thumb|Tablica upamiętniająca Aleksandra Janowskiego przy wejściu do Zespołu Szkół im. inż. Stanisława Wysockiego (d. „Kolejówka”) przy ul. Szczęśliwickiej 56 w Warszawie thumb|Tablica poświęcona Aleksandrowi Janowskiemu, znajdująca się na ścianie dawnego schroniska PTTK w Świętej Katarzynie mały|Grób Aleksandra Janowskiego na cmentarzu Powązkowskim Aleksander Ludwik Janowski (ur. 2 października 1866 w Warszawie, zm. 14 października 1944 w Komorowie) – polski podróżnik, pionier krajoznawstwa, autor przewodnika Wycieczki po kraju (1900–1903), pedagog, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (1906), urzędnik państwowy.
Życiorys Absolwent Szkoły Technicznej Kolejowej Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej przy ul. Chmielnej 88/90 w Warszawie.
Był jednym ze współzałożycieli Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i prezesem towarzystwa w latach 1922–1929. Zajmował się badaniami polskiej emigracji w Stanach Zjednoczonych, Ameryce Południowej i na Syberii. W latach 1900–1903 opublikował czterotomowy ilustrowany przewodnik po Królestwie Polskim zatytułowany „Wycieczki po kraju”. Był jednym z czołowych publicystów „Ziemi“ − organu prasowego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został urzędnikiem Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na stanowisku kierownika referatu oświaty pozaszkolnej, a później naczelnika Wydziału Oświaty Pozaszkolnej.
Zmarł po upadku powstania warszawskiego w Komorowie, a 18 października 1947 roku po ekshumacji został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (aleja zasłużonych-1-52,53)Pogrzeb twórcy polskiego krajoznawstwa Dziennik Polski 1947 nr 286 z 19 października s. 6..
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923) Złoty Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1938) „za zasługi dla dobra polskiej kultury w ogóle”. Srebrny Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.
Upamiętnienie W Kielcach, Łodzi, Sosnowcu i Warszawie znajdują się ulice nazwane jego imieniem.
W Kampinoskim Parku Narodowym jego imieniem nazwano żółty południkowy szlak z Leoncina do Leszna.
PTTK przyznaje od 2016 roku Odznakę Honorową im. Aleksandra Janowskiego „Za zasługi dla krajoznawstwa” „za co najmniej 20-letnie wszechstronne zasługi w społecznym propagowaniu i popularyzowaniu idei krajoznawstwa”.
Trzy tezy krajoznawstwa Swoje przemyślenia o krajoznawstwie podsumował w trzech tezach:
Z miłości do ziemi rodzinnej wypływa żądza jej uszczęśliwienia przez ofiarną służbę na każdym stanowisku społecznym i w każdej dziedzinie życia. Zbliżenie się do przyrody ojczystej budzi poczucie potęgi Ziemi Rodzinnej, zaś zbliżenie do ludu – miłość braterską i poczucie zbiorowości, mnożąc wielokrotnie siłę jednostki – w sumie zaś praca krajoznawcza daje otuchę i wiarę w siły państwa, budzi szlachetną dumę i podnosi godność narodową, kształtuje charaktery i dźwiga na wyższy poziom typ obywatela. Praca krajoznawcza jest czynnikiem państwotwórczym i jako taka winna w społeczeństwie zyskać gorących wyznawców, którzy będą współtwórcami zbiorowego szczęścia i budowniczymi potęgi Ojczyzny.
Wybrane publikacje X ciekawszych wycieczek po kraju (1904) seria przewodników „Wycieczki po kraju” (1900–1908) Sielanka Kościuszki (1906) Gopło (1908) Podole (1908) Ziemia rodzinna (1913) Pierwiastek narodowy w nauczaniu geografji (1915) Pogadanki krajoznawcze: podręcznik do początkowej nauki krajoznawstwa (1916) Położenie geograficzne Warszawy (1916) Duch Warszawy: pogadanki krajoznawcze o Warszawie (1917) Kochaj Kościuszkę! (1917) Kto ty jesteś? (1918) Nasza ojczyzna (1919) Nasze bogactwa kopalne (1919) Warszawa (1920) Nad polskiem morzem (1921) Przykazania obywatelskie (1921) Własna ziemia (1921) Polacy w Ameryce (1922) Polska w krajobrazie i zabytkach (1930) Oświata Polaków za granicą państwa (1930) Nasz plac: opowiadanie dla dzieci (1931) Chrońmy przyrodę ojczystą (1935)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Prace Aleksandra Janowskiego w serwisie Polona.pl
Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy działacze turystyczni Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Kategoria:Urodzeni w 1866 Kategoria:Zmarli w 1944