem Biura Interwencji Kancelarii Senatu, a w 1991–1993 – sędzią Trybunału Stanu. W latach 1996–2001 należała do Ruchu Odbudowy Polski. W 2003 była wśród założycieli powołanej z inicjatywy jej męża partii Suwerenność-Praca-Sprawiedliwość.

W 2010 i 2015 klub parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość przedstawiał ją jako kandydatkę na stanowisko rzecznika praw obywatelskich, w obu przypadkach nie uzyskała wystarczającego poparcia w sejmowym głosowaniu. W 2011 weszła w skład rady stowarzyszenia Solidarni 2010. Przewodniczyła także radzie Fundacji Wolność i Demokracja.

We wrześniu 2015 została doradcą społecznym, a następnie doradcą etatowym prezydenta RP Andrzeja Dudy. Została też przewodniczącą Zespołu do spraw opiniowania wniosków o nadanie odznaczeń dla działaczy Opozycji Demokratycznej. W lipcu 2017 miała, w opinii prezydenta, decydujący wpływ na jego decyzję o zawetowaniu ustaw o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa, wzmacniających pozycję ministra sprawiedliwości.

Weszła w skład komitetu wspierającego kandydaturę Karola Nawrockiego na prezydenta RP w wyborach w 2025. W sierpniu tego samego roku zakończyła pełnienie funkcji doradcy prezydenta RP. W grudniu 2025 została powołana przez prezydenta RP w skład Rady ds. Kombatantów, Osób Represjonowanych i Działaczy Opozycji Antykomunistycznej.

Życie prywatne Jest córką Stanisława Płoskiego i Ewy Prauss-Płoskiej, wnuczką Ksawerego Praussa i Zofii Praussowej. Była zamężna ze Zbigniewem Romaszewskim (od 1960 do jego śmierci w 2014), z którym ma córkę Agnieszkę Romaszewską-Guzy.

Odznaczenia i wyróżnienia Ordery i odznaczenia Postanowieniem prezydenta Lecha Kaczyńskiego z 21 września 2006, za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz przemian demokratycznych w kraju, została odznaczona Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 września 2006 r. o nadaniu orderów ().. W czerwcu 2007 została powołana na kanclerza Kapituły tego orderu – z członkostwa w Kapitule zrezygnowała we wrześniu 2010.

28 kwietnia 2016, w uznaniu znamienitych zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej, za wybitne osiągnięcia w pracy publicznej i państwowej, prezydent Andrzej Duda nadał jej Order Orła Białego. 29 lipca otrzymała Krzyż Wolności i Solidarności, a 4 sierpnia powołana została w skład Kapituły Orderu Orła Białego.

W 2019 została udekorowana Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości. W 2022 wyróżniona odznaką honorową „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka”.

Nagrody i wyróżnienia W 2006 Zofia i Zbigniew Romaszewscy otrzymali nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej.

W 2015 została laureatką Nagrody im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, przyznanej przez Ruch Społeczny im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Wolnego Słowa Kategoria:Członkowie Trybunału Stanu Kategoria:Członkowie i współpracownicy KOR Kategoria:Członkowie i współpracownicy Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” Kategoria:Działacze Radia Solidarność Kategoria:Kustosz Pamięci Narodowej Kategoria:Laureaci Nagrody im. Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z prasą podziemną w Polsce 1945–1989 Kategoria:Niosący pomoc ofiarom represji Czerwca 1976 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności Kategoria:Odznaczeni Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka” Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary represji komunistycznych w Polsce 1939–1989 Kategoria:Politycy Ruchu Odbudowy Polski Kategoria:Politycy Stronnictwa Suwerenność-Praca-Sprawiedliwość Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Urodzeni w 1940 Kategoria:Urzędnicy Kancelarii Senatu (III Rzeczpospolita) Kategoria:Więźniowie polityczni w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1957–1989