Rozmieszczenie geograficzne języka hiszpańskiego lub języka kastylijskiego (określane również terminem Hispanofonia) oznacza analizę rozmieszczenia ponad 500 milionów użytkowników tego języka na świecie. Jest językiem oficjalnym wielu krajów, głównie w Stanach Zjednoczonych, Ameryce Łacińskiej, Afryce i na Półwyspie Iberyjskim.
Język hiszpański jako język mówiony Po hiszpańsku mówi się w 135 krajach lub terytoriach, chociaż głównie w 55 z nich, jest językiem najczęściej używanym w 27: Ameryka Północna (2): Stany Zjednoczone i Meksyk. Ameryka Środkowa (7): Gwatemala, Salwador, Belize, Honduras, Nikaragua, Kostaryka i Panama. Karaiby (5): Kuba, Dominikana, Portoryko i w mniejszej mierze Antyle Holenderskie i Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych. Ameryka Południowa (9): Kolumbia, Wenezuela, Ekwador, Peru, Boliwia, Paragwaj, Urugwaj, Argentyna i Chile. Europa (3): Hiszpania, Andora i w mniejszej mierze Gibraltar. Afryka (6): Ceuta, Melilla, Wyspy Kanaryjskie, Maroko, Gwinea Równikowa i Sahara Zachodnia. Azja (1): Filipiny. Oceania (1): Wyspa Wielkanocna.
Język hiszpański jako język urzędowy mały|upright=1.8|Państwa, gdzie hiszpański jest językiem urzędowym
W następujących krajach język hiszpański ma status języka urzędowego (w nawiasie szacunkowa liczba użytkowników w 2006 roku):
Według liczby użytkowników (107 449 525) Kolumbia (45 600 000) Hiszpania (44 700 000) (39 248 000) Peru (27 191 000) Wenezuela (26 021 000) Chile (15 795 000) Gwatemala (14 325 000) (11 285 000) Ekwador (10 946 000) Dominikana (8 850 000) Honduras (7 267 000) Boliwia (7 010 000) Salwador (6 859 000) Nikaragua (5 503 000) Paragwaj (4 737 000) Kostaryka (4 220 000) (4 017 000) Urugwaj (3 442 000) Filipiny (3 200 000) (język urzędowy od 2008 r.) (3 108 000) Gwinea Równikowa (1 120 000)
Język hiszpański bez statusu języka urzędowego W kolejnej tabeli można zobaczyć liczbę użytkowników języka hiszpańskiego (jako język ojczysty, jako drugi język i jako język obcy) w 2006 roku, w krajach, w których hiszpański nie jest językiem urzędowym. http://www.mundoabierto.com/espanoldatos.htm
Kraje, w których nie jest urzędowym, ale jest używany przez ponad 100 000 osób (18): Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Włochy, Rosja, Szwecja, Szwajcaria, Maroko, Izrael, Filipiny, Antyle Holenderskie, Trynidad i Tobago, Stany Zjednoczone, Jamajka, Haiti, Kanada, Brazylia i Australia. Poza tym są dwa kraje, w których hiszpański jest głównym językiem mówionym i pozbawionym statusu urzędowego: Belize i Andora.
W kolejnych 8 krajach lub terytoriach hiszpański jest używany przez ponad 10% ludności: Aruba, Kajmany, Malwiny (Falklandy), Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych, Turks i Caicos, Gibraltar, Watykan i Sahara Zachodnia.
mały|Miasto Meksyk, Dystrykt Federalny; Największe hiszpańskojęzyczne miasto świata
+ Użytkownicy języka hiszpańskiego w krajach, w których nie jest on urzędowym Państwo Liczba Procent 44 136 929 14,75% 2 000 000 3,10% 1 015 056 0,55% 429 293 1,30% 360 706 1,09% 206 404 73,72% 50 322 70,06%
Stany Zjednoczone: język urzędowy de facto mały|lewo|Mapa obszaru występowania języka hiszpańskiego w USA W Stanach Zjednoczonych język hiszpański dzieli status języka urzędowego z językiem angielskim na Portoryko, a w stanie Nowy Meksyk cieszy się ochroną konstytucyjną, chociaż ta właśnie konstytucja nie ustanawia żadnego języka urzędowego. Na tych terytoriach język hiszpański liczy najwięcej użytkowników rodzimych (jako język ojczysty) w stosunku do ogółu ludności. W Teksasie hiszpański jest językiem urzędowym de facto razem z angielskim, w tym stanie również nie istnieje status języka urzędowego. W Nevadzie i Arizonie hiszpański jest drugim językiem mówionym i jego sytuacja zależy od liczby użytkowników. Stany Kalifornia, Floryda i Nowy Jork także biorą pod uwagę miliony użytkowników języka hiszpańskiego je zamieszkujących, ale bez uznania hiszpańskiego za język urzędowy.
Amerykańskie dane statystyczne wskazują, że 1 lipca 2006 Stany Zjednoczone zamieszkiwało 44 321 038 użytkowników języka hiszpańskiego, co stanowiło 14,8% całkowitej ludności (ta liczba nie uwzględnia nielegalnych imigrantów, w takiej sytuacji całkowita liczba mówiących po hiszpańsku przekracza 50 milionów). Według badań urzędów statystycznych w 2005 roku 12% ludności Stanów Zjednoczonych to rodzimi użytkownicy hiszpańskiego (mówią po hiszpańsku w domu) https://archive.is/20200212033831/http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-_box_head_nbr=R1602&-ds_name=ACS_2005_EST_G00_&-format=US-30. Z reszty większość używa hiszpańskiego jako drugiego języka z większą lub mniejszą jego znajomością https://web.archive.org/web/20070124215845/http://www.ateiamerica.com/pages/cumbre_salamanca/inicio.htm.
Z drugiej strony język hiszpański jest językiem najczęściej uczonym w szkołach jako język obcy, według danych Instytutu Cervantesa, ponad 6 milionów uczniów uczy się hiszpańskiego, w związku z tym liczba ludności niehiszpańskiej, która używa tego języka jest dziś jeszcze większa i stale rośnie.
Stany z największą koncentracją ludności hiszpańskiej w 2005 i 2006 roku są następujące: mały|Los Angeles; znaczna koncentracja ludności hiszpańskiej bez statusu urzędowego języka hiszpańskiego
2006 2005 Nowy Meksyk (860 688) 44,03% Kalifornia (13 074 156) 35,86% Teksas (8 385 139) 35,67% Arizona (1 803 378) 29,25% Nevada (610 052) 24,45% Floryda (3 646 499) 20,16% Kolorado (934 413) 19,66% Nowy Jork (3 139 456) 16,26% New Jersey (1 364 696) 15,64% Illinois (1 886 933) 14,70% Utah (286 113) 11,22% Connecticut (391 935) 11,18% Rhode Island (117 701) 11,02% Oregon (379 038) 10,24% Idaho (138 870) 9,47% Waszyngton (581 357) 9,09% Kansas (237 426) 8,59% Dystrykt Kolumbia (47 774) 8,22% Nowy Meksyk (837 390) 43,42% Kalifornia (12 722 962) 35,21% Teksas (8 029 844) 35,13% Arizona (1 692 930) 28,50% Nevada (568 356) 23,54% Floryda (3 467 455) 19,49% Kolorado (907 768) 19,46% Nowy Jork (3 101 626) 16,11% New Jersey (1 327 413) 15,23% Illinois (1 826 283) 14,31% Connecticut (382 145) 10,89% Utah (268 234) 10,86% Rhode Island (115 344) 10,72% Oregon (359 785) 9,88% Idaho (129 880) 9,08% Waszyngton (551 371) 8,77% Dystrykt Kolumbia (47 272) 8,59% Kansas (228 250) 8,32%
W tych 18 stanach znajduje się 85,3% całkowitej ludności mówiącej po hiszpańsku w USA.
Nowa większość hiszpańska w Nowym Meksyku W stanie Nowy Meksyk od 1 lipca 2006 ludność pochodzenia hiszpańskiego stała się większością, w wyniku największego przyrostu ludności; taki stan rzeczy zdarzył się ostatni raz w 1850 roku, dwa lata po włączeniu do Stanów Zjednoczonych.
Ludność hiszpańska i struktura etniczna ludności Nowego Meksyku w 2006 roku Hispanos rasa kaukaska rasa czarna Indianie rasa żółta Hawajczycy Dwie lub więcej ras 860 688 836 006 36 416 173 860 23 143 1 315 23 171 Źródło: United States Census Bureau, 17 maja 2007.
Na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych ludność hiszpańska stanowi około 15% ogółu ludności.
Język hiszpański na Filipinach Przypadek wysp Filipin, dawnej hiszpańskiej kolonii, jest dość nietypowy, różni się od innych krajów hiszpańskojęzycznych, ponieważ wyspy nie wybiły się na niepodległość w XIX wieku, w czasie rewolucyjnych ruchów niepodległościowych. Wprost przeciwnie, dzięki interwencji amerykańskiej Filipiny zostały kolonią Stanów Zjednoczonych w 1899 roku. Odtąd ich władze prowadziły politykę dehispanizacji kraju i narzucenia języka angielskiego. Mimo że na Filipinach było 10–15% ludności hiszpańskiej (około 900 000 osób) na początku XX wieku i pierwsza konstytucja (z 1899) ustanowiła hiszpański jako język urzędowy, władze amerykańskie stopniowo zwalczały język hiszpański. Po pierwsze Ustawą Nr 190 z 1906 uczyniono angielski językiem urzędowym w sądownictwie, co potwierdzono w 1911 (Ustawa Nr 1427) i w późniejszych dekretach.
W pierwszej dekadzie XX wieku hiszpański został zastąpiony przez angielski jako język wykładowy w szkołach i na uniwersytetach i jako język i polityki i rządu Filipin. Poza tym w wojnie filipińsko-amerykańskiej (1899–1903) zginęło prawie milion Filipińczyków, wielu z nich to metysi, potomkowie rodzin hiszpańskich, zmniejszyło to jeszcze wspólnotę hiszpańskojęzyczną. Szacuje się, że w połowie XX wieku było tylko około 200 000 Filipińczyków używających hiszpańskiego jako język ojczysty. Kolejny wielki spadek znaczenia hiszpańskiego na Filipinach zdarzył się w czasie II wojny światowej, kiedy lotnictwo amerykańskie zbombardowało manilską dzielnicę Intramuros, niszcząc rdzeń kultury hiszpańskiej i języka hiszpańskiego na Filipinach. W czasie tego bombardowania zginęło wiele rodzin hiszpańskojęzycznych Filipińczyków, a te, które przeżyły zostały zmuszone do emigracji, znowu zmniejszając obecność hiszpańskiego na Filipinach.
Dziś języka hiszpańskiego jako ojczystego używa mniej niż 10 000 osób (chociaż ponad 2 miliony używa go jako drugiego lub trzeciego języka). Jednak hiszpański istnieje w formie bardzo widocznej w imionach i nazwiskach, nazwach ulic, miast oraz w niezliczonych wyrazach i wyrażeniach w wielu językach filipińskich (tagalog, iloko, cebuański itd.). Poza tym istnieje kreolski hiszpański nazywany chabacano, w którym mówi prawie pół miliona Filipińczyków, na południu (Zamboanga, Cotabato, Basilan, Puerto Princesa i Davao) i w pewnych dzielnicach Manili i miasta Cebu City. Hiszpański był językiem urzędowym, aż do wejścia w życie Konstytucji z 1973 i obowiązkowym przedmiotem na uniwersytetach, aż do 1987 roku.
Według badań z 1990 tylko 0,01% używa hiszpańskiego jako pierwszego języka (2658 osób). Inne dane mówią o 2 900 000 mówiących po hiszpańsku w 1997 roku (2%) sispain.org. Według „Calendario Atlante de Agostini 1997” użytkowników hiszpańskiego jest 1 816 389, a 1 200 000 używa chabacano (kreolski hiszpański)https://cvc.cervantes.es/obref/anuario/anuario_99/otero/p03.htm#9, a w 2006 roku Instytut Cervantesa z Manili i Rada Edukacji Ambasady Hiszpańskiej we współpracy z Filipińską Akademią Języka Hiszpańskiego oszacowały, że po hiszpańsku mówi 3 180 000 osób. Ta wartość zawiera tych, którzy używają hiszpańskiego jako pierwszego, drugiego lub trzeciego języka.
Trzeba zauważyć, że od otwarcia Instytutu Cervantesa w Manili w 1991 roku liczba użytkowników języka hiszpańskiego rośniehttps://filipinokastila.tripod.com/boom.html.. Od 2008 r. język hiszpański odzyskuje status języka urzędowego na Filipinach.
Prezydent Filipin, Gloria Macapagal-Arroyo zwróciła się do rządu Hiszpanii, z ideą współpracy w tymże właśnie języku, jako języku urzędowym. Oznaczało to zatwierdzenie go w 2008 r. Po czym Instytut Cervantesa w Manili zwrócił się do rządu filipińskiego o ponowne nauczanie języka hiszpańskiego jako języka urzędowego w programie nauczania uczniów w szkole publicznej. Obecnie, według Instytutu Cervantesa, co najmniej 20 492 osób uczy się j. hiszpańskiego w kraju, a ich liczba stale wzrasta.
Język hiszpański w Brazylii