Szkocja jest tradycyjnie krajem chrześcijańskim; przynależność do tej religii deklaruje około 65% mieszkańców. Najwięcej Szkotów (42% w 2005 r.) należy do kalwińskiego Kościoła Szkockiego, który od 1560 jest Kościołem państwowym („Kościołem narodowym”). thumb|150px|Kamień ze Scone w 1855 r.

Historia Do XVI w. Mieszkańcy Szkocji w czasach przedchrześcijańskich wyznawali religię politeistyczną, zbliżoną do religii celtyckich. Chrześcijaństwo zostało wprowadzone przypuszczalnie w V-VI wieku przez mnichów z Irlandii - św. Niniana i św. Kolumba. Chrystianizacja następowała powoli; ważną rolę w tym dziele odgrywały klasztory misyjne, m.in. na wyspie Iona. Związki z katolicyzmem były jednak początkowo bardzo luźne; prymat papieża został ustalony dopiero w XI wieku. We wczesnym średniowieczu utworzono system parafii pod bezpośrednią kontrolą królów. Jednym z symboli związku królestwa z chrześcijaństwem był koronacyjny Kamień ze Scone. Popularny był również kult świętych: św. Piotra i św. Andrzeja oraz miejscowych świętych: Dronstana i Serfa z Culross. Niewielka liczba wyznawców judaizmu pojawiła się w Szkocji już w XI wieku.

Rozwój protestantyzmu Rozkwit monastycyzmu i bogactwo dostojników kościelnych budziło rosnący sprzeciw ludności Szkocji, co ułatwiło wprowadzenie reformacji w XVI wieku przez Johna Knoxa. Opór królowej Marii Stuart przeciwko wprowadzaniu kalwinizmu spowodował radykalizację protestantów: w 1560 parlament Szkocji ogłosił kalwinizm jedyną religią państwową i zakazał innych praktyk religijnych. Gorliwość w walce z katolicyzmem doprowadziła do zburzenia lub zrujnowania niemal wszystkich kościołów, z wyjątkiem katedr w Edynburgu i w Stornoway. Od 1690 powstał współczesny Kościół Szkocki (tzw. Kirk) - uznany za „narodowy”, ale niezależny od państwa w kwestiach doktrynalnych. Do początku XX wieku ten Kościół kształtował charakterystyczną obyczajowość Szkotów (oszczędność, skromność i gospodarność). Od 1689 wyodrębnił się w Szkocji anglikański Szkocki Kościół Episkopalny. Każdy brytyjski monarcha (oprócz przynależności do anglikanizmu) musi należeć do państwowego Kościoła Szkocji. thumb|Ruiny katedry św. Andrzeja w Fife, zniszczonej w okresie reformacji

W XIX i XX wieku pojawiły się w Szkocji inne wspólnoty protestanckie: metodyści, kongregacjonaliści, kwakrzy, adwentyści, baptyści, zielonoświątkowcy. W XIX wieku przez schizmę w kościele narodowym powstał inny związek prezbiteriański – Wolny Kościół Szkocji, który liczy kilka tysięcy wiernych i ma charakter bardziej konserwatywny.

Katolicyzm w Szkocji XVI wiek przyniósł faktyczną likwidację Kościoła katolickiego w Szkocji. Ocalały jedynie bardzo nieliczne wspólnoty katolickie na odległych wyspach -południowych Hebrydach Zewnętrznych (wyspy South Uist i Barra). Dopiero XIX w. przyniósł znaczące zwiększenie liczby katolików w zachodniej Szkocji- na skutek imigracji z Irlandii. Kolejni imigranci katoliccy napłynęli w XX w. z Włoch i Polski, głównie do regionu Glasgow. Z tamtych czasów datuje się rywalizacja drużyn piłkarskich: katolickiej Celtic F.C. i protestanckiej Rangers. Obecnie katolicyzm jest drugim co do liczebności wyznaniem Szkocji (około 16% ludności).

Obecnie Szkocja od połowy XX w. szybko się laicyzuje i coraz mniej osób praktykuje tradycyjne religie, a prawie 28% określa się jako ateiści.

W tym samym czasie pojawiły się nowe religie, takie jak islam (wyznawany głównie przez imigrantów, mniej niż 1% ludności), buddyzm, hinduizm (m.in. Hare Kryszna), sikhizm i neopogaństwo (wicca, neodruidyzm i celtycki politeizm rekonstrukcjonistyczny). Obecnie w Szkocji mieszka 6400 wyznawców judaizmu.

Według spisu powszechnego z 2011 roku w Szkocji 8543 osób deklarowało się jako Świadkowie Jehowy, a 4651 utożsamiało się z Kościołem Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich.

23 maja 2022 roku Zgromadzenie Ogólne Kościoła Szkocji zagłosowało za zezwoleniem zawierania małżeństw osób tej samej płci, stosunkiem głosów 274 za i 136 przeciwko.

Statystyki (2003) Przynależność religijna w Szkocji Religia/Wyznanie Obecna przynależność % Wychowany w tej religii %Kościół Szkocki2.146.25142,42 392 60147,3Bezwyznaniowość1 394 46027,5887 22117,5Kościół rzymskokatolicki803 73215,9859 50317,5Inne Kościoły chrześcijańskie344 5626,8424 2218,4Przynależność nieokreślona278 0615,5422 8628,4Islam42 5570,842 2640,8Inne religie26 9740,584470,2Buddyzm68300,147040,1Sikhizm65720,168210,1Judaizm64480,174460,1Hinduizm55640,159210,1Ogółem5 062 0111005 062 011100

Zobacz też Krzