Warzęcha (zwyczajna) (Platalea leucorodia) – gatunek dużego ptaka brodzącego z rodziny ibisów (Threskiornithidae), zamieszkujący Eurazję i Afrykę. Nie jest zagrożony.

Podgatunki i zasięg występowania Warzęcha zamieszkuje w zależności od podgatunku: Platalea leucorodia leucorodia Linnaeus, 1758 – zachodnia i południowa Europa na wschód przez Azję Środkową po północne Chiny i Koreę, Bliski Wschód oraz Azja Południowa po Indie i Cejlon na wschodzie. Zimuje w Afryce, południowej Azji i południowo-wschodnich Chinach. Do Polski nieregularnie zalatuje (np. Wielikąt). W latach 80. XIX w. Antoni Kocyan obserwował okazy warzęchy na Czarnym Dunajcu koło Witowa i pod Nowym Targiem, a także na Czarnej OrawieWłodzimierz Cichocki: Ptaki wędrowne w Tatrach [w:] „Tatry” R. I, nr 1/1991, s. 19–21. Do 2017 r. odnotowano około 199 stwierdzeń, łącznie obserwowano około 345 osobników. Platalea leucorodia balsaci Naurois & F. Roux, 1974 – wyspy w Parku Narodowym Banc d’Arguin u wybrzeży Mauretanii. Populacja osiadła. Platalea leucorodia archeri Neumann, 1928 – wybrzeża Morza Czerwonego i Somalii. Populacja osiadła.

Cechy gatunku Upierzenie czysto białe, nogi i dziób ciemne. Z bliska widać nieregularne, faliste rysy poprzeczne brązowego koloru. Dziób na końcu łyżkowato rozszerzony i spłaszczony, żółty na końcu. U nasady dzioba i wokół oczu naga żółta skóra, w innych miejscach czarna. W okresie godowym u obu płci żółty czub z tyłu głowy (pióra ozdobne o długość 10–12 cm) i żółty nalot na piersi. Osobniki młodociane mają cały dziób różowy, a końce skrzydeł czarne. Budowa zbliżona do bociana, ale jest od niego mniejsza i ma czarne nogi. W locie wyciąga szyję i głowę, a za ogon nogi. Nie wydaje wtedy głosu. Usłyszeć „huh, huh, huh” można tylko gdy jest w gnieździe, oprócz tego klekoce. To ptak w większości wędrowny, populacja europejska do Afryki podzwrotnikowej odlatuje w sierpniu i wrześniu. Wymiary średnie długość ciała ok. 80–90 cm rozpiętość skrzydeł 115–130 cm masa ciała 1,13–1,96 kg

Ekologia Biotop Brzegi wód słodkich i słonych (jeziora, stawy i bagna), o zarośniętych brzegach, lecz również o miejscach płytkich, z mulistym dnem, bez roślinności. Najczęściej w deltach rzek i przybrzeżnych lagunach zarośniętych gęstwinami trzcin, pałki i wikliny. thumb|left|Żerowanie w Parku Narodowym Keoladeo w Bharatpur (Indie) thumb|250px|Krótki film nakręcony w Holandii thumb|Jaja z kolekcji muzealnej Toki Na lęgowiska wraca w kwietniu lub maju. W czasie toków ptaki stroszą długie pióra na głowach i zadzierają dzioby tak, by uwidocznić barwną plamę na piersiach. Gniazdo Na drzewie, krzakach i w zaroślach lub w dużych trzcinowiskach, zbudowane z gałązek i trzciny, wyścielone trawą i piórami. Budują je oboje rodzice. Używane jest przez wiele lat i może przybierać ogromne rozmiary. Warzęcha tworzy stałe, duże (liczące kilkaset – kilka tysięcy par) kolonie lęgowe, często wraz z innymi ibisowatymi. Jaja W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając (pora zależy od lokalizacji geograficznej) 3–5 białych jaj w brunatne plamki, na grubym końcu gęściejsze. Wysiadywanie i dorastanie Jaja wysiadywane są przez okres 20–25 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta pozostają w gnieździe 6–8 tygodni karmione w tym czasie przez rodziców owadami wodnymi, larwami, robakami, mięczakami, skorupiakami i rzadziej drobnymi rybami i żabami. Młode mają czarne końce skrzydeł, czerwonobrązowy dziób i żółtawe łapy. Nie mają czubka. Pożywienie Drobne zwierzęta wodne. Poluje brodząc po płyciznach, zanurzając lekko otwarty dziób w wodzie i energicznie, łukowato poruszając głową i szyją na boki.

Status zagrożenia i ochrona Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje warzęchę za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2023 roku liczebność światowej populacji, według szacunków organizacji Wetlands International, wynosiła około 79 250 – 95 850 osobników. Globalny trend liczebności populacji oceniany jest jako wzrostowy.

Gatunek chroniony Konwencją o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierzątKonwencja o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt z dnia 23 czerwca 1979 r. .. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowejRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..

Zobacz też ptaki Polski

Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Warzęcha – zdjęcia w serwisie Naturfoto

Kategoria:Ibisy Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Awifauna Polski Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza