Uniwersytet w Białymstoku (UwB) – państwowa uczelnia z siedzibą w Białymstoku powstała w 1997 w wyniku przekształcenia w samodzielną uczelnię Filii Uniwersytetu Warszawskiego założonej 15 lipca 1968 roku (z mocą obowiązującą od 1 lipca)Zarządzenie Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z dnia 15 lipca 1968 r. w sprawie utworzenia w Białymstoku – Filii Uniwersytetu Warszawskiego. (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego: A-Dział Szkolnictwa Wyższego z dnia 15 września 1968 r., Nr. A-10, Poz. 70)..

Do 1948 roku zdobycie wykształcenia oraz uprawnień do zostania nauczycielem w Białymstoku było możliwe jedynie na poziomie szkoły zawodowej (Seminarium Nauczycielskie założone w 1919 roku) i średnim (Państwowe Liceum Pedagogiczne założone w 1932 roku). 1 września 1948 r. ruszył w Białymstoku Państwowy Kurs Nauczycielski, którego ukończenie dawało wykształcenie półwyższe. Został on zamknięty w 1954 roku. Na jego miejsce 1 września 1955 r.Zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 14 maja 1955 r. w sprawie otwarcia Studiów Nauczycielskich w Łodzi, Piotrkowie, Lublinie, Białymstoku, Gdańsku-Oliwie, Wrocławiu, Krakowie i Rzeszowie (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Oświaty z dnia 15 września 1955 r., Nr. 7, Poz. 58). oraz 1 września 1961 r.Zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 12 kwietnia 1955 r. w sprawie otwarcia Studiów Nauczycielskich w Białymstoku, Koszalinie, Łowiczu i Ostródzie (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Oświaty z dnia 25 lipca 1961 r., Nr. 9, Poz. 106). otwarto w Białymstoku dwa Studia Nauczycielskie, natomiast 20 lipca 1968 r. już w Filii UW powołano Wyższą Szkołę Nauczycielską.

UwB to jedna z największych uczelni w północno-wschodniej Polsce, kształcąca na kierunkach humanistycznych, społecznych i matematyczno-przyrodniczych. W skład Uniwersytetu wchodzi 9 wydziałów, w tym jeden zagraniczny (w Wilnie). 4 z 9 wydziałów mają najwyższą kategorię naukową A. UwB ma 6 uprawnień habilitacyjnych (w zakresie prawa, ekonomii, chemii, biologii, historii i fizyki) oraz 10 doktorskich.

Opis thumb|Szklana rzeźba „Wielki Wybuch” instalacja Tomasza Urbanowicza w kampusie UwB|alt= Uniwersytet został utworzony ustawą z dnia 19 czerwca 1997 jako trzynasty państwowy uniwersytet w Polsce. Zatrudnia prawie 800 pracowników naukowo-dydaktycznych, w tym blisko 200 profesorów; kształci na poziomie studiów zawodowych i magisterskich ponad 12 tys. studentów w systemie studiów dziennych, zaocznych, wieczorowych i eksternistycznych. Absolwenci kierunków studiów magisterskich mogą kontynuować naukę na studiach doktoranckich lub w ramach licznych studiów podyplomowych.

W prowadzonych na Uniwersytecie badaniach naukowych wykorzystuje się środowisko przyrodnicze oraz zróżnicowanie kulturowe regionu. Uniwersytet rokrocznie realizuje ok. 60 projektów naukowych, finansowanych z funduszy krajowych i zagranicznych. Korzysta też z funduszy strukturalnych. Do sukcesów UwB należy zaliczyć udział w 6. i 7. Programie Ramowych Badań, Rozwoju Technicznego i Prezentacji UE, Horyzoncie 2020, Comenius i Aspera oraz programie DAPHNE III. W latach 2011–2016 pracownicy UwB zgłosili 25 patentów, w tym jeden europejski. Uniwersytet dysponuje nowoczesną infrastrukturą do prowadzenia zaawansowanych badań, zwłaszcza w zakresie biologii, chemii, matematyki i fizyki. W nowo wybudowanym kampusie UwB funkcjonuje Uniwersyteckie Centrum Obliczeniowe.

W ramach międzynarodowych programów Socrates-Erasmus i Leonardo da Vinci Uniwersytet współpracuje z instytucjami z kilkudziesięciu państw, w oparciu o ok. 200 umów bilateralnych. Ma podpisanych ponad 70 umów z zagranicznymi partnerami – z Europy, ale też z USA, Japonii czy Chin. Dzięki współpracy międzyuczelnianej i międzynarodowej studenci UwB odbywają staże zawodowe również poza granicami Polski.

W 2006 UwB podjął starania mające na celu uruchomienie filii w Wilnie. 19 czerwca 2007 rząd Republiki Litewskiej na mocy Uchwały Nr 633 wydał pozwolenie na uruchomienie filii Uniwersytetu w Białymstoku (Wydziału Ekonomiczno-Informatycznego w Wilnie). Zgodnie z prawodawstwem litewskim rozpoczęcie działalności tej jednostki organizacyjnej mogło jednak nastąpić dopiero po wpisie do Rejestru Przedmiotów Prawnych Republiki Litewskiej oraz uzyskaniu licencji na prowadzenie działalności edukacyjnej wydanej przez ministra oświaty Republiki Litewskiej. W dniu 9 sierpnia 2007 zostały ostatecznie zakończone procedury – od tego momentu w Wilnie działa Wydział Ekonomiczno-Informatyczny Uniwersytetu w Białymstoku. Wydział Ekonomiczno-Informatyczny UwB w Wilnie do 2016 roku wypromował ponad 500 absolwentów. Kształcący się tu studenci działają w trzech kołach naukowych, w sekcji sportowej, zespołach muzycznych i tanecznych, organizują Juwenalia. Swoją opieką otoczyli też polski cmentarz na Rossie.

Współpraca z innymi uczelniami W latach 90. XX wieku, dzięki wsparciu Instytutu Polskiego w Mińsku, Uniwersytet w Białymstoku zawarł umowę o współpracy z Witebskim Uniwersytetem Państwowym, w związku z nowo otwartymi tam wydziałami angielsko-polskim i niemiecko-polskim.

W 2013 r. UwB zainicjował stworzenie międzynarodowego konsorcjum uczelni z Polski, Litwy, Białorusi, Ukrainy oraz Rosji pod nazwą Sieć Uniwersytetów Pogranicza. Należy do niego 10 uniwersytetów. Współpraca obejmuje m.in. wspólne aplikowanie o międzynarodowe granty, realizację projektów naukowych, wymianę usług badawczych.

Władze uczelni W kadencji 2024–2028: Stanowisko Imię i nazwiskoRektor prof. dr hab. Mariusz PopławskiProrektor ds. kształcenia dr hab. Krzysztof KorotkichProrektor ds. nauki i współpracy międzynarodowej prof. dr hab. Agnieszka WilczewskaProrektor ds. studentów i doktorantów dr hab. Anna Gardocka-JałowiecProrektor ds. rozwoju dr hab. Tomasz Bajkowski

Poczet rektorów

prof. dr hab. Adam Jamróz (1997–2002) prof. dr hab. Marek Gębczyński (2002–2005) prof. dr hab. Jerzy Nikitorowicz (2005–2012) prof. dr hab. Leonard Etel (2012–2016) prof. dr hab. Robert Ciborowski (2016–2024) prof. dr hab. Mariusz Popławski (od 2024)

Jednostki dydaktyczne i kierunki thumb|Wydział Ekonomii i Finansów UwB przy ul. Warszawskiej 63 thumb|Wydział Prawa przy ul. Mickiewicza 1 thumb|Dotychczasowa siedziba m.in. Wydziału Filologicznego UwB i Wydziału Historii UwB w dawnym Domu Partii przy pl. Niezależnego Zrzeszenia Studentów 1 thumb|Aula Wydziału Nauk o Edukacji UwB przy ul. Świerkowej 20 thumb|

Od roku akademickiego 2026/27 uczelnia daje możliwość podjęcia nauki na studiach humanistycznych, ścisłych i społecznych I i II stopnia oraz jednolitych magisterskich prowadzonych w ramach piętnastu wydziałów i jednej filii:

Wydział Biologii Biologia Biotechnologia Ekobiznes (I stopnia) Ekspert bioróżnorodności (I stopnia)

Wydział Chemii Chemia Chemia kryminalistyczna (I stopnia) Chemia kryminalistyczna i sądowa (II stopnia) Chemia stosowana (Applied chemistry) (studia w języku angielskim) (II stopnia) Jakość i bezpieczeństwo środowiska (I stopnia)

Wydział Ekonomii i Finansów Ekonomia Ekonomiczno-prawny Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze

Wydział Filologiczny Filologia polska Filologia, specjalności: filologia angielska filologia angielska z elementami translatoryki (II stopnia) filologia angielska z językiem hiszpańskim (I stopnia) filologia angielska z językiem niemieckim (I stopnia) filologia angielska z językiem rosyjskim (I stopnia) język francuski (od podstaw) z angielskim – profil tłumaczeniowy (I stopnia) język francuski stosowany, z hiszpańskim (dla kandydatów rozpoczynających naukę języka francuskiego i hiszpańskiego od podstaw) (I stopnia) filologia rosyjska – komunikacja językowa w administracji (I stopnia) filologia rosyjska – komunikacja językowa w mediach (I stopnia) filologia rosyjska – przekładoznawstwo (II stopnia) Filologia obca nauczycielska (II stopnia) Etnofilologia białoruska (I stopnia) Slawistyka wschodnia (I stopnia) Twórcze pisanie (I stopnia)

