Mikołaj Firlej z Dąbrowicy herbu Lewart (zm. 22 marca 1600 rokuZbigniew Anusik, Dwa ostatnie pokolenia Tęczyńskich herbu Topór. Kilka korekt i uzupełnień dotyczących genealogii rodu, w: Przegląd Historyczny, 111, 2020, 4, s. 726.) – wojewoda krakowski (1589–1600), kasztelan biecki (1576–1589), referendarz koronny świecki (1576–1589), sekretarz królewski od 1562 rokuMirosław Korolko, Seminarium Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego. Humaniści w kancelarii królewskiej Zygmunta Augusta, Warszawa 1991, s. 200., starosta kazimierski (1562–1596)Krzysztof Chłapowski, Starostowie w Malopolsce 1565-1668, w: Społeczeństwo staropolskie, t. IV red. A. Wyczański, Warszawa 1986, s. 122., nowokorczyński (1585–1600)Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Chłapowski, Stefan Ciara, Łukasz Kądziela, Tomasz Nowakowski, Edward Opaliński, Grażyna Rutkowska, Teresa Zielińska. Kórnik 1992, s. 167., wolbromski (1598–1600), pilzneński (1599–1600) i lubelski.
Życiorys Był najstarszym synem marszałka wielkiego koronnego Jana i Zofii Bonerówny.
Wychowany w kalwinizmie, w czasie podróży do Rzymu w 1569 roku, przeszedł potajemnie na katolicyzm. W Bolonii zetknął się z wybitnym przyrodnikiem Ulissesem Aldrovandim. Po powrocie do kraju wraz z profesorem Akademii Krakowskiej Marcinem Foxem dokonał wielu odkryć skamieniałości zwierząt prehistorycznych w Kazimierzu Dolnym.
Posłował na sejm walny z województwa lubelskiego w 1570 roku i z województwa krakowskiego w 1572 roku. Poseł na sejm konwokacyjny 1573 rokuPosłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 216.. Podpisał konfederację warszawską 1573 rokuWłodzimierz Budka, Kto podpisał konfederację warszawską 1573 R.?, w: Reformacja w Polsce. R.1 1921 nr 4, s. 318.. Wybrany w skład wielkiej legacji do Henryka Walezego w Paryżu. W czasie bezkrólewia po ucieczce Walezego popierał kandydaturę Maksymiliana II Habsburga. W 1575 roku podpisał elekcję Maksymiliana II HabsburgaUchańsciana, czyli Zbiór dokumentów wyjaśniających życie i działalność Jakóba Uchańskiego arcybiskupa gnieźnieńskiego, legata urodzonego, Królestwa Polskiego Prymasa i Pierwszego Księcia, +1581. T. 2, Warszawa 1885, s. 319.. Brał udział w poselstwie do Wiednia, które ofiarowało cesarzowi koronę polską. Przeszedł na stronę Stefana Batorego, co nowy władca mu wynagrodził licznymi nadaniami. W 1577 roku został wybrany deputatem sądów ultimae instantiae województwa sandomierskiegoWiesław Śladkowski. Sąd „ultimae instantiae” trzech województw: sandomierskiego, lubelskiego i podlaskiego 1574 – 1577. Rocznik Lubelski 3, 1960, s. 43.. Za zgodą króla lokował w 1581 roku. na prawie magdeburskim swoje prywatne miasto Radomyśl Wielki. Był jednym z najbliższych współpracowników kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego.
Po elekcji 1587 roku., zwołał zjazd szlachty małopolskiej do Wiślicy i ułatwił Zygmuntowi III Wazie zajęcie Krakowa. Był marszałkiem sejmiku konfederacji województwa krakowskiego w 1587 rokuZłota księga szlachty polskiej, r. XXV, Poznań 1903, s. 143.. W 1589 roku. wraz z kardynałem Jerzym Radziwiłłem odbył poselstwo do cesarza Rudolfa II Habsburga, w celu zaprzysiężenia pokoju zawartego z I Rzecząpospolitą. W 1589 roku był sygnatariuszem ratyfikacji traktatu bytomsko-będzińskiego na sejmie pacyfikacyjnymCodex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae / wydał Maciej Dogiel. T. I. Wilno, 1758, s. 238.. W czasie sejmu inkwizycyjnego w 1592 ostro występował przeciwko Zygmuntowi III.
Zobacz też Nagrobek Firlejów w Bejscach
Przypisy
Bibliografia Adam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. V. Warszawa: Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów, 1902, s. 290–291. Kazimierz Lepszy: Firlej Mikołaj h. Lewart (†1601). [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. VII. 1948–1958, s. 12–15. Kasper Niesiecki: Korona Polska... Т. 2. Lwów, 1738, 761 s., s. 156–160.
Kategoria:Członkowie dworu Stefana Batorego Kategoria:Członkowie dworu Zygmunta III Wazy Kategoria:Deputaci sądów ultimae instantiae 1563–1577 Kategoria:Elektorzy Maksymiliana II Habsburga Mikołaj Firlej (zm. 1601) Kategoria:Kasztelanowie bieccy Kategoria:Ludzie związani z Radomyślem Wielkim Kategoria:Marszałkowie sejmikowi (województwo krakowskie) Kategoria:Posłowie I Rzeczypospolitej w Świętym Cesarstwie Rzymskim Kategoria:Posłowie na sejm warszawski 1570 Kategoria:Posłowie na sejm warszawski 1572 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1573 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo krakowskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo lubelskie) Kategoria:Referendarze wielcy koronni Kategoria:Sekretarze Zygmunta II Augusta Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Stefana Batorego Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta III Wazy Kategoria:Starostowie kazimierscy Kategoria:Starostowie lubelscy Kategoria:Starostowie nowokorczyńscy Kategoria:Starostowie pilzneńscy Kategoria:Starostowie wolbromscy Kategoria:Sygnatariusze konfederacji warszawskiej 1573 Kategoria:Sygnatariusze traktatu bytomsko-będzińskiego 1589 Kategoria:Szlachta kalwińska w Polsce konwertowana na katolicyzm Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Urzędnicy sądowi województwa sandomierskiego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1600