Franciszek Krajowski, właśc. František Králíček (ur. 30 września 1861 w Weleszynie, zm. 22 listopada 1932 w Brześciu nad Bugiem) – generał major cesarskiej i królewskiej armii oraz generał dywizji Wojska Polskiego, pochodzenia czeskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari. Uczestnik I wojny światowej, wojny polsko-ukraińskiej i wojny polsko-bolszewickiej.

Życiorys Młodość i służba w armii austro-węgierskiej Urodził się 30 września 1861 w czeskim Weleszynie. Pochodził z czeskiej rodziny, był synem Wacława i Katarzyny z d. Werwiček (wg innych źródeł, Doleżal). 1 września 1877 roku wstąpił do armii austro-węgierskiej, podejmując naukę w Szkole Kadetów Piechoty w Łobzowie. 18 sierpnia 1881 otrzymał promocję na stopień chorążego w 77 pułku piechoty. Potem został absolwentem Akademii Sztabu Generalnego w Wiedniu. Od 1883 jako zawodowy oficer służył w jednostkach piechoty armii austro-węgierskiej. 1 maja 1884 mianowano go podporucznikiem, 1 września 1888 porucznikiem, 1 maja 1894 kapitanem, a 1 maja 1908 majorem. W tym czasie ożenił się w 1894 roku z Polką. W 1908 randze majora pełnił funkcję dowódcy batalionu 45 pułku piechoty Austro-Węgier w Sanoku. Pierwotnie miał zostać przeniesiony do Przemyśla, jednak ostatecznie od 1912 nadal służył w Sanoku. 1 maja 1912 został awansowany do stopnia podpułkownika, a 1 lutego 1914 mianowano go pułkownikiem.

Na początku I wojny światowej – w latach 1914–1915 – dowodził 18 pułkiem Landsturmu (pospolitego ruszenia) z 89 brygady 45 Dywizji Piechoty, walczącym w obronie Twierdzy PrzemyślWedług innych źródeł dowodził 18 pułkiem Landwehry, lecz sam gen. Krajowski w dokumentach podawał, że dowodził 18 pułkiem pospolitego ruszenia. . Został wówczas ranny w udo. W dniach 18-19 marca 1915 roku uczestniczył w nieudanych próbach przebicia się z twierdzy w kierunku na Medykę. Po jej kapitulacji, 22 marca 1915 dostał się do niewoli rosyjskiej. 1 czerwca 1915 roku podjął próbę ucieczki z Tweru, ale został ujęty na granicy szwedzkiej i odesłany do obozu. Powtórnie 20 stycznia 1916 roku uciekł z Irkucka, ale również został zatrzymany w Finlandii. Podczas transportu do obozu podjął nieskuteczną trzecią próbę ucieczki. Po rewolucji październikowej, 21 marca 1918 roku uciekł ostatecznie z obozu i 13 kwietnia powrócił do służby. Służył na froncie włoski, obejmując przejściowo dowództwo 46 Dywizji Strzelców Austriackich, a od 24 września 52. brygady strzelców. 12 czerwca 1918 awansował do stopnia generała majora ze starszeństwem z dniem 1 maja 1918.

Służba w Wojsku Polskim Po rozpadzie monarchii habsburskiej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości, 20 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego, mając z Polską związki osobiste, związane z miejscem służby oraz przebywaniem z polskimi jeńcami. 24 kwietnia 1919 roku objął stanowisko dowódcy brygady piechoty (piechoty dywizyjnej) w 4 Dywizji Piechoty. W tym czasie przybrał też polskie nazwisko Krajowski. 20 września 1919, po uzyskaniu zezwolenia Namiestnictwa Galicyjskiego, w ewidencji wojskowej zmieniono mu nazwisko rodowe „Kraliczek” na „Krajowski”Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 92 z 14 października 1919 roku, poz. 3458..

Uczestniczył w wojnach – polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej, dowodząc Grupą gen. Bonnina oraz grupą operacyjną swojego imienia (przeformowaną następnie w 18 Dywizję Piechoty) w bitwach pod Brodami i rejonie Modlina, bojach nad Wkrą, a następnie w działaniach pościgowych na Polesiu i Wołyniu. Uczestniczył w walkach na froncie ukraińskim od połowy maja 1919 roku, zdobywając ze swoimi siłami 4 DP m.in. Sambor i Stryj. Do 27 czerwca 1919 roku 4 DP podzielono na dwie grupy operacyjne, w tym grupę gen. Krajowskiego, która między innymi zdobyła Buczacz i dotarła do Zbrucza 17 lipca 1919 roku. Dywizja po tym zakończyła udział w wojnie polsko-ukraińskiej i została przerzucona 31 lipca do Brodów na Front Wołyński. W toku reorganizacji utworzono w 4 DP dwie brygady piechoty, z czego gen. Krajowski objął dowództwo VII Brygady Piechoty

Został zweryfikowany w stopniu generała dywizji ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 16. lokatą. W 1921 objął dowództwo Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu nad Bugiem. Z dn. 1 listopada 1922 został zwolniony ze stanowiska dowódcy DOK IX, a z dn. 1 stycznia 1923 – przeniesiony w stan spoczynkuDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 43 z 11.11.1922 r.. Po zakończeniu służby pozostał w Brześciu. Tam zmarł 22 listopada 1932. Został pochowany w Terespolu.

3 marca 1894 poślubił w Sanoku Polkę Teodozję Janeczek. Jego jedynym dzieckiem był urodzony 15 kwietnia 1896 roku Wielisław Krajowski.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari (30 czerwca 1921) Krzyż Walecznych czterokrotnie Krzyż Oficerski Orderu Legii Honorowej – III Republika Francuska (1921)

Upamiętnienie 29 sierpnia 1920 Rada Miasta Mławy nadała Franciszkowi Krajowskiemu honorowe obywatelstwo„Gazeta Lwowska” Nr 204 z 7 września 1920 roku, s. 3.. Jego imieniem nazwano zdobyty w 1920 roku pociąg pancerny Generał Krajowski.

W Mławie ustanowiono Ulicę Generała Franciszka KrajowskiegoPlan Mławy - ul. Generała Franciszka Krajowskiego [dostęp 2011-12-12].

13 września 2020 w Terespolu ustanowiono tablicę, popiersie i skwer im. generała.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

GA - Obrona Warszawy w 1920

Linki zewnętrzne rp.pl - Nie było cudu nad Wisłą Polskie Radio - Bohaterski Czech w polskiej armii Franciszek Krajowski, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-04-06].

Kategoria:Absolwenci uczelni w Wiedniu Kategoria:Czesi związani z Sanokiem Kategoria:Dowódcy 4 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy 18 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie dywizji II Rzeczypospolitej Kategoria:Generałowie majorowie cesarskiej i królewskiej Armii Kategoria:Honorowi obywatele Mławy Kategoria:Ludzie związani z Brześciem Kategoria:Ludzie związani z Terespolem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Polacy pochodzenia czeskiego Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Uczestnicy walk nad Wkrą (1920) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Wojskowi związani z Sanokiem Kategoria:Urodzeni w 1861 Kategoria:Zmarli w 1932