Gmina (z ) – jednostka podziału administracyjnego.

Stanowi wspólnotę samorządową (mieszkańcy gminy) oraz odpowiednie terytorium, tj. obszar możliwie jednorodny ze względu na układ osadniczy i przestrzenny, jak również więzi społeczne i gospodarcze zapewniające zdolność wykonywania zadań publicznych.

Organizacja prawna i pozycja ustrojowa gminy różnią się w poszczególnych państwach i są zwykle określane ustawowo.

Samorząd terytorialny thumb|Polska dzieli się na 2479 gmin, będących podstawową jednostką samorządu terytorialnego. Jednostkami wyższymi są powiat i województwo Najczęściej gminy są podstawową, najczęściej najniższą, jednostką samorządu terytorialnego, wyposażoną w określone prawem kompetencje ogólne, dotyczące spraw ludności na określonym terytorium. Jej przedstawiciele wybierani są spośród lokalnej społeczności. Obszar i społeczność gminy połączone są więzami gospodarczymi, kulturalnymi i komunikacyjnymi.

Można wyróżnić trzy zasadnicze modele ustrojowe gmin: Monistyczny – wybierana przez mieszkańców rada jest jedynym organem gminy, o uprawnieniach zarówno uchwałodawczych, jak i wykonawczych. Działalność administracyjna jest prowadzona zwykle przez wyspecjalizowane jednostki (bez statusu organu), kontrolowane bezpośrednio przez radę. Model występuje w krajach anglosaskich. Dualistyczny – obok wybieranej przez mieszkańców rady mającej uprawnienia uchwałodawcze istnieje organ wykonawczy, często jednoosobowy (burmistrz, mer) i również często pochodzący z wyboru. Model występuje w niektórych stanach USA, Francji i niektórych landach Niemiec. Trialistyczny – w gminie istnieją trzy zasadnicze organy, o kompetencjach różnych w poszczególnych krajach. Z bezpośredniego wyboru pochodzi rada, która wybiera zarząd (magistrat) – o uprawnieniach wykonawczych lub uchwałodawczych (druga izba gminy). Zarząd wybiera jednoosobowy organ do prowadzenia bieżącej administracji. Model występuje w niektórych landach Niemiec.

Jednostki podziału administracyjnego thumb|W państwach federalnych (np. Niemcy) poszczególne kraje mogą mieć odmienne zasady podziału administracyjnego i tym samym odmienne rozmiary i kompetencje gmin. Przykłady gmin jako jednostki podziału administracyjnego w wybranych państwach: gmina w Polsce gmina () w Anglii i Walii gmina () w Bułgarii gmina (, ) w Czechach i Słowacji gmina () w Danii gmina (, ) w Finlandii gmina () we Francji gmina (, ) w Grecji gmina () w Haiti gmina () w Meksyku gmina () w Niemczech gmina () w Norwegii gmina (, ) w Portugalii gmina () w Republice Zielonego Przylądka gmina (, , , ) w Szwajcarii gmina () w Szwecji gmina () na Wyspach Owczych gmina zamorska () w Królestwie Niderlandów

Inne rodzaje gmin W niektórych krajach gminami nazywa się również pewne podstawowe jednostki administracyjne, powołane do zarządzania ściśle określonym zakresem spraw, np. gminy szkolne w Stanach Zjednoczonych czy Szwajcarii.

Gmina to również termin odnoszący się do wspólnoty grupy wyznaniowej, np. gmina chrześcijańska, zbór czy (w judaizmie) kahał.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Jednostki podziału administracyjnego