Biskupi gnieźnieńscy – biskupi diecezjalni (jednocześnie arcybiskupi metropolici) i biskupi pomocniczy archidiecezji gnieźnieńskiej. Arcybiskupom metropolitom gnieźnieńskim przysługuje tytuł prymasa Polski (od 1417). Mają także prawo używania purpurowych szat nawet jeśli nie są kardynałami.

Biskupi Biskupi diecezjalni Lata urzędowaniaBiskupUwagi1000–?75pxRadzim Gaudentybłogosławiony Kościoła katolickiegoprzed 1025?–1027Hipolit1027–1028Bossuta Stefan1075?–109275pxBogumiłok. 1092?Heinrich von Wülzburgokres posługi oraz samo istnienie tego arcybiskupa jest dyskusyjneNie wymieniają go dawne katalogi arcybiskupów gnieźnieńskich ani Długosz. Wspomina o nim tylko Żywot św. Ottona z Bambergu autorstwa Ebona (poł. XII w.). Gerard Labuda, Szkice historyczne X-XI wieku: z dziejów organizacji Kościoła w Polsce we wczesnym średniowieczu, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2004, s. 364 i n., uznał relację Ebona za niedokładną i uważał, że nie było w ogóle takiego metropolity. Wojciech Kętrzyński, Studyja nad dokumentami XII wieku, Roczniki Akademii Umiejętności, Lwów 1891, s. 311, umieścił go między Marcinem a Jakubem ze Żnina. Władysław Abraham, Organizacja Kościoła w Polsce do połowy wieku XII, Lwów 1890, s. 83, oraz Jan Powierski, Data konsekracji katedry gnieźnieńskiej (1 maja 1099) na tle sytuacji politycznej Polski, Rusi i krajów sąsiednich, Roczniki historyczne 1994, s. 96, uważali, że Heinrich został bezpośrednim następcą zmarłego w 1092 Bogumiła. Ta ostatnia wersja najlepiej współgra z tekstem Ebona, brak jednak jakichkolwiek innych wzmianek źródłowych, które pozwalałyby skontrolować jego wiarygodność.ok. 1099–po 111275pxMarcinprzed 1136–114875pxJakub ze Żnina1149–po 116775pxJan Gryfita1177–po 118075pxZdzisławlata 80. XII w.bezramki|82x82pxBogumił z Dobrowabłogosławiony Kościoła katolickiego1191–1198Piotr Łabędź1199–121975pxHenryk Kietlicz1220–1232Wincenty z Niałka1232–125875pxPełka (Fulko)1258–127175pxJanuszzatwierdzony w 1259127875pxMarcin z Opawy1283–131475pxJakub Świnka1314–131775pxBorzysławkonsekrowany w 13171317–134175pxJanisław1342–137475pxJarosław z Bogorii i Skotnik1374–138275pxJanusz Suchywilk1382–138875pxBodzęta1389–139475pxJan Kropidło1394–140175pxDobrogost z Nowego Dworu1402?–141175pxMikołaj Kurowski1412–142275pxMikołaj Trąbaprymas Polski od 14171423–143675pxWojciech Jastrzębiecprymas Polski1436–144875pxWincenty Kotprymas Polski, w latach 1441–1447 kardynał w obediencji antypapieża Feliksa V1449–145375pxWładysław Oporowskiprymas Polski1453–146475pxJan Sprowskiprymas Polski1464–147375pxJan Gruszczyńskiprymas Polski1474–148075pxJakub z Siennaprymas Polski1481–149375pxZbigniew Oleśnickiprymas Polski1493–150375pxFryderyk Jagiellończykprymas Polski, kardynał1503–151075pxAndrzej Boryszewskiprymas Polski1510–153175pxJan Łaskiprymas Polski1531–153575pxMaciej Drzewickiprymas Polski1535–153775pxAndrzej Krzyckiprymas Polski1537–154075pxJan Latalskiprymas Polski1541–154575pxPiotr Gamratprymas Polski1545–155975pxMikołaj Dzierzgowskiprymas Polski1559–156275pxJan Przerębskiprymas Polski1562–158175pxJakub Uchańskiprymas Polski1581–160375pxStanisław Karnkowskiprymas Polski1603–160575pxJan Tarnowskiprymas Polski1606–160875pxBernard Maciejowskiprymas Polski, kardynał1608–161575pxWojciech Baranowskiprymas Polski1616–162475pxWawrzyniec Gembickiprymas Polski1624–162675pxHenryk Firlejprymas Polski1627–163875pxJan Wężykprymas Polski1638–164175pxJan Lipskiprymas Polski1641–165275pxMaciej Łubieńskiprymas Polski1653–165875pxAndrzej Leszczyńskiprymas Polski1659–166675pxWacław Leszczyńskiprymas Polski1666–167375pxMikołaj Jan Prażmowskiprymas Polski1673–167475pxKazimierz Florian Czartoryskiprymas Polski1674–167775pxAndrzej Olszowskiprymas Polski1677–168575pxJan Stefan Wydżgaprymas Polski1687–170575pxMichał Stefan Radziejowskiprymas Polski, kardynał1706–172175pxStanisław Szembekprymas Polski1723–173875pxTeodor Potockiprymas Polski1739–174875pxKrzysztof Antoni Szembekprymas Polski1749–175975pxAdam Ignacy Komorowskiprymas Polski1759–176775pxWładysław Aleksander Łubieńskiprymas Polski1767–177775pxGabriel Podoskiprymas Polski1777–178475pxAntoni Kazimierz Ostrowskiprymas Polski1785–179475pxMichał Jerzy Poniatowskiprymas Polski1795–180175pxIgnacy Krasickiprymas Polski1806–181875pxIgnacy Antoni Raczyńskiprymas Polski1821–182575pxTymoteusz Gorzeńskijednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski1828–182975pxTeofil Wolickijednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski1831–184275pxMarcin Duninjednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski1845–186575pxLeon Przyłuskijednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski1866–188675pxMieczysław Ledóchowskijednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski, kardynał, od 1892 prefekt Kongregacji Rozkrzewiania Wiary1886–189075pxJulius Dinderjednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski1891–190675pxFlorian Stablewskijednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski1914–191575pxEdward Likowskijednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski1915–192675pxEdmund Dalborjednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski, kardynał1926–194875pxAugust Hlondjednocześnie arcybiskup metropolita poznański (1926–1946) i arcybiskup metropolita warszawski (1946–1948), prymas Polski, kardynał1948–198175pxStefan Wyszyńskijednocześnie arcybiskup metropolita warszawski, prymas Polski, kardynałbłogosławiony Kościoła katolickiego1981–199275pxJózef Glempjednocześnie arcybiskup metropolita warszawski (do 2006), prymas Polski (do 2009), kardynał1992–201075pxHenryk Muszyńskiprymas Polski (2009–2010)2010–201475pxJózef Kowalczykprymas Polskiod 201475pxWojciech Polakprymas Polski

Uwaga! Do Henryka Kietlicza daty, a w paru przypadkach (np. Bogumił z Dobrowa) kolejność poszczególnych arcybiskupów są niepewne.

Biskupi pomocniczy Lata urzędowaniaBiskupUwagi1299–1308Paweł1310–1323Dominik1377–1382Andrzej Jastrzębiec1404–1411Jan1411–1412, 1414–1415Piotr1414Erazm1434–1440, 1447–1469Janw międzyczasie biskup pomocniczy kujawsko-pomorski1469–1476Antoni1476–po 1480Andrzej z Opalenicy1493Wojciech z Seceminaok. 1497Jan z Radziejowa1498Maciej1501–1517Jan1509–1526Mikołaj Mściwy1527–1541Jan Busiński1541–1560Sebastian Żydowski1562–1581Stanisław Falęcki1583–1608Jan Gniazdowski1608–1625Andrzej Wilczyński1628–163875pxAndrzej Gembickinastępnie biskup diecezjalny łucki1640–1644Jan Madaliński1644–1658Adrian Grodecki1660–1665Kasper Trzemeski1667–1674Jan Chrzciciel Bużeński1676–1693Wojciech Stawowski1694–170075pxKonstanty Józef Zielińskinastępnie arcybiskup metropolita lwowski1700–1718Stefan Mdzewski1719–1731Franciszek Kraszkowski1728–1743Dominik Sienieński1732–1738Józef Michał Trzciński1738–1769Krzysztof Dobiński1762–1791Ignacy Augustyn Kozierowski1768–1793Antonin Kornel Przedwojewski1771–1784Jan Karski1781–1802Kasper Józef Szajowski1785–1790Józef Korytowski1790–1808Stefan Łubieński1791–180475pxMichał Mateusz Kosmowski1809–1813Ignacy Nepomucen Bardziński1809–1814Grzegorz Zachariasiewicz1809–1821Wawrzyniec Raczyński1814–1821Józef Gembart1816–1818Daniel Ostrowski1816–1831Marcin Siemieński1833–1840Kajetan Kowalski1841–1866Anzelm Brodziszewski1867–1887Józef CybichowskiJan Ignacy Korytkowskinominat (1888)1890–190775pxAntoni Andrzejewicz1911–192475pxWilhelm Kloske1925–193975pxAntoni Laubitz1946–1975Lucjan Bernacki1951–195775pxAntoni Baraniaknastępnie arcybiskup metropolita poznański1959–1989Jan Czerniak1964–1979Władysław Rubinw latach 1967–1979 sekretarz Synodu Biskupów, następnie prefekt Kongregacji ds. Kościołów Wschodnich, kardynał1969–2003Szczepan Wesołyarcybiskup ad personam od 19941975–1989Jan Michalski1982–1991Jerzy Dąbrowski1982–1996Jan Wiktor Nowaknastępnie biskup diecezjalny siedlecki1988–201275pxBogdan Wojtuś1992–200275pxStanisław Gądeckinastępnie arcybiskup metropolita poznański2003–201475pxWojciech Polaknastępnie arcybiskup metropolita gnieźnieński, prymas Polski2012–202175pxKrzysztof Wętkowskinastępnie biskup diecezjalny włocławskiod 202275pxRadosław Orchowicz

Przypisy

Bibliografia

Kosman M., Między ołtarzem a tronem. Poczet prymasów Polski, Poznań 2000. Rola Z., Tajemnice katedry gnieźnieńskiej, Poznań 2005. Maciejewski J., Episkopat polski doby dzielnicowej, 1180–1320, Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, 2003

Zobacz też Katalog arcybiskupów gnieźnieńskich

Linki zewnętrzne

! Gniezno