Jakubowice (niem. Jakobine) – osada w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.

Osada znajduje się 9 kilometrów od Oławy, nad rzeką Oławą.

Podział administracyjny Jakubowice w okresie pruskim do 1905 r. znajdowały się na terenie gminy z siedzibą w Bolechowie (Bulchau), gdzie znajdował się też urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1905 r. Jakubowice należały i były siedzibą gminy (Amtsbezirk), a we wsi znajdował się urząd stanu cywilnego. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie wydzielonej prowincji Dolny Śląsk.

Do 1928 r. Jakubowice dzieliły się na wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) oraz na obszar dworski (Gutsbezirk). W 1928 r. w wyniku reformy administracyjnej likwidującej obszary dworskie na terenie Prus zarówno obszar dworski Jakubowice (Jakobine) został wchłonięty przez wieś gminną o tej samej nazwie, która stała się częścią gminy jednostkowej Drzemlikowice (Dremling).

Od 1973 r. Jakubowice są częścią gminy wiejskiej OławaUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. miejscowość znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Osada o układzie ulicówki, powstała w XIII w. jako dolna część Drzemlikowic. W XIII w. należała do rodu Drzemlików, którego członkowie sprawowali funkcje wójtów Strzelina. W 1362 r. Jakubowice otrzymały lokację na prawie niemieckim jako kolonia. Do ok. 1600 r. osada nosiła nazwę "Drzemlikowice Dolne" (Nieder-Dremling), choć taka nazwa pojawia się jeszcze w połowie XVII w. i w 1845 r.. W 1591 r. wieś należała do rodu von Bilitsch, który oprócz Jakubowic posiadał też wieś Siecieborowice.

W 1626 r. jako właściciel Jakubowic jest wspomniany Friedrich Gellhorn, a w połowie XVII w. wieś należała do Ernsta von Schmettau. W 1703 r. wieś posiadał Hans Christoph von Koschembar. W 1711 i 1717 r. właścicielem zarówno Jakubowic, jak i Drzemlikowic był Sebastian von Stetteln und Schwanenberg. W 1718 r. majątek kupił ród von Goldbach, a w 1747 r. właścicielem wsi stał się freiherr (baron) Carl Leopold Sigismund von der Asseburg. W 1778 r. właścicielem majątku stał się minister von Görne, a w 1782 r. Heinrich von Königsdorff jest wspomniany jako właściciel majątku. W 1783 r. w Jakubowicach jest wspomniany pałac. W 1783 r. wieś należała do rodu von Stosch, a w 1789 r. majątek w Drzemlikowicach i Jakubowicach nabył hrabia Friedrich Ludwig von Pfeil.

W 1798 r. majątek w Drzemlikowicach i Jakubowicach nabył Ernst Moritz von Rosenberg-Lipinsky. W 1830 i 1845 r. jako właściciel wsi figuruje porucznik August von Rosenberg-Lipinsky, który posiadał majątek do 1858 r.. W 1859 r. majątek nabył Carl Moritz Schwarz, który posiadał dobra we wsi do 1889 r. Od 1889 r. dobra w Drzemlikowicach i Jakubowicach należały do Gustava Schwarza, który utworzył z posiadanych przez siebie majątków fideikomis. Gustav Schwarz jest wzmiankowany jako właściciel dóbr rycerskich w Drzemlikowicach i Jakubowicach w 1894 r. i był w posiadaniu majątku do 1918 r. W latach 1918-1929 wieś należała do dra Georga Schwarza, a od 1930 r. do Dietricha Schwarza, który jest wspomniany jako właściciel fideikomisu rodzinnego w 1937 r..

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku po II wojnie światowej majątek Schwarzów przejęło państwo polskie. Od 1968 r. w dawnym pałacu urządzony został Zespół Szkół Rolniczych. Od 1999 r. pałac ze szkołą w Jakubowicach należał do starostwa powiatowego w Oławie, które przekształciło Zespół Szkół Rolniczych w Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Aleksandra Szembeka. W 2008 r. szkoła ta została zlikwidowana przez starostwo, zaś sam pałac w Jakubowicach należał do starostwa powiatowego w Oławie do stycznia 2018 r., kiedy został on sprzedany gminie Oława.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Jakubowice nosiły następujące nazwy:

1362 r.: Jakobine do ok. 1600 r.: Drzemlikowice Dolne (niem. Nieder-Dremling) 1626 r.: Jakobin 1743 r.: Jacobine 1783 r.: Jakobine 1819 r.: Jacobine 1845 r.: Nieder-Dremling lub Jakobine do 1945 r.: Jakobine (niemiecka nazwa osady) od 1945 r.: Jakubowice (polska nazwa osady, wspomniana już w tomie III "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego" w 1882 r.)

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Jakobine" do grupy nazw wsi wywodzących się od imion ich zasadźców. Adamy wymieniał starosłowiańską nazwę wsi „Jakubowice” oraz podawał znaczenie tej nazwy w języku niemieckim jako "Dorf des Jakob".

Gospodarka W 1783 r. we wsi znajdował się oprócz pałacu też folwark. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma, kuźnia i młyn. W 1830 r. we wsi znajdowały się folwark, młyn wodny i cegielnia. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się oprócz pałacu, folwarku i młynu wodnego też browar, gorzelnia, kawiarnia, 8 przędzalni lnu, 12 zakładów rzemieślniczych i 2 sklepy. W 1845 r. we wsi odnotowano uprawę rzepaku i działalność pszczelarską.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi gminnej (Landgemeinde) wynosiła 32 ha, z czego pola uprawne stanowiły 29 ha, łąki 0,4 ha, a lasy 1 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 22,72 marek niemieckich za hektar pola, 41,12 marek za hektar łąki i 11,75 marek za hektar lasu. W tym samym roku powierzchnia katastralna obszaru dworskiego (Gutsbezirk) wynosiła 294 ha, z czego pola uprawne stanowiły 225 ha, łąki 33 ha, a lasy 24 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 38,38 marek niemieckich za hektar pola, 37,60 marek za hektar łąki i 12,53 marek za hektar lasu. Najbliższe wsi stacje kolejowe znajdowały się w Oławie (Ohlau) i Godzinowicach (Giesdorf).

Teraźniejszość Osada posiada sieć wodociągową, lecz nie jest skanalizowana.

Zabytki Według rejestru zabytków nieruchomych województwa dolnośląskiego prowadzonego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa na terenie osady znajdują się następujące zabytki: zespół pałacowy, o nr rej.: A/3987/696/W/1-2, wpisany 3 sierpnia 1994 r. do rejestru i składający się z: pałacu w Jakubowicach, wybudowanego w drugiej połowie XVIII w. i przebudowanego w 1910 r. parku pałacowego z początku XIX w., przebudowanego w drugiej połowie XIX w. ruiny grobowca rodu von Rosenberg-Lipinsky z początku XIX w. Ponadto według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie Jakubowic (zgrupowanego wraz ze wsią Drzemlikowice) znajdują się, oprócz pałacu, parku i grobowca w zespole pałacowym, następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny osady Jakubowice dom mieszkalny nr 21, magazyn zbożowy, owczarnia, dwie stodoły, stelmacharnia (obecnie magazyn) i pomnik w zespole pałacowym.

Demografia W 1783 r. we wsi mieszkało 161 osób. W 1819 r. Jakubowice miały 259 mieszkańców, w 1830 r. 297 mieszkańców, a w 1845 r. 330 mieszkańców. W 1871 r. wieś-gmina jednostkowa (Landgemeinde) miała 224 mieszkańców, a obszar dworski (Gutsbezirk) miał 81 mieszkańców. W 1885 r. wieś gminną i obszar dworski zamieszkiwało odpowiednio 201 i 85 osób, w 1895 r. 186 i 118 osób, a w 1905 r. 169 i 99 osób. W 2001 r. osadę zamieszkiwało 109 osób, w 2011 r. 27 osób, w 2021 r. 20 osób, a w 2025 r. 16 osób.

W 1895 r. na 186 mieszkańców wsi gminnej Jakubowice (Jakobine) 87 było mężczyznami, a 99 kobietami. We wsi mieszkało 150 ewangelików i 36 katolików. W tym samym roku w obszarze dworskim na 118 ich mieszkańców 52 było mężczyznami, a 66 kobietami. Obszar dworski zamieszkiwało 97 ewangelików i 21 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Brzezimierzu (Wüstebriese), a katolicy należeli do 1885 r. do parafii w Osieku (Hennersdorf), a od 1885 r. do parafii w Niwniku (Niefnig, później Kresseheim).

Zobacz też Jakubowice

Przypisy

Bibliografia

Wioletta Kamińska, Pałac w Jakubowicach sprzedany. Wójt zdradza plan, "Gazeta Powiatowa - Wiadomości Oławskie", 25 stycznia 2018, nr. 4 (1289), ISSN 1509-0809, s. 5 (dostęp 2026-08-02) Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Fritz Halbsguth, Erinnerungen an die sogenannten Strauchdörfer des Kreises Ohlau, Dremling und Jacobine, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/1978, s. 7-9 Dietrich Schwarz, Die verschämte Arme – Leben und Schicksal der Elisabeth von Unruh, geb. Schwarz, der Schwester meines Vaters, Mustin 1982 (własność rodzinna) Dietrich Schwarz, Das Neue Feld, oder Die Meisterprüfung, Mustin 1982 (własność rodzinna) Fritz Halbsguth, Meine lieben Erinnerungen an das unvergeßliche Jacobine, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1984, s. 10 Clara Winkler, Heimatliche Grüße aus Jakobine Kreis Ohlau, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1992, s. 20 Eberhard Bittner, Der Obelisk von Jakobine, Kreis Ohlau, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 7/1992, s. 25 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 75 H. Winkler, Jacobine, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 9/2011, s. 17-18

Linki zewnętrzne

https://klauskunze.com/ohlau/orte/dremling.htm (dostęp 2026-06-16)

Kategoria:Jakubowice (powiat oławski)