Jerzy Dominik Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. ok. 1665, zm. 27 lipca 1727 w Janowcu) – wojewoda krakowski od 1726 roku, podkomorzy nadworny koronny od 1702 roku, podstoli koronny w latach 1695–1702Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Chłapowski, Stefan Ciara, Łukasz Kądziela, Tomasz Nowakowski, Edward Opaliński, Grażyna Rutkowska, Teresa Zielińska. Kórnik 1992, s. 181., generał-lejtnant dragonii I Rzeczypospolitej, pułkownik-komendant Regimentu Dragonii królowejTomasz Ciesielski, Generałowie wojska koronnego w latach 1717-1763, w: Organizacja armii w nowożytnej Europie: struktura - urzędy - prawo - finanse, Zabrze 2011, s. 462., starosta kazimierski, olsztyński, rycki, bratkowski, uszycki, lipieński, starosta barski od 1702 rokuKrzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 246., kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys
thumb|Jerzy Dominik Lubomirski z Orderem Orła Białego, ok. 1726–1727.
Był najmłodszym synem hetmana polnego koronnego Jerzego Sebastiana Lubomirskiego i Barbary z Tarłów.
Uczył się w szkołach jezuickich. W 1684 roku wziął udział w wojnie Ligi Świętej przeciwko Turcji. W 1685 uczestniczył w działaniach zgrupowania hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego na Bukowinie. Walczył z Tatarami w 1693 i 1695.
Poseł sejmiku lubelskiego na sejm zwyczajny 1688 roku, sejm nadzwyczajny 1693 roku, sejm 1695 rokuRobert Kołodziej, Ostatni wolności naszej klejnot. Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana III Sobieskiego, Poznań 2014, s. 616.. Posłował na sejm walny z województwa lubelskiego w latach 1701, 1718, 1720, 1722. Poseł na sejm z limity 1719/1720 roku z województwa lubelskiegoUrszula Kosińska, Sejm 1719–1720 a sprawa ratyfikacji traktatu wiedeńskiego, Warszawa 2003, s. 270..
Poseł lubelski na sejm konwokacyjny 1696 rokuMagdalena Ujma, Sejmik lubelski 1572–1696, Warszawa 2003, s. 252.. W czasie elekcji 1696 roku opowiedział się za kandydaturą księcia Franciszka Ludwika Burbon-Conti, po czym udał się na Ukrainę, gdzie szukał poparcia Kozaków Semena Paleja. Ostatecznie uznał Augusta II i wziął udział w wyprawie podhajeckiej 1698.
W 1695 roku ożenił się z Urszulą Katarzyną Bokum. Gdy została ona oficjalną metresą Augusta II, król dla osłody obdarzył Lubomirskiego licznymi urzędami. W 1701 mianował go komendantem gwardii królewskiej, w 1702 został podkomorzym nadwornym koronnym. Drugą żoną była Magdalena z Tarłów, 1v. Franciszkowa Szembekowa, zm. w Dreźnie 1732. Z tego małżeństwa urodziło się dwóch synów Antoni Benedykt oraz Franciszek Ferdynand.
5 lipca 1697 roku podpisał w Warszawie obwieszczenie do poparcia wolnej elekcji, które zwoływało szlachtę na zjazd w obronie naruszonych praw RzeczypospolitejObwieszczenie do poparcia wolney elekcyey roku Pańskiego tysiącznego sześćsetnego dziewięćdziesiątego siodmego. [Inc.:] Actum in castro Ravensi sub interregno feria quinta post festum sanctae Margarethae [...] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo nonagesimo septimo. [b.n.s]. Poseł na sejm 1701 roku i sejm z limity 1701–1702 roku z województwa lubelskiegoDiariusz Sejmu Walnego Warszawskiego 1701–1702, Warszawa 1962, s. 352.. W styczniu 1702 roku podpisał akt pacyfikacji Wielkiego Księstwa LitewskiegoDiariusz Sejmu Walnego Warszawskiego 1701–1702, Warszawa 1962, s. 305.. Był członkiem konfederacji sandomierskiej 1704 rokuActum In Castro Sandomiriensi Sabbatho Ante Festvm Sanctorum Viti et Modesti martyrum proximo, Anno Domini millesimo sptingentesimo quarto, [b.n.s.].. W czasie III wojny północnej, przeszedł w 1704 roku do obozu Stanisława Leszczyńskiego. Od tego czasu jeszcze dwa razy zmieniał orientacje polityczne, by ostatecznie w 1710 stanąć u boku powracającego do kraju Augusta II. Był uczestnikiem Walnej Rady Warszawskiej 1710 rokuVolumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 99..
Wybrany posłem na Walną Radę Warszawską, zabiegał o oddanie przez Rosjan prawobrzeżnej Ukrainy.
W 1712 walczył z powstańcami kozackimi Filipa Orlika. W 1716 podjął się mediacji między konfederatami tarnogrodzkimi a Augustem II.
Na sejmie 1718 domagał się wycofania wojsk rosyjskich z Rzeczypospolitej. Poseł koronny województwa inflanckiego na sejm 1724 rokuWiktor Bagniewski, Diariusz sejmu walnego sześcioniedzielnego warszawskiego anni 1724, rkps Ossolineum 291/III, k. 5v.. W 1724 roku rozpatrywał okoliczności tumultu toruńskiego w komisji śledczej, uczestniczył w sądzie asesorskim i osobiście dopilnował egzekucji wysokiego wymiaru kary.
Był fundatorem bramy, wzniesionej w latach 1722–1723 na Jasnej Górze, zwanej od jego imienia Bramą Lubomirskich. Uznaniu zasług został przyjęty przez ojców paulinów do Konfraterni Jasnogórskiej.
Odznaczenia W 1715 odznaczony Orderem Orła BiałegoKawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 144..
Zobacz też Pułk jazdy koronnej Jerzego Dominika Lubomirskiego Chorągiew pancerna koronna Jerzego Lubomirskiego
Przypisy
Kategoria:Członkowie dworu Augusta II Mocnego Kategoria:Generałowie lejtnanci I Rzeczypospolitej Kategoria:Konfederaci sandomierscy (1704) Jerzy Dominik Lubomirski Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy książęta Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1688 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1693 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1695 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1696 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1701 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1701/1702 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1718 (zalimitowany) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1719/1720 (z limity) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1722 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1724 (zalimitowany) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo inflanckie – Korona) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo lubelskie) Kategoria:Podkomorzowie nadworni koronni Kategoria:Podstolowie wielcy koronni Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Augusta II Mocnego Kategoria:Starostowie barscy Kategoria:Starostowie kazimierscy Kategoria:Starostowie lipieńscy Kategoria:Starostowie olsztyńscy Kategoria:Starostowie ryccy Kategoria:Sygnatariusze aktu pacyfikacji Wielkiego Księstwa Litewskiego 1702 Kategoria:Sygnatariusze obwieszczenia do poparcia wolnej elekcji 1697 Kategoria:Uczestnicy Walnej Rady Warszawskiej 1710 Kategoria:Urodzeni w XVII wieku Kategoria:Wojewodowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1727