Gajusz Antoniusz (Caius Antonius M.f. M.n., ur. 81 p.n.e., zm. 42 p.n.e.) – polityk rzymski, młodszy brat triumwira Marka Antoniusza.
Wywód przodków:
W 54 p.n.e. miał wystąpić wraz z bratem Lucjuszem jako oskarżyciel Aulusa Gabinusza, namiestnika prowincji Syrii w procesie o zdzierstwa i przekupstwa, jednak ostatecznie oskarżycielem został Gajusz Memmiusz. Podczas wojny domowej w 49 p.n.e. był legatem Cezara i miał wraz z Publiuszem Korneliuszem Dolabellą bronić prowincji Ilirii przeciwko wojskom Pompejusza. Po rozbiciu floty Dolabelli u wybrzeży Dalmacji został otoczony przez Marka Oktawiusza Libona i zmuszony do poddania się przeciwnikom. W 44 p.n.e., wszyscy trzej bracia pełnili urzędy: Marek Antoniusz był konsulem, Gajusz został pretorem, a najmłodszy brat, Lucjusz, trybunem ludowym Po wyjeździe Brutusa z Rzymu spełniał obowiązki pretora miejskiego (praetor urbanus) i jako taki przyjął oświadczenie Gajusza Oktawiusza, przyszłego cesarza, Augusta, o przyjęciu adopcji z testamentu Cezara. W zastępstwie Brutusa urządził, co było obowiązkiem pretorów, igrzyska ku czci Apollina (Ludi Apollinares). Został wyznaczony przez senat namiestnikiem prowincji Macedonia w charakterze prokonsula. Senat ogłosił później tę nominację za niważną, ale Gajusz nie złożył pełnomocnictw. Dotychczasowy prokonsul Macedonii, Kwintus Hortensjusz, oddał prowincję i swoje wojska pod komendę Markowi Juniuszowi Brutusowi. Gajusz usiłował dołączyć do swoich sił (tylko jeden legion) wojska podległe Publiuszowi Watyniuszowi (trzy legiony), prokonsulowi Ilirii znajdujące się w Apollonii i Epidamnos. Uprzedzając jego przybycie Brutus przybył ze swoim wojskiem i zajął Epidamos. Gdy Gajusz przybył w pobliże Apollonii i wezwał do siebie żołnierzy, przekonał się, że przeszli na stronę Brutusa podobnie jak mieszkańcy miasta. Gajusz wyruszył w kierunku Buthrotum. Najpierw utracił w potyczce z siłami Brutusa trzy kohorty, następnie pod Byllis został pobity przez prefekta Marka Tulliusza Cycerona (syna Cycerona) i w końcu zmuszony do poddania się. Brutus najpierw trzymał Gajusza Antoniusz pod honorowa pieczą, nie pozbywając go nawet insygniów urzędu (Cycero w listach namawiał go do większej surowości wobec Gajusza), umieszczając pod ściślejszą strażą, dopiero gdy Gajusz próbował wszczynać ferment w wojsku. Ostatecznie Brutus kazał go stracić na wieść o proskrypcjach.
Zobacz też Drzewo genealogiczne Antoniuszów
Przypisy M. TVLLI CICERONIS EPISTVLARVM AD BRVTVM LIBER SECVNDVS, V ;( ). M. TVLLI CICERONIS IN M. ANTONIVM ORATIO PHILIPPICA DECIMA, IX-XIII (). FLORI EPITOMAE DE TITO LIVIO BELLORVM OMNIVM ANNORVM DCC LIBRI DVO LIBER SECVNDVS XIII. ().
TITI LIVI AB URBE CONDITA LIBER CXXI PERIOCHA (). TITI LIVI AB URBE CONDITA LIBER CX PERIOCHA (). M. TVLLI CICERONIS EPISTVLARVM AD QVINTVM FRATREM LIBER TERTIVS, III,2,1;( ). M. TVLLI CICERONIS IN M. ANTONIVM ORATIO PHILIPPICA TERTIA, XXVI (). M. TVLLI CICERONIS IN M. ANTONIVM ORATIO PHILIPPICA SEPTIMA, III ().
SVETONI TRANQVILII VITA DIVI IULI ;36().
Kategoria:Rzymscy namiestnicy Macedonii Kategoria:Zmarli w 42 p.n.e.