Bazylika Czterech Świętych Ukoronowanych (łac. Ad Ss. Quatuor Coronatos, wł. Basilica dei Santi Quattro Coronati) – kościół tytularny w Rzymie.
Świątynia ta jest kościołem rektoralnym parafii Najświętszego Zbawiciela, św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty na Lateranie oraz kościołem tytularnym, mającym również rangę bazyliki mniejszej. Jest też kościołem stacyjnym z czwartego poniedziałku Wielkiego Postu.
Lokalizacja Bazylika znajduje się w XIX Rione Rzymu – Celio przy Piazza dei Santi Quattro Coronati 20. Położona pomiędzy Koloseum a bazyliką św. Jana na Lateranie.
Patroni Bazylika upamiętnia czterech żołnierzy i pięciu rzeźbiarzy, którzy nie chcieli wyrzec się religii chrześcijańskiej i odmówili złożenia ofiary bogu sztuki lekarskiej Asklepiosowi. Z tego powodu zostali skazani na śmierć przez cesarza Dioklecjana.
Śmierć męczenników przedstawiona została na XVII-wiecznym fresku znajdującym się w apsydzie kościoła.
Historia Pierwszy kościół zbudowany został w IV lub V wieku. Pierwszą renowację przeprowadził papież Leon IV w IX wieku. Zniszczony podczas najazdu normańskiego w XI wieku został odbudowany przez papieża Paschalisa II na początku XII wieku – konsekrowany 20 stycznia 1116. Odbudowany kościół był mniejszy od poprzednika – m.in. pierwsze cztery przęsła dawnej bazyliki przekształcono w dziedziniec, a nawy boczne zabudowano i przekształcono w pomieszczenia mieszkalne klasztoru i pałacu kardynała W XIII wieku pałac kardynała został przekształcony w twierdzę, również bazylika została ufortyfikowana. W latach 1912–1914 bazylika została odnowiona, prace nadzorował Antonio Muñoz.
Architektura i sztuka Przed bazyliką znajdują się dwa dziedzińce: pierwszy, będący atrium bazyliki z czasów Leona IV i drugi, powstały podczas odbudowy bazyliki za Paschalisa II w miejscu końca nawy.
Bazylika jest trzynawowa, z transeptem i apsydą. Apsyda jest nieproporcjonalnie duża w stosunku do pozostałej części kościoła, wiąże się to z faktem, że bazylika została odbudowana mniejsza od wcześniejszej budowli, natomiast sama apsyda pochodzi ze starego kościoła. U góry, wzdłuż naw bocznych ciągną się matronea (galerie dla kobiet). Posadzka cosmatesca została wykonana przez mistrza Pawła w 1084 roku.
Konchę apsydy zdobi fresk Chwały nieba, na którym Trója Święta jest adorowana przez Matkę Bożą, św. Jana Chrzciciela oraz licznych aniołów i świętych. Poniżej freski w dwóch rejestrach (siedem paneli na dole i cztery u góry) przedstawiają sceny z legendy o męczeństwie Czterech Koronowanych Męczenników. Malowidła w apsydzie wykonał w 1630 roku Giovanni da San Giovanni.
Jeden z ołtarzy bocznych poświęcony jest św. Sebastianowi, przechowywana jest tutaj relikwia jego głowy. W ołtarzu znajduje się obraz autorstwa Giovanniego Baglione, przedstawiający święte Irenę i Lucynę opatrujące rany św. Sebastiana.
Kardynałowie prezbiterzy Bazylika Czterech Świętych Ukoronowanych jest jednym z kościołów tytularnych nadawanych kardynałom-prezbiterom (Titulus Sanctorum Quattuor Coronatorum).
Pierwszym znanym kardynałem kościoła Ss. IV Coronati był Fortunat, który sygnował dokumenty synodu rzymskiego w 595 roku. Udokumentowana, pełna lista jego następców jest znana dopiero od pontyfikatu Grzegorza VII (1073-85)Źródła do listy: H.W. Klewitz, Reformpapsttum und Kardinalskolleg, Darmstadt 1957 (XI/XII wiek); K. Eubel Hierarchia Catholica, vol. I-IV, 1913 (XIII-XVI wiek); S. Miranda, Titulus SS. IV Coronati (od XVI wieku do dzisiaj):
Zobacz też Tytularne kościoły kardynalskie Święci Klaudiusz, Nikostrat, Kastor i Symforian
Przypisy
Linki zewnętrzne Chris Nyborg, „Santi Quattro Coronati”
Bazylika Czterech Koronatów Bazyliki w Rzymie Kategoria:Kościoły tytularne Koronatów, Rzym