Wydział Filozofii i Kognitywistyki Filozofia, polityka, gospodarka (I stopnia) Filozofia (II stopnia) Kognitywistyka i komunikacja

Wydział Fizyki Fizyka Fizyka komputerowa gier i robotów (I stopnia)

Wydział Historii Dyplomacja publiczna (I stopnia) Dyplomacja publiczna i promocja regionu (II stopnia) Historia Studia Wschodnie

Wydział Informatyki Informatyka

Wydział Matematyki Matematyka

Wydział Nauk o Edukacji Pedagogika opiekuńczo-wychowawcza Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna (jednolite studia magisterskie) Pedagogika resocjalizacyjna (I stopnia) Pedagogika specjalna (jednolite magisterskie) Praca socjalna (I stopnia) Psychologia (jednolite magisterskie) Twórcza resocjalizacja z arteterapią (II stopnia)

Wydział Prawa Administracja Bezpieczeństwo i prawo Kryminalistyka (II stopnia) Kryminologia Prawo (jednolite magisterskie) Prawo i podatki w biznesie (I stopnia) Prawo nowych technologii i cyberbezpieczeństwa (II stopnia) Doradztwo podatkowe (II stopnia)

Wydział Socjologii Socjologia

Wydział Stosunków Międzynarodowych Stosunki międzynarodowe

Wydział Studiów Kulturowych Kulturoznawstwo

Wydział Zarządzania Zarządzanie

Wydział Ekonomiczno-Informatyczny UwB w Wilnie Ekonomia Informatyka (I stopnia) Europeistyka (I stopnia) Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna (jednolite magisterskie)

Szkoła Doktorska W Szkole Doktorskiej Uniwersytetu w Białymstoku istnieje możliwość podjęcia kształcenia w 13 dyscyplinach:

filozofia, historia, literaturoznawstwo, językoznawstwo, ekonomia i finanse, nauki prawne, nauki socjologiczne, pedagogika, matematyka, nauki biologiczne, nauki chemiczne, nauki fizyczne stosunki międzynarodowe.

Inne jednostki Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku Uniwersyteckie Centrum Przyrodnicze w Białymstoku thumb|Budynek Katedry Teologii Katolickiej Katedra Teologii Katolickiej Katedra Teologii Prawosławnej Studium Praktycznej Nauki J. Obcych Goethe Institut – Centrum Egzaminacyjne na UwB TELC The European Language Certificates – Centrum Egzaminacyjne na UwB Uniwersyteckie Centrum Nauki Języków Obcych „Glotta” Wschodni Ośrodek Transferu Technologii Studencka Poradnia Prawna Biuro Karier Studium Wychowania Fizycznego i Sportu Centrum Edukacji Nauczycieli Alliance Française Wydawnictwo UwB Centrum ds. Informatyzacji Biblioteka British Council Centrum Informacji i Organizacji Badań Finansów Publicznych i Prawa Podatkowego Krajów Europy Środkowej i Wschodniej

Domy Studenta Istniejące DS nr 1 - ul. Żeromskiego 1 (wybudowany w latach 1997-2002, zamieszkały od lutego 2003, przez studentów UwB od 1 października 2004)

Zlikwidowane DS nr 2 "Kujonek" - ul. Krakowska 9 (wybudowany w 1954 roku jako Dom Młodego Robotnika dla BZPB Fasty, w latach 1964-1974 akademik WSI, zburzony w kwietniu 2017) DS nr 3 - ul Pogodna 65 (wybudowany w 1978 roku, jako Dom Studenta do 2004 i 2009-2020)

Organizacje Samorząd studencki Organy na szczeblu Uniwersytetu: Parlament Studencki Uniwersytetu w Białymstoku (PS UwB) Zarząd Parlamentu Studenckiego (organ wykonawczy) Uczelniana Studencka Komisja Wyborcza Organy na szczeblu wydziałów i instytutów: Rady Samorządu Studenckiego (RSS) Organy na szczeblu domów studenckich: Rady Mieszkańców Przedstawiciele w organach kolegialnych Uniwersytetu: w Senacie – Senatorowie Studenccy w Radach Wydziałów – studenccy członkowie Rad Wydziałów w Radach Naukowych Instytutów – studenccy członkowie Rad Naukowych Instytutów

Samorząd doktorantów Organy na szczeblu Uniwersytetu: Rada Uczelniana Samorządu Doktorantów (RUSD) Prezydium RUSD (organ wykonawczy) Uczelniana Komisja Wyborcza Samorządu Doktorantów (UKWSD) Organy na szczeblu wydziałów: Wydziałowe Rady Samorządu Doktorantów (WRSD) Prezydia WRSD (organy wykonawcze) Przedstawiciele w organach kolegialnych Uniwersytetu: w Senacie – Senatorowie Doktoranccy w Radach Wydziałów – doktoranccy członkowie Rad Wydziałów w Radach Naukowych Instytutów – doktoranccy członkowie Rad Naukowych Instytutów