Andrzej Gembicki herbu Nałęcz (zm. w 1654 w Janowie Podlaskim) – biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy gnieźnieński w latach 1628–1638, biskup diecezjalny łucki w latach 1638–1654, kanonik gnieźnieńskiej kapituły katedralnej, opat trzemeszeńskiJ. Korytkowski, Prałaci i kanonicy katedry metropolitalnej gnieźnieńskiej od roku 1000 aż do dni naszych. Podług źródeł archiwalnych, t. II, Gniezno 1883, s. 57..
Życiorys Syn Jana Gembickiego i Katarzyny Zaremba Cieleckiej, brat biskupa krakowskiego Piotra i biskupa chełmińskiego Jana.
Dzięki wsparciu swojego krewnego prymasa Wawrzyńca Gembickiego kształcił się w szkole jezuickiej w Kaliszu, na Akademii Krakowskiej i od 1617 na Uniwersytecie w Padwie.
Wawrzyniec Goślicki obsypał go zaraz po wyświęceniu licznymi kanoniami. Był kanonikiem gnieźnieńskim, kujawskim, łowickim od 1619, kustoszem kruszwickim. W latach 1620, 1625 i 1630 posłował od kapituły gnieźnieńskiej na sejm walny. Z poparciem biskupa krakowskiego Piotra Tylickiego został dziekanem krakowskim. W 1621 został opatem klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie.
W 1628 został prekonizowany na biskupa Teodozji, został biskupem pomocniczym prymasa Jana Wężyka i koadiutorem biskupa łuckiego Bogusława Radoszewskiego. W 1633 wziął udział w głośnej legacji kanclerza wielkiego koronnego Jerzego Ossolińskiego do Rzymu.
Biskupstwo łuckie objął 19 czerwca 1638. 9 czerwca 1641 przeprowadził synod diecezjalny w Łucku. Za jego rządów, podczas powstania Chmielnickiego, diecezja łucka została poważnie zniszczona. W 1643 wyznaczony został senatorem rezydentemVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 38..
Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 31 lipca 1648 rokuVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 85.. Podpisał pacta conventa Jana II Kazimierza Wazy w 1648 rokuPorządek na seymie walnym elekcyey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego aktu elekcyey należące, vchwalony y postanowiony roku Pańskiego M.DC.XLVIII, dnia VI października, s. 19..
Zmarł wiosną 1654 w Janowie Podlaskim. Pochowany został w kościele Karmelitów Bosych św. Michała Archanioła w Krakowie (świątynia dziś nieistniejąca) przez swego brata Piotra, biskupa krakowskiego.
Bibliografia Nitecki P., Biskupi Kościoła katolickiego w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000, s. 111. Prokop K.R., Sylwetki biskupów łuckich, Biały Dunajec – Ostróg 2001, s. 94–101.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Padwie Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1648 Andrzej Gembicki Kategoria:Biskupi gnieźnieńscy Kategoria:Biskupi łuccy Kategoria:Biskupi koadiutorzy i pomocniczy I Rzeczypospolitej Kategoria:Duchowni archidiecezji gnieźnieńskiej (I Rzeczpospolita) Kategoria:Duchowni diecezji łuckiej (I Rzeczpospolita) Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Kanonicy gnieźnieńskiej kapituły katedralnej Kategoria:Kanonicy krakowscy Kategoria:Kanonicy łowickiej kapituły kolegiackiej Kategoria:Kustosze kruszwickiej kapituły kolegiackiej Kategoria:Ludzie związani z Gnieznem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Kruszwicą (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Łowiczem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Łuckiem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Opaci trzemeszeńscy Kategoria:Pochowani w Krakowie Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie rezydenci (Władysław IV Waza) Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Władysława IV Wazy Kategoria:Zmarli w 1654