thumb 4 pułk piechoty Legionów (4 pp Leg.) – oddział piechoty Wojska Polskiego w latach 1918-1939.

Formowanie i udział w wojnie polsko-ukraińskiej Kraków 1 listopada 1918 w Krakowie gen. bryg. Bolesław Roja polecił mjr. Edwardowi Szeraucowi, byłemu dowódcy III batalionu 4 pułku piechoty Legionów Polskich, utworzenie 4 pułku piechoty. Następnego dnia mjr Szerauc wydał pierwszy rozkaz pułkowy. Do pułku wcielono kompanię chrzanowską kpt. Jażdżyńskiego i Batalion Zapasowy 16 pułku strzelców (austriacki) z Opawy.

19 listopada pułk wysłał na front wojny polsko-ukraińskiej pierwsze pododdziały: kompanie ppor. Klicha i ppor. Ogrodnika pod wspólnym dowództwem por. Krudowskiego. 8 grudnia II batalion kpt. Grzybowskiego. 8 stycznia 1919 roku kompanie por. Kosiby i por. Berlinga (dawna kompania chrzanowska). 28 stycznia 8 kompania kpt. Kosiby skierowana została na Śląsk Cieszyński.

5 lutego III batalion (w stadium organizacji) i batalion zapasowy pod dowództwem mjr. Szerauca wyjechał do Jabłonny, na koncentrację wszystkich pułków legionowych.

Lwów W obronie Lwowa uczestniczyła kompania kpt. de Laveaux. 20 listopada do miasta przybyła kompania jarosławska por. Kaszy i kompania por. Krudowskiego z Krakowa, a następnego dnia kompania por. Feliksa Jędrychowskiego z Bochni. Wymienione pododdziały z czasem złączyły się w grupę kpt. de Laveaux, a następnie w IV batalion 4 pułku piechoty Legionów (pierwotnie I batalion).

Od 31 grudnia 1918 roku do 6 stycznia 1919 roku do Lwowa przybyły kompanie II batalionu kpt. Grzybowskiego. 10 stycznia do miasta dotarła kompania marszowa por. Klimka z Krakowa.

13 stycznia we Lwowie została zorganizowana Grupa 4 pułku piechoty Legionów pod dowództwem kpt. Grzybowskiego. W skład grupy weszły dwa bataliony: I (IV) - kpt. de Laveaux i II – kpt. Krudowskiego.

18 stycznia grupa kpt. Grzybowskiego została przemianowana na 4 pułk piechoty Legionów. Dowództwo pułku przejął ppłk Juliusz Zulauf. Dowództwo pułku w Krakowie zostało zlikwidowane.

Na początku lutego 1919 struktura organizacyjna pułku przedstawiała się następująco: Dowództwo 4 pp Leg. we Lwowie I batalion we Lwowie II batalion we Lwowie III batalion w Jabłonnie batalion zapasowy w Jabłonnie kompania sztabowa we Lwowie 4 kompania w okolicach Gródka Jagiellońskiego 10 kompania por. Berlinga w okolicach Gródka Jagiellońskiego

1 marca ppłk Zulauf przystąpił do reorganizacji pułku. Rozwiązał II batalion. 5 marca z I batalionu, uzupełnionego żołnierzami II batalionu, sformował nowy – IV batalion (13, 14, 15, 16 kompania i 4 kompania karabinów maszynowych) oraz 5 kompanię instruktorską.

29 marca 5 kompania instruktorska wyjechała do Jabłonny.

26 kwietnia do Jabłonny wyjechało dowództwo pułku wraz z IV batalionem ale bez 14 i 15 kompanii, które zostały włączone do Grupy 5 pułku piechoty Legionów.

Jabłonna 15 marca dowództwo nad III batalionem i batalionem zapasowym objął mjr Erwin Więckowski. Utworzono zalążki I i II batalionów. 5 kwietnia przybyła ze Lwowa 5 kompania instruktorska. 11 kwietnia na front pod Lidę wyjechał III batalion kpt. Jażdżyńskiego. 29 kwietnia przybyło dowództwo pułku i IV batalion. Zakończono organizację I i II batalionów.

5 maja na front wyjechał I batalion kpt. de Laveaux. 15 maja dowództwo pułku i II batalion. 28 maja 3 i 4 kompanie karabinów maszynowych sformowane w Zegrzu przez pchor. Stanisława Miljana, kompania szturmowa por. Feliksa Jędrychowskiego i kompania techniczna. W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Kielcach.

Mapy walk pułku

Kawalerowie Virtuti Militari Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari 35px|lewo|Order Virtuti Militari

Pułk w okresie pokoju thumb thumb

W okresie międzywojennym 4 pułk piechoty Legionów stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr X w garnizonie Kielce. Wchodził w skład 2 Dywizji Piechoty Legionów.

22 kwietnia nakazane zostało przeniesienie batalionu zapasowego 4 pp Leg. do stałego miejsca postoju - garnizonu Kielce. 31 maja batalion zapasowy kpt. Kulikowskiego wyjechał do Kielc. Po przybyciu batalion podporządkowany został dowódcy Okręgu Generalnego „Kielce”. Za zasługi dla miasta, w 1928 pułk otrzymał honorowe obywatelstwo Kielc.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 4 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych. Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej, pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza.

16 marca 1939 dwóch podoficerów i 68 szeregowych pod dowództwem por. Leona Pająka skierowanych zostało do Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Byli to wyszkoleni celowniczowie cekaemów oraz obsługa moździerzy i armatek przeciwpancernych.

Obsada personalna w marcu 1939 roku Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku: Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne dowódca pułku – ppłk dypl. Bronisław Józef Laliczyński I zastępca dowódcy pułku – ppłk Aleksander Józef Idzik adiutant – kpt. Tadeusz Boguszewski starszy lekarz – mjr dr Jan Kapistran Bularski młodszy lekarz – por. lek. Bolesław Sylwestrowicz II zastępca dowódcy pułku – mjr Franciszek Jan Zabiegaj oficer mobilizacyjny – kpt. adm. (piech.) Stanisław Emanuel Turek–Niewiadomski zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. adm. (piech.) Witold Butwiłło oficer administracyjno–materiałowy – kpt. Franciszek Olechowski oficer gospodarczy – kpt. int. Michał Ungeheuer oficer żywnościowy – chor. Zdzisław Wydra dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – por. tab. Jan Niepokojczycki kapelmistrz – ppor. rez. pdsc Marian Józef Łęgowski dowódca plutonu łączności – por. Julian Lesław Szołowski dowódca plutonu pionierów – kpt. Michał Kędziora dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Franciszek Piasek dowódca plutonu przeciwpancernego – por. Zbigniew Michał Józef Buczek dowódca oddziału zwiadu – ppor. Jan Kazimierz Batko I batalion dowódca batalionu – vacat dowódca 1 kompanii – kpt. Edward Sikorski dowódca plutonu – chor. Bronisław Appel dowódca 2 kompanii – kpt. Ignacy Witkowski dowódca 3 kompanii – p.o. por. Antoni Józef Opuchlik dowódca plutonu – ppor. Józef Franciszek Januszewski dowódca 1 kompanii karabinów maszynowych – kpt. Julian Edward Dziedziniewicz dowódca plutonu – ppor. Marian Józef Mieczysław Zagórski dowódca plutonu – chor. Jan Grosicki II batalion dowódca batalionu – mjr Jerzy Cyryl Radomski dowódca 4 kompanii – kpt. Eugeniusz Franuś dowódca plutonu – por. Franciszek Janicki dowódca 5 kompanii – kpt. Jerzy Dąbrowski dowódca plutonu – ppor. Piotr Jakubiak dowódca plutonu – ppor. Michał Stanisław Lejko dowódca 6 kompanii – kpt. Piotr Dolemba dowódca plutonu – ppor. Stanisław Antoni Bobiński dowódca plutonu – ppor. Adolf Jan Burzyński dowódca 2 kompanii karabinów maszynowych – kpt. Przemysław Tadeusz Orczykowski dowódca plutonu – por. Leon Henryk Cel III batalion dowódca batalionu – mjr Franciszek Ruszar dowódca 7 kompanii – kpt. Sylwester Mielczarski dowódca plutonu – por. Jan Grela dowódca 8 kompanii – kpt. Józef Różański dowódca plutonu – ppor. Kazimierz Tadeusz Abrahamik dowódca plutonu – chor. Stefan Abiuch dowódca 9 kompanii – por. Władysław Dański dowódca plutonu – ppor. Stefan Wrona dowódca plutonu – ppor. Franciszek Józef Czyczul dowódca 3 kompanii karabinów maszynowych – kpt. Antoni Grusiecki dowódca plutonu – por. Stanisław Marian Fiałek dowódca plutonu – chor. Józef Zbigniew Jawor na kursie – por. Henryk Jaworski na kursie – por. kontr. Borys Kardasiewicz w szpitalu – por. Bolesław Wawrzkiewicz Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 2 DP dowódca – mjr Boguchwał Stanisław Ogłaza dowódca plutonu – por. Tadeusz Horodyski dowódca plutonu – por. Mieczysław Osuch dowódca plutonu – por. Franciszek Jan Salamoński dowódca plutonu – ppor. Jan Ksawery Młodożeniec 4 obwód przysposobienia wojskowego „Kielce” kmdt obwodowy PW – kpt. piech. Tadeusz Konasiewicz kmdt miejski PW Kielce – por. kontr. piech. Henryk Kazimierz Ryżewski kmdt powiatowy PW Kielce – kpt. kontr. piech. Tadeusz Jan Krzyszkowski kmdt powiatowy PW Jędrzejów – kpt. adm. (piech.) Adolf Julian Pawlikowski kmdt powiatowy PW Pińczów – ppor. kontr. piech. Bronisław Ciba kmdt powiatowy PW Stopnica [m.p. Busk] – kpt. piech. Leonard Cholewa

4 pp Leg. w kampanii wrześniowej Mobilizacja Mobilizację alarmową w 4 pułku piechoty Legionów rozpoczęto, tak jak w całym Okręgu Korpusu nr X, 27 sierpnia 1939 o godz. 18.00. Mobilizację alarmową prowadzono w Kielcach w grupie żółtej i brązowej20 mobilizując pododdziały:

- w grupie brązowej20 w czasie G20+30, 4 pp Leg. zmobilizował:

kompanię km plot. typ B nr 103, kompanię km plot. typ B nr 104.

- w grupie żółtej w czasie A+24:

kompanię asystencyjną nr 109, kompanię asystencyjną nr 110, kompanię asystencyjną nr 111.

- w grupie żółtej w czasie od A+24 do A+36:

4 pułk piechoty Legionów na etatach wojennych w pełnym ukompletowaniu.

- w grupie żółtej w czasie A+40:

kompanię asystencyjną nr 196.

W II rzucie mobilizacji powszechnej w czasie od X+3 do X+5 zmobilizowano:

154 pułk piechoty bez III batalionu, batalion marszowy 4 pp Leg.. Po przeprowadzeniu mobilizacji i zaprzysiężeniu pułku rozpoczęto przygotowania do wyjazdu w rejon koncentracji macierzystej 2 DP Leg. Jako pierwszy wyjechał transportem kolejowym z Kielc I batalion, w ślad za nim dowództwo i kwatermistrzostwo pułku. W następnych dniach sukcesywnie w miarę podstawiania transportów kolejowych wyjeżdżały bataliony III i II oraz samodzielne pododdziały pułkowe (kompanie i plutony). 4 pp Leg. koncentrował się pod Czestkowem i Ostrowiem na wschód i południowy wschód od Łasku. Pułk wraz z 2 DP Leg. wszedł w skład Armii „Łódź”. 4 pp Leg. wraz z 2 DP Leg. stanowił odwód armii.

Działania bojowe