Batalion „Iwo” – oddział odwodowy AK walczący od 6 sierpnia do 12 września podczas powstania warszawskiego pod dowództwem majora Jerzego Antoszewicza „Iwo”, w Podobwodzie Śródmieście Południowe.
Historia Batalionu Oddział zaczęto formować 1 sierpnia przy ul. Marszałkowskiej 74, jako „Oddział II Georga”. Organizatorem był podający się za „cichociemnego”, samozwańczy dowódca Jerzy Kucharski vel Lewicki „ppor. Georg”. W skład oddziału wchodzili żołnierze, którzy nie dotarli do swoich jednostek, odcięty od swojej kompanii pluton 195 ze Zgrupowania IV „Gurt” pod dowództwem ppor Gustawa Argasińskiego „Kos”, żołnierze NSZ oraz ochotnicy.
6 sierpnia po zweryfikowaniu „ppor. Georga” opuścił on oddział, zaś dowództwo objął dotychczasowy zastępca mjr Jerzy Antoszewicz „Iwo”, zaś jego zastępcą został kpt. Tadeusz Klimowski „Ostoja”. Oddział został przekształcony w Batalion „Iwo”, składający się z czterech kompanii: 1 kompania – dowódca rtm. Bronisław Kochański „Wąsal”; uzbrojenie: 2 kb, 6 pistoletów; 2 kompania – dowódca ppor. Ignacy Czerwiński „Andrzej”; uzbrojenie: 4 kb, 15 pistoletów; 3 kompania (NSZ) – dowódca mjr Wiktor Gosiewski „Taran”; uzbrojenie: 1 kb, 1pm, 5 pistoletów; (od 15 sierpnia odeszła do organizowanego Pułku NSZ im. Traugutta). 4 kompania – ppor. Zenon Wiktorczyk „Wik”; uzbrojenie: 5 kb, 20 pistoletów (od 18 sierpnia podporządkowana Batalionowi „Bełt”) kompania saperów (w zawiązku) – dowódca ppłk. Hałysze „Jastrzębiec”; uzbrojenie: 4 pistolety.
Od 9 sierpnia batalion w Podobwodzie Śródmieście Południowe, objął odcinek „Marszałkowska”, dozorując ul. Marszałkowską do pl. Zbawiciela. 11 sierpnia od batalionu dołączyło 83 żołnierzy, którzy przeszli kanałami z „Reduty Wawelska” w Obwodu Ochota pod dowództwem ppor. Jerzego Modro „Rarańcza”. Oddział ten utworzył 3 pluton „Wawelska” w 2 kompanii. Po odejściu 3 i 4 kompanii batalion stanowił ruchomy odwód dowództwa Podobwodu. Poszczególne oddziały używane były do poszczególnych akcji. Kompanie i plutony batalionu brały udział w walkach o Politechnikę, Małą Pastę, stację kolejki EKD na ul. Nowogrodzkiej, a 31 sierpnia wzięły udział w ataku na budynki Sejmowe. We wrześniu żołnierze tego oddziału walczyli o kamienicę Lothego (Żywca) na rogu Marszałkowskiej i Al. Jerozolimskich oraz na ul. Kruczej.
27 sierpnia batalion w dwóch kompaniach strzeleckich i kompanii saperskiej liczył 574 ludzi (120 oficerów, 60 podchorążych, 77 podoficerów i 317 żołnierzy). Uzbrojenie batalionu składało się z: 4 pm, 6 kb, 32 pistoletów, 51 granatów i 208 butelek zapalających. Tego samego dnia z batalionu została oddelegowana 1 kompania rtm. Kochańskiego „Wąsal” do grupy „Sławbora” celem uzupełnienia stanów. Po odejściu kompanii, batalion liczył 323 ludzi (55 oficerów, 43 podchorążych, 46 podoficerów i 179 żołnierzy). 9 września po przejściu z Powiśla, do 2 kompanii (nieuzbrojeni do kompanii saperów), włączono oddział WSOP Elektrownia pod dowództwem kpt. Stanisława Skibniewskiego „Cubryna”. 12 września, 2 kompania batalionu oraz kompania saperów zostały włączone do nowo tworzonego Batalionu „Ostoja”.
Żołnierzem batalionu był prawdopodobnie jedyny czarnoskóry powstaniec August Agbola O’Brown.
Zobacz też Kamienica Pod Husarzem
Bibliografia Strok M., Bataliony Iwo i Ostoja, Pruszków 2004, .
Kategoria:Bataliony Armii Krajowej Iwo Iwo