Nasiłowscy – polski ród drobnoszlachecki, którego nazwisko wywodzi się od wsi Nasiłów w dawnej ziemi drohickiej (dziś woj. mazowieckie, gm. Paprotnia), na Podlasiu.
Pochodzenie i herb Nazwisko ma charakter odmiejscowy. Atrybucja herbowa rodu nie jest w literaturze jednoznaczna:
Starsze kompilacje herbarzowe, w tym Seweryn Uruski, łączą Nasiłowskich z herbem Półkozic, wywodząc ród z województwa lubelskiego. Tomasz Jaszczołt wskazuje, że atrybucja z Półkozicem może wynikać z połączenia pod jednym nazwiskiem kilku odrębnych, niespokrewnionych linii. Monografia parafii Kożuchówek notuje wśród możliwych herbów rodziny również Jastrzębiec i Pobóg.
Historia rodu Przed 1429 – najstarsze wzmianki o istnieniu wsi Nasiłów. W 1429 r. granice miejscowości zostały wymienione w dokumencie darowizny Jakusza ze Skwierczyna dla kościoła w Paprotni. 1429 – najstarsza znana wzmianka osobowa o przedstawicielu rodu; Michał z Nasiłowa występuje jako świadek w dokumencie dla kościoła w Paprotni. 1432–1440 – Michał z Nasiłowa sprzedał część swojego dziedzictwa Andrzejowi Czarnocie, co dało początek sąsiedniej wsi Czarnoty. 1454–1495 – w aktach ziemi drohickiej regularnie notowani są liczni dziedzice Nasiłowa, m.in. Wojciech i jego żona Anna z Pniewisk (1454), Wszebor (1455), Piotr (1463), oraz bracia: Abraham-Imbram, Leonard, Stanisław, Jakub i Andrzej. 1464 – sąd nałożył vadium (zakład/rękojmię) pomiędzy poddanymi Czambora (syna Jana Łysowskiego) a Nasiłowskimi z Nasiłowa. 1528 – Nasiłowscy wystawili do popisu wojskowego (pospolite ruszenie) szlachty ziemi drohickiej 2 konie. 1537 – część drobnej własności szlacheckiej w Nasiłowie wykupił Jan Steczko, marszałek hospodarski. 1567 – Nasiłowscy notowani w kolejnym popisie wojskowym ziemi drohickiej. 1569 – Nasiłowscy wśród szlachty ziemi drohickiej ślubującej unię lubelską. 1585 – Stanisław Nasiłowski (Stanislaum Nasilowsky) występuje przed sądem ziemskim drohickim jako jeden z powołanych, szanowanych świadków starszego wieku (homines graves, senio confectos), wywodzących szlachectwo Wawrzyńca Kuczaby. 1791 – rejestr podymny parafii Kożuchówek notuje już kilka odrębnych, niespokrewnionych ze sobą wprost rodzin Nasiłowskich osiadłych w Kobylanach Górnych.
Rozproszenie i odrębne linie Nazwisko Nasiłowski, jako odmiejscowe, noszą na Podlasiu i w innych regionach Polski rodziny niekoniecznie ze sobą spokrewnione. Osobną, niezwiązaną z linią podlaską gałęzią byli Nasiłowscy osiedli na Litwie – do tej linii należał min. Jerzy Nasiłowski, wojewoda witebski.
Demografia Obecnie w Polsce mieszka 1808 osób noszących nazwisko Nasiłowski, z czego 846 na terytorium dawnego województwa siedleckiego.
Zobacz też Półkozic Nasiłów Gmina Paprotnia
Przypisy Seweryn Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. XII, Warszawa: Gebethner i Wolff, s. 47–48. Tomasz Jaszczołt, recenzja: Leszek Zalewski, Szlachta ziemi liwskiej. Sejmiki – urzędy – herbarz, Warszawa 2005, [w:] „Verbum Nobile. Pismo środowiska szlacheckiego”, nr 16 (2007), s. 109–115; dostępne online: . Tomasz Jaszczołt, Szlachta ziemi drohickiej w XV i początkach XVI w. Zagadnienia społeczne, gospodarcze i genealogiczne, Białystok 2009. Grzegorz Ryżewski (red.), Monografia Sokołowa Podlaskiego [uzupełnij dokładny tytuł publikacji i numery stron]. Zbigniew Wąsowski, Tomasz Jaszczołt, Monografia parafii Kożuchówek. Rocznik Towarzystwa Heraldycznego, t. III, s. 251, regest nr 367: „Drohiczyn, roki ziemskie, d. 7 czerwca r. 1585” — za: Terr. Drohic., t. 10.106, p. 204.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polskie rody szlacheckie