Batalion KOP „Iwieniec”

thumb

Batalion KOP „Iwieniec” – pododdział piechoty, podstawowa jednostka taktyczna Korpusu Ochrony Pogranicza.

We wrześniu 1939 jednostka sformowała III batalion 207 pułku piechoty. Batalion wziął udział w obronie Lwowa.

Formowanie i zmiany organizacyjne Na posiedzeniu Politycznego Komitetu Rady Ministrów, w dniach 21-22 sierpnia 1924, zapadła decyzja powołania Korpusu Wojskowej Straży Granicznej. 12 września 1924 Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz wykonawczy w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza, a 17 września instrukcję określającą jego strukturę. W pierwszym etapie organizacji KOP sformowano 2 Brygadę Ochrony Pogranicza, a w jej składzie 6 batalion graniczny „Iwieniec”. Podstawą formowania był rozkaz szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z dnia 27 września 1924. W skład batalionu wchodziły: cztery kompanie piechoty, drużyna dowódcy batalionu i pluton łączności. Według etatu liczy on 25 oficerów, 200 podoficerów i 603 szeregowców. Jego uzbrojenie stanowiły: 2 ciężkie karabiny maszynowe, 48 ręcznych km, 48 garłaczy, 439 karabinów, 280 karabinków i 32 pistolety. Środki transportu to 15 wozów taborowych, 1 motocykl i 7 rowerów. Dowództwo jednostki stacjonowało w Iwieńcu na terenie Nowego Miasta przy ulicy Kniażeskiej przemianowanej w 1932 na ul. Wigury.

W 1927 batalion wyłączony został ze składu 2 BOP i podporządkowany dowódcy 3 Brygady Ochrony Pogranicza. Długość ochranianego przez batalion odcinka granicy wynosiła 45 kilometrów, przeciętna długość pododcinka kompanijnego to 15 kilometrów, a strażnicy 4 kilometry. Odległość dowództwa batalionu od dowództwa brygady wynosiła 78 kilometrów.

W lipcu 1929 podporządkowany został dowódcy pułku KOP „Wołożyn”. W tym czasie na uzbrojeniu posiadał 716 karabinów Berthier wz.1916, 52 ręczne karabiny maszynowe Chauchat wz. 1915 i 2 ciężkie karabiny maszynowe wz.1914. Wtedy też przyjęto zasadę, że bataliony przyjmą nazwę miejscowości będącej miejscem ich stacjonowania. Pododdział przemianowany został na 6 batalion graniczny „Iwieniec”. Obok nazwy geograficznej, do 1931 stosowano również numer batalionu. Po tym czasie jednostka przemianowana została na batalion KOP „Iwieniec”.

W wyniku reorganizacji batalionu w 1931, w miejsce istniejących plutonów karabinów maszynowych, utworzono kompanię karabinów maszynowych. Rozwinięto też kadry kompanii szkolnej do pełnoetatowej kompanii odwodowej. Po przeprowadzonej reorganizacji „R.2” batalion składał się z dowództwa batalionu, plutonu łączności, kompanii karabinów maszynowych, kompanii odwodowej i czterech kompanii granicznych. W listopadzie 1936 batalion liczył 19 oficerów, 62 podoficerów, 26 nadterminowych i 536 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .

Latem 1936 dowódca KOP polecił wyłączyć ze składu batalionu KOP „Iwieniec” 2 kompanię graniczną „Rubieżewicze” i włączyć ją jako 4 kompanię graniczną batalionu KOP „Stołpce”. Odcinek ochraniany przez kompanię włączono w rejon odpowiedzialności dowódcy batalionu KOP „Stołpce”. Dotychczasowa 4 kompania graniczna KOP „Raków” batalionu KOP „Iwieniec” otrzymała numer 2 .

Rozkazem dowódcy KOP z 23 lutego 1937 została zapoczątkowana pierwsza faza reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza „R.3”. Batalion otrzymał nowy etat. Był jednostką administracyjną dla szwadronu kawalerii KOP „Iwieniec” i posterunku żandarmerii KOP „Iwieniec”. W wyniku realizacji drugiej fazy reorganizacji KOP, latem 1937 przesunięto 3 kompanię graniczną „Stasiewszczyzna” z batalionu „Iwieniec” do batalionu KOP „Stołpce” jako jego 5 kompanię graniczną. Budynki likwidowanej strażnicy „Morgi” nakazano rozebrać. Z dniem 15 maja 1939 batalion stał się oddziałem gospodarczym. Stanowisko kwatermistrza batalionu przemianowane zostało na stanowisko zastępcy dowódcy batalionu do spraw gospodarczych, płatnika na stanowisko oficera gospodarczego, zastępcy oficera materiałowego dla spraw uzbrojenia na zbrojmistrza, zastępcy oficera materiałowego dla spraw żywnościowych na oficera żywnościowego.

W 1939, razem z 28 batalionem odwodowym i 2 szwadronem kawalerii „Iwieniec”, utworzył pułk KOP „Wołożyn”. Jednostka posiadała własną orkiestrę wojskową.

Służba graniczna Batalion graniczny był podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej na powierzonym mu odcinku granicy polsko-radzieckiej, wydzielonym z pasa ochronnego brygady. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Batalion graniczny KOP „Iwieniec” w 1934 ochraniał odcinek granicy państwowej szerokości 59 kilometrów 915 metrów. W 1937 ustalono dla batalionu następujący podział ochranianego odcinka granicy państwowej: granica południowa: odcinek dotychczasowej strażnicy „Morgi” 1 kompanii granicznej „Zebrzydowszczyzna” [wł.].

Po odtworzeniu w 1939, batalion ochraniał granicę długości 33 kilometrów 641 metrów od słupa 628 do słupa 698.

Wydarzenia: W meldunku sytuacyjnym z 17 stycznia 1925 napisano: Od 2 do 8 stycznia 1925 na odcinku batalionu zatrzymano 7 osób, które usiłowały przejść nielegalnie granicę, a były to m.in.: Natalia Palikahowa (stała mieszkanka Moskwy, która rzekomo szła do męża mieszkającego w Wilnie), Stanisława Wand-Wołoszewska, Konstanty Olszewicz, Bolesław Borysiewicz, Maria Walaszkiewa oraz dwóch przemytników. Wszystkich przekazano Policji Państwowej. 6 stycznia 1925 aresztowano Józefa Downara mieszkańca wsi Kuczkuny. Zarzut jaki mu postawiono to współdziałanie w przemycie za granicę i przeprowadzanie podejrzanych osób. 7 stycznia 1925 przytrzymano 4 konie na drodze z Suły do Rubieżewicz. Konie prawdopodobnie przybyły od sowieckiej strony, a mianowicie ze wsi Teleszewicze, które przekazano Policji Państwowej. W meldunku sytuacyjnym z 23 stycznia 1925 napisano: 11 stycznia 1925 o godz. 17.00 na pododcinku nr 14 na nasz teren zostało przerzuconych przez sowieckie władze 8 osób. Przed paroma dniami niektóre z nich przez nasze władz wysiedlona do Rosji. Wszystkich przekazano Policji Państwowej. 13 stycznia o godz. 12.00 przechodził wzdłuż granicy sowiecki żołnierz, który notował coś w notesie. Możliwe, że wykonywał szkice. Szarży nie ustalono. W tym samym dniu zatrzymano 2 przemytników podających się za sowietów, których przekazano urzędowi celnemu i policji. W meldunku sytuacyjnym z 26 stycznia 1925 napisano: 19 stycznia 1925 o godz. 20.00 zauważono ze strażnicy nr 59 w kierunku Igłaszewicz po sowieckiej stronie sygnał białej rakiety, a także usłyszano strzały. 18 stycznia 1925 o godz. 18.00 na pododcinku tejże kompanii zatrzymano Berko Kapłan, który chciał nielegalnie przekroczyć granicę z Rosji Sowieckiej i usiłował uciec podczas zatrzymania. Przekazany został Policji Państwowej. W meldunku sytuacyjnym z 28 stycznia 1925 napisano: 21 stycznia 1925 o godz. 19.00 posterunki alarmowe strażnicy nr 59 i 60 słyszały po sowieckiej stronie strzały i wybuch ręcznego granatu. 22 stycznia 1925 o godz. 22.00 strażnica nr 50 przytrzymała niejakiego Antoniego Hormozę za nielegalne przekroczenie granicy. 23 stycznia 1925 na skutek nieumiejętnego posługiwania się bronią postrzelił się w brzuch szer. Julian Rychłowski z VI baonu, który w krótkim czasie zmarł. W meldunku sytuacyjnym z 30 stycznia 1925 napisano: 23 stycznia 1925 dowódca VI baonu OP mjr Studziński na strażnicy nr 50 rozmawiał z dowódcą bolszewickiej brygady Iwanowym, który chciał się porozumieć w sprawie wspólnej ochrony granicy. Dowiedziano się podczas rozmowy, że bolszewicka brygada stacjonuje w Mińsku. Obecni przy rozmowie z sowieckiej strony byli: politruk brygady, dowódca pułku, dowódca baonu – polak z Kalisza, który służył w 3 Pułku Ułanów, a obecnie w służbie u bolszewików i dowódca kompanii. Dowództwo pułku, baonu i kompanii bolszewickiej stacjonują w Nowym Siole. Podczas rozmowy poruszono następujące tematy: 1/ w razie przejścia koni lub bydła przez granicę, odpędzać je na stronę do której należy , 2/ w przypadku przekroczenia granicy przez naszego żołnierza lub bolszewika i jeżeli wypowie się, że nie dobrowolnie przeszedł ją zwracać go natychmiast, 3/ w przypadku uszkodzenia słupów granicznych powiadamiać się dwustronnie i domagać się ukarania winnych. Dowódca VI baonu zażądał zwrócenia dwóch szeregowych, którzy 20 stycznia przeszli na bolszewicką stronę. W czasie rozmowy dało się zauważyć, że sowiecki dowódca brygady i pułku mieli zamiar odesłać z powrotem żołnierzy, ale sprzeciwił się temu politruk, który oświadczył, że nie mogą być wydani, ponieważ przekroczyli granicę dobrowolnie. Mjr Studziński zaproponował, żeby przyprowadzić ich na granicę i niech sami oświadczą czy przeszli dobrowolnie. Bolszewicy nie zgodzili się i obiecali za parę dni dać odpowiedź. Sowieci robili aluzję do rzekomego tworzenia band dywersyjnych po polskiej stronie, ale mjr Studziński kategorycznie temu zaprzeczył. 23 stycznia 1925 na odcinku nr 15 folwark Józefina za nielegalne przekroczenie granicy została przytrzymana niejaka Steanja Dzczerba pochodzenia rosyjskiego. Przekazana została Policji Państwowej. 3 lipca 1925 piorun uderzył w nowo wybudowaną strażnicę, w której mieściły się koszary odwodu kompanijnego w Józefowie. Porażonych zostało 11 żołnierzy, w tym 3 ciężko. Strażnice nowo wybudowane przez Ministerstwo Robót Publicznych nie zostały wyposażone w gromochrony..

Bataliony sąsiednie: 10 batalion KOP „Krasne” ⇔ 8 batalion KOP „Stołpce”

Struktura organizacyjna

thumb|Rozmieszczenie batalionu KOP „Iwieniec” w 1931 Poświęcenie koszar Korpusu Ochrony Pogranicza w Iwieńcu przez ks. biskupa Władysława Bandurskiego miało miejsce 2 sierpnia 1925 w obecności dowódcy 2 Brygady OP płk Józefa Olszyny - Wilczyńskiego, oraz okolicznych ziemian i tłumnie zgromadzonej miejscowej ludności.

Organizacja batalionu w 1934: dowództwo batalionu pluton łączności kompania odwodowa kompania karabinów maszynowych 1 kompania graniczna KOP „Żebrowszczyzna” 2 kompania graniczna KOP „Rubieżewicze” 3 kompania graniczna KOP „Stasiewszczyzna” 4 kompania graniczna KOP „Raków” Razem batalion KOP Iwieniec w tym czasie obsadzał swymi kompaniami 15 strażnic granicznych i 4 dowództwa odwodów kompanijnych.

W 1937, po przeprowadzonej reorganizacji KOP, w skład batalionu weszły tylko dwie kompanie i pięć strażnic. Kompania „Dubowy” weszła w skład batalionu KOP „Krasne”, jako 1 kompania „Dubrowa”, natomiast kompania „Szarzywszczyzna” weszła w skład batalionu KOP „Stołpce”, jako 5 kompania „Stasiewszczyzna”. Kompania „Żebrowszczyzna” przemianowana została z 3 na 1.

Po przeprowadzonej reorganizacji struktura organizacyjna batalionu przedstawiała się następująco : Dowództwo batalionu KOP „Iwieniec” 2 kompania „Raków” drużyna gospodarcza pluton odwodowy strażnica KOP „Kuczkum(n)y” strażnica KOP „Pomorszczyzna” 1 kompania „Żebrowszczyzna” drużyna gospodarcza pluton odwodowy strażnica KOP „Zagajno” strażnica KOP „Wołma” strażnica KOP „Joachimowo” kompania odwodowa drużyna gospodarcza dwa plutony odwodowe po trzy drużyny kompania ckm drużyna gospodarcza dwa plutony ckm 3 pluton broni towarzyszących pluton łączności

Stan osobowy oficerów - 16 podoficerów zawodowych - 52 podoficerów nadterminowych - 16 podoficerów i szeregowców służby zasadniczej - 437 Razem - 521 żołnierzy

Batalion w kampanii wrześniowej Mobilizacja batalionu