mały|Big-band Stana Kentona w 1973 roku|240x240px Stanley Newcomb Kenton (ur. 15 grudnia 1911 w Wichita, zm. 25 sierpnia 1979allmusic Stan Kenton – Biography w Los Angeles) – amerykański muzyk jazzowy. Prowadził innowacyjną i wpływową orkiestrę jazzową, później udzielał się jako nauczyciel i wychowawca.
Życiorys Stan Kenton urodził się w miejscowości Wichita, stan Kansas, dorastał początkowo w Kolorado, a następnie w Kalifornii. Będąc dzieckiem uczył się grać na pianinie, później uczęszczał do Bell High School w Kalifornii, którą ukończył w 1930 roku.
W latach 30. Kenton grał w zespołach tanecznych Vida Musso i Gusa Arnheima. W czerwcu 1941 roku stworzył własną orkiestrę, która stała się później jednym z najbardziej znanych zespołów lat 40. na wschodnim wybrzeżu USA. Styl zespołu Kentona był określany jako "ściana dźwięku". Mimo iż był dobrym pianistą, inspirowanym dokonaniami Earla Hinesa, bardziej sprawdzał się w tamtym czasie jako aranżer. W jego zespole nie było muzyków o znanych nazwiskach, jednak latem 1941 roku orkiestra Stana Kentona regularnie grywała dla wymagającej publiczności w Rendezvous Ballroom w Balboa Beach, Kalifornia.
Te początkowe sukcesy nie przełożyły się jednak na liczbę sprzedawanych przez firmę Decca nagrań, a umowa ze stacją radiową na tworzenie tła muzycznego do występów innych artystów nie zaliczała się do sukcesów.
Dopiero pod koniec 1943 roku, po podpisaniu kontraktu z Capitol Records, Stan Kenton Orchestra zaczęła zdobywać większą popularność. Nowe nagranie, "Eager Beaver", odniosło sukces. Zespół zaczął być bardziej rozpoznawalny i stopniowo umacniał swoją pozycję na rynku. Około 1945 roku zaczął ewoluować – głównym aranżerem został Pete Rugolo, który rozszerzał i modyfikował pomysły Kentona, a do składu osobowego dołączyła June Christy. Jej przeboje ("Tampico" czy "Accross the Alley From the Alamo") przynosiły zyski, z których Kenton mógł finansować bardziej ambitne projekty. W tym też czasie powstała "Laura" – tytułowa piosenka z filmu, w którym wystąpiła Gene Tierney. Sam Kenton zaczął używać w stosunku do swojej muzyki terminu jazz progresywny.
W 1949 roku Kenton zrobił sobie rok przerwy i zrezygnował z występów. W 1950 wrócił z 39-osobową Innovations in Modern Music Orchestra, która składała się z szesnastu instrumentów smyczkowych, sekcji dętych instrumentów drewnianych i dwóch rogów francuskich. W skład zespołu wchodzili między innymi Maynard Ferguson, Shorty Rogers, Milt Bernhart, John Graas, Art Pepper, Bud Shank, Bob Cooper, Laurindo Almeida, Shelly Manne i June Christy. Artystycznie projekt bronił się, dużo gorzej było od strony komercyjnej. Kenton poprowadził dwie trasy koncertowe w 1950 i 1951 roku, ale szybko powrócił do swojego standardowego "zestawu" 19 muzyków.
Ostatnim sukcesem Kentona był istniejący w latach 1960–1963 zespół złożony z melofonów. Nagrane wraz z nim płyty Adventures in Jazz oraz West Side Story zdobyły nagrody Grammy w 1962 i 1963 roku. Od 1963 roku big band Kentona zaczął ulegać zmianie. Powoli zaczęto rezygnować z utalentowanych solistów na rzecz młodych muzyków, których dziesiątki przewijało się przez zespół Kentona. Kenton Plays Wagner z 1964 roku okazał się ważnym projektem pomimo tego, że Stan zaczął udzielać się wtedy bardziej jako nauczyciel i propagator jazzu. Zachęcał młode zespoły ze szkół średnich do grania jazzu i prezentował im swój styl, ten sam, który nazywał jazzem progresywnym. We wczesnych latach 70. rozwiązał długoletnią współpracę z Capitolem i założył własną wytwórnię płytową The Creative World of Stan Kenton.
Kenton występował niemal do końca swojego życia. Jego ostatni koncert miał miejsce w sierpniu 1979 roku, tydzień przed zawałem serca. Został pochowany w Westwood Village Memorial Park Cemetery, Los Angeles.
Współpracujący muzycy Niektórzy muzycy z którymi współpracował Stan Kenton:
Dyskografia A Presentation of Progressive Jazz (1947) City of Glass (1951) Kenton ’51 Concert at Cornell University (nagr. 1951, wyd. 1993) Easy Go (nagr. 1950-52, wyd. 2001) New Concepts of Artistry in Rhythm (1952) Portraits on Standards (1953) Kenton Showcase: The Music of Bill Holman and Bill Russo (1954) Contemporary Concepts (1955) Kenton in Hi-Fi (1956) Cuban Fire! (1956) Back to Balboa (1958) Lush Interlude (1958) The Stage Door Swings (1958) Viva Kenton! (1959) Road Show (1959) At the Las Vegas Tropicana (1959) Standards in Silhouette (1959) The Sophisticated Approach (1961) The Romantic Approach (1961) A Merry Christmas (1961) West Side Story (1961) Adventures in Blues (1961) Adventures in Jazz (1961) Adventures in Standards (1961) Adventures in Time (1962) Stan Kenton – Tex Ritter (1962) Artistry in Bossa Nova (1963) Artistry in Voices and Brass (1963) Kenton/Wagner (1964) The Jazz Compositions of Dee Barton (1967) Hair (1968) Tęcza Finiana (1968) Live at Redlands University (1970) Live at Brigham Young (1971) Live at Butler University (1973) Birthday in Britain (1973) 7.5 on the Richter Scale (1973) Kenton Plays Chicago (1974) Fire, Fury and Fun (1974) Kenton '76 (1976) Live in Europe (1976) Journey into Capricorn (1976)
Przypisy
Linki zewnętrzne Artykuł o zespole Kentona (en)
Kategoria:Amerykańscy bandliderzy jazzowi Kategoria:Amerykańscy muzycy swingowi Kategoria:Amerykańscy pianiści jazzowi Kategoria:Ludzie urodzeni w Wichicie Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 1979