Kazimierz Jędrzej Sawicki-Sawa, ps. „Prut”, „Odwet” (ur. 2 czerwca 1888 w Grajewie, zm. 2 marca 1971 w Londynie) – generał brygady Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, wyższy dowódca Armii Krajowej, komendant Obszaru Lwów Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej (1941–1943), inspektor Biura Inspekcji Komendy Głównej Armii Krajowej od lipca 1943 roku, minister bez teki w rządzie RP na uchodźstwie, w 1966 roku mianowany przez Prezydenta RP na uchodźstwie generałem dywizji, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Jana i Aleksandry z ŻelechowskichPowstańcze biogramy - Kazimierz Jędrzej Sawicki [dostęp 2011-11-29]. Członek PPS i Organizacji Bojowej PPS od 1905 roku. W 1906 roku więziony przez władze rosyjskie. Studiował medycynę w Pradze i Krakowie. Absolwent Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1908 w Związku Walki Czynnej, od 1910 w Związku StrzeleckimArmia Krajowa - szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego, pod redakcją Krzysztofa Komorowskiego, Warszawa 1999, s. 401, 413.. W latach 1914–1915 służył w 1 i 5 pułku piechoty Legionów Polskich, będąc dowódcą plutonu i kompanii. Został ranny w bitwie pod Łowczówkiem. Od sierpnia 1915 pełnił funkcję zastępcy komendanta głównego Polskiej Organizacji Wojskowej.
Od listopada 1918 służył w Wojsku Polskim, gdzie do kwietnia 1927 był współorganizatorem – a po śmierci majora Zygmunta Bobrowskiego podczas walk pod Macoszynem 9 stycznia 1919 – dowódcą 36 pułku piechoty Legii Akademickiej w WarszawieBitwa warszawska - Legia Akademicka [dostęp 2011-11-29]. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. W marcu 1927 został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 29 Dywizji Piechoty w GrodnieDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 31.03.1927 r.. Obowiązki dowódcy pułku przekazał 13 kwietnia 1927 pułkownikowi Erwinowi Więckowskiemu.
13 maja 1932 objął stanowisko dowódcy 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty w GrudziądzuDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 13 z 09.12.1932 r.. W lutym 1938 został powołany na funkcję dyrektora Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Warszawie. Od 31 maja 1939 obowiązki dyrektora PUWFiPW łączył z funkcją generała do spraw jednostek Obrony Narodowej – szefa Biura do Spraw Jednostek Obrony NarodowejKazimierz Pindel, Obrona narodowa 1937–1939, s. 45..
Po agresji Niemiec na Polskę, 10 września 1939 otrzymał od I wiceministra spraw wojskowych, gen. bryg. Janusza Głuchowskiego, rozkaz objęcia dowództwa Odcinka „Włodzimierz” – od Dubienki (wyłącznie) do północnej granicy Okręgu Korpusu Nr VI – oraz zadanie oczyszczenia i uporządkowania tyłów, a także utworzenia oddziałów z ewakuowanych oficerów i błąkających się bez przydziału oficerów. Kolejny rozkaz nakazywał mu zorganizowanie obrony przepraw na Bugu. 11 września przybył z improwizowanym sztabem do Włodzimierza i objął dowództwo nad ośrodkami zapasowymi, znajdującymi się na terenie Okręgu Korpusu Nr II oraz Wołyńską Półbrygadą Obrony Narodowej i Centrum Wyszkolenia ArtyleriiPiotr Zarzycki, Grupa „Włodzimierz”, s. 23–24.. W dniu 17 września po otrzymaniu informacji o agresji ZSRR na Polskę gen. Sawicki zamierzał wyruszyć z Grupą „Włodzimierz” w kierunku południowym, lecz gen. bryg. Mieczysław Smorawiński (dowódcą Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie) zakazał tego i podczas odprawy odebrał dowództwo gen. Sawickiemu, jednocześnie Smorawiński podjął decyzję o przeprowadzeniu demobilizacji żołnierzy zamieszkałych na wschód od Bugu i zakazał otwierania ognia wobec agresora sowieckiego. O godz. 2.00 w nocy 18 września gen. Sawicki wyjechał z Łucka z grupą oficerów sztabu w kierunku Stanisławowa, a w nocy z 19 na 20 września przekroczyli oni granicę z WęgramiPiotr Zarzycki, Grupa „Włodzimierz”, s. 35–36..
mały|Grób Kazimierza Sawickiego Do marca 1941 był internowany na Węgrzech, skąd uciekł i wrócił do Polski na teren okupacji niemieckiej. Po ataku Niemiec na ZSRR, w lipcu 1941 mianowany komendantem Obszaru Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) Lwów na terenie dotychczasowej (do VI 1941) okupacji sowieckiejGrzegorz Mazur, Jerzy Skwara, Jerzy Węgierski, Kronika 2350 dni wojny i okupacji Lwowa 1 IX 1939 – 5 II 1946, Katowice 2007, Wyd. Unia Katowice, . s. 220.. Do Lwowa przybył 20 września 1941, funkcję pełnił do 31 lipca 1943, od lutego 1942 jako komendant Obszaru lwowskiego Armii KrajowejGrzegorz Mazur, Jerzy Skwara, Jerzy Węgierski, Kronika 2350 dni wojny i okupacji Lwowa 1 IX 1939 – 5 II 1946, Katowice 2007, Wyd. Unia Katowice, . s. 237, 360.. W latach 1943–1944 należał do składu Komendy Głównej AK (komórka „Prusy Wschodnie”). W Powstaniu Warszawskim był szefem III rzutu Sztabu. Po upadku powstania w niewoli niemieckiej. Po uwolnieniu z oflagu do 1948 przebywał w Nicei, skąd udał się do Anglii i wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia.
Po demobilizacji osiadł w Londynie i aktywnie uczestniczył w życiu politycznym polskiej emigracji. Był członkiem Ligi Niepodległości PolskiJan Józef Kasprzyk, Liga Niepodległości Polski, [w:] Encyklopedia Białych Plam, t. XI, Radom 2003, s. 142.. 8 sierpnia 1955 Prezydent RP na Uchodźstwie, August Zaleski, mianował go ministrem w gabinecie Hugona Hankego, a 11 września – w pierwszym rządzie Antoniego Pająka. 11 października 1955, na własną prośbę, został zwolniony z urzędu. Prezydent RP August Zaleski mianował go generałem dywizji ze starszeństwem z dniem 11 listopada 1966 roku w korpusie generałów.
Zmarł 2 marca 1971 roku w Londynie. Został pochowany na cmentarzu Gunnersbury (Sq. FA, gr. 38).
Awanse podporucznik – 29 września 1914 porucznik – 5 marca 1915 kapitan – 1918 major – 1920 podpułkownik – 1921, zweryfikowany 3 maja 1922 ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów piechoty pułkownik – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 48. lokatą w korpusie oficerów piechoty generał brygady – 21 grudnia 1932 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 5. lokatą w korpusie generałów generał dywizji – 11 listopada 1966
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1540 (26 marca 1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 2795 z 26 marca 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 13, poz. 410) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości (20 stycznia 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 631 „za zasługi na polu pracy niepodległościowej oraz organizacji i wyszkolenia wojska”. Krzyż Walecznych (czterokrotnie, po raz pierwszy w 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2028 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 40, poz. 1854, s. 1546) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1937) „za zasługi w służbie wojskowej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka „Za wierną służbę”Na podstawie fotografii . Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja)
Przypisy
Bibliografia
H.P. Kosk, Generalicja polska, tom 2, Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 2001.
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie I Rady Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie III Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie IV Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie Ligi Niepodległości Polski Kategoria:Członkowie Organizacji Bojowej PPS Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Dowódcy 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Dowódcy 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 29 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Generałowie dywizji mianowani przez władze RP na uchodźstwie po 1947 Kategoria:Komendanci Obszarów AK Kategoria:Komendanci Obszarów ZWZ Kategoria:Ludzie urodzeni w Grajewie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Gunnersbury w Londynie Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – więźniowie polityczni w Imperium Rosyjskim Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy ministrowie emigracyjni Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Łowczówkiem 1914 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1971 Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego internowani na Węgrzech w czasie II wojny światowej Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej