Kazimierz Piotr Schally (ur. 22 lutego 1895 w Nowym Sączu, zm. 12 stycznia 1967 w Edynburgu) – generał brygady Wojska Polskiego, zastępca Komendanta Naczelnego Związku Legionistów Polskich od 1938 rokuZwiązek Legionistów Polskich : 1936-1938 r. : sprawozdanie Zarządu Głównego Związku Legionistów Polskich, Warszawa 1938, s. 33., kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Andrzeja Schally i Stanisławy ze Śniadowskich, właścicieli majątku Jaśniska pod Lwowem. Naukę rozpoczął we Lwowie, maturę zdał w Wiedniu po ukończeniu wojskowej szkoły realnej w 1913. Następnie studiował przez półtora roku w Akademii Wojskowej w Wiener Neustadt. W końcu sierpnia 1914 porzucił akademię i 6 września 1914 wstąpił do Legionów, objął dowództwo plutonu w 2. kompanii VI batalionu. Od września 1914 do lipca 1917 kolejno: podchorąży w VI batalionie, dowódca plutonu, batalionu, adiutant, dowódca dywizjonu 1 pułku artylerii. Podporucznik z października 1914, porucznik z grudnia 1915. Po kryzysie przysięgowym 20 września 1917 wcielony do armii austriackiej. W grudniu 1917 ukończył w Pozsony (Bratysława) kurs szkoły oficerów rezerwy. Korzystając z urlopu, zbiegł z armii. W styczniu 1918 rozpoczął studia na Politechnice Lwowskiej, działał tam jako instruktor Polskiej Organizacji Wojskowej. W kwietniu 1918 wysłany z jej ramienia do I Korpusu Polskiego na Wschodzie w Bobrujsku, mianowany tam podkapitanem, wraz z Leopoldem Lisem Kulą próbował przeciwdziałać kapitulacji Wojska Polskiego przed Niemcami. Po nieudanej próbie aresztowania gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego i niedopuszczenia do rozbrojenia przez Niemców I Korpusu Polskiego, wyjechał do Kijowa. Aresztowany tam przez Niemców, wkrótce zwolniony. W czerwcu 1918 był komendantem Okręgu POW w Czernihowie na terytorium Hetmanatu. Na początku lipca 1918 oddelegowany przez Komendę POW do Armii Polskiej we Francji. W czasie przedzierania się do Murmańska 12 lipca 1918 aresztowany przez Czeka w Pietrozawodsku, osadzony w więzieniu w Piotrogrodzie i skazany na śmierć, wyroku nie wykonano dzięki interwencji posła duńskiego Erika Scaveniusa. W listopadzie 1918 zachorował w więzieniu na tyfus plamisty. Zwolniony ze szpitala, dzięki ponownej interwencji Scaveniusa i duńskiej misji Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, powrócił do Polski.
6 grudnia 1918 wstąpił w szeregi Wojska Polskiego. Złożył wówczas Naczelnikowi Państwa Józefowi Piłsudskiemu raport o sytuacji w Rosji i ruchach wojsk niemieckich na terytorium Ober-Ostu. 8 lutego 1919 wysłany z ustnymi rozkazami Piłsudskiego do gen. Józefa Hallera, dowódcy Armii Polskiej we Francji, w sprawie przybycia oddziałów Armii do Polski. W armii Hallera służył w 1 pułku artylerii jako dowódca dywizjonu. 1 marca 1919 rozkazem Naczelnego Dowództwa WP we Francji awansowany na majora. W kwietniu 1919 powrócił z pułkiem do Polski i jako dowódca dywizjonu brał udział w walkach na froncie ukraińskim w rejonie Łucka. Podpułkownik artylerii z 1 czerwca 1919. W okresie kwiecień – październik 1919 dowódca dywizjonu 1 pułku artylerii Armii gen. Hallera. Uczestnik wyprawy kijowskiej, później w odwrocie z Ukrainy. W czasie bitwy pod Borodzianką (12 czerwca) powstrzymał atak Armii Czerwonej. 22 lipca 1920, kierując ogniem pułku, odparł atak kawalerii sowieckiej Armii Konnej na Równe, przyczyniając się w znacznej mierze do utrzymania miasta. Odznaczony za te czyny Krzyżami Walecznych. W sierpniu 1920 walczył w Bitwie Warszawskiej. Za dzielność i odwagę wykazane 22 sierpnia 1920 w boju o Białystok otrzymał Virtuti Militari. W bitwie niemeńskiej, organizował 28 września obronę Lidy, wraz z dowódcą 1 Dywizji Piechoty Legionów, płk. Stefanem Dąb-Biernackim.
W okresie październik 1919 – styczeń 1927 pełniący obowiązki dowódcy, a potem dowódca 1 pułku artylerii polowej Legionów w Wilnie. Pułkownik z 1 lipca 1923. 22 stycznia 1927 roku został przeniesiony służbowo do Samodzielnego Wydziału Artylerii Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie z zachowaniem stanowiska dowódcy pułkuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 22 stycznia 1927 roku, s. 14.. 5 maja 1927 roku został przeniesiony do kadry oficerów artylerii z równoczesnym przydziałem do Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisko zastępcy szefa Departamentu ArtyleriiDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 128..
W marcu 1929 mianowany został dowódcą 1 Grupy Artylerii w WarszawieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 22 marca 1929 roku., a 15 grudnia 1934 – II dowódcą piechoty dywizyjnej 20 Dywizji Piechoty w BaranowiczachDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku.. Z dniem 15 września 1935 został mianowany szefem Gabinetu Wojskowego Prezydenta Rzeczypospolitej. Generał brygady ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936.
Został osadnikiem wojskowym w osadzie Gnojownica w powiecie grodzieńskim (ziemię otrzymał tam również por. Tadeusz Schally).
Po agresji ZSRR na Polskę przekroczył wraz z Prezydentem RP granicę rumuńską. Po internowaniu prezydenta przez władze rumuńskie przedostał się z Czerniowiec do Bukaresztu, gdzie początkowo nie mógł uzyskać zgody na wyjazd do Paryża. Prawdopodobnie w grudniu 1939 dotarł do Francji, przebywał w Ośrodku Oficerskim w Vichy w dyspozycji Naczelnego Wodza. Po upadku Francji, 26 czerwca 1940 ewakuowany do Liverpoolu. Przebywał w obozie w Broughton, następnie od sierpnia 1940Dowództwo Stacji Zbornej Oficerów Rothesay, Rozkaz Dzienny nr 1, 25 sierpnia 1940 r., s. 1. do końca 1941 w Ośrodku Oficerskim w Rothesay (tzw. Wyspa Wężów). Od 2 stycznia 1942 w stanie nieczynnym. Po śmierci gen. Władysława Sikorskiego, 1 listopada 1943 przywrócony do służby czynnej, mianowany attaché wojskowym przy Poselstwie RP w Ottawie. Do Kanady nie wyjechał, gdyż gen. Kazimierz Sosnkowski w kwietniu 1944 mianował go szefem Misji Wojskowej przy Naczelnym Dowództwie Sprzymierzonych Ekspedycyjnych Sił Zbrojnych (Supreme Headquarters of Allied Expeditionary Forces – SHAEF), funkcję pełnił do sierpnia 1945. Od 2 sierpnia 1945 do 22 lutego 1947 pozostawał w dyspozycji szefa Sztabu Głównego, a po demobilizacji, do 21 lutego 1949, w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia.
Po demobilizacji osiedlił się w Edynburgu w Szkocji, gdzie zmarł i został pochowany. Wolnomularz, członek loży wolnomularskiej Wielkiej Loży Narodowej PolskiCezary Leżeński, Legiony to braterska nuta... czyli od Legionów do masonów, Wolnomularz Polski, nr 40, listopad-grudzień 2003, s. 15.. Jego syn, Andrzej (ur. 1926 w Wilnie), profesor biochemii w USA, został w 1977 roku laureatem nagrody Nobla.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 470 (16 lutego 1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 2630 z 16 lutego 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 8 poz. 239 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1936) „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Niepodległości z Mieczami (12 maja 1931) „za pracę w dziele odzyskania Niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 631 „za zasługi na polu pracy organizacji wojska”. Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 16 marca 1928M.P. z 1928 r. nr 65, poz. 88 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”., 1938) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921Na podstawie zdjęcia [dostęp 2022-06-04]. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia Odznaka „Za wierną służbę” Order Pogromcy Niedźwiedzia III klasy (Łotwa, 1922) Krzyż Oficerski Orderu Legii Honorowej (Francja, 10 lutego 1928) Krzyż Wielki Orderu Korony (Rumunia, 1937)
Przypisy
Bibliografia
Tadeusz Kryska-Karski, S. Żurakowski Generałowie Polski Niepodległej, wyd.: Editions Spotkania, Warszawa 1991. Piotr Stawecki, Kazimierz Piotr Schally [w:] Polski Słownik Biograficzny t.XXXV Warszawa-Kraków-Wrocław-Gdańsk 1994, s. 402–404, wersja elektroniczna IPSB. H. P. Kosk Generalicja polska t. 2 wyd.: Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 2001.
Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Członkowie Komendy Naczelnej Związku Legionistów Polskich Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 20 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Generałowie brygady Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Sączu Kategoria:Ludzie związani z Edynburgiem Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów Kategoria:Oficerowie PSZ internowani na wyspie Bute Kategoria:Osadnicy wojskowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochówki w Szkocji Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Pogromcy Niedźwiedzia Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polscy wolnomularze (II Rzeczpospolita) Kategoria:Szefowie Gabinetu Wojskowego Prezydenta II Rzeczypospolitej Kategoria:Żołnierze Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Żołnierze korpusów polskich w Rosji 1917–1918 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1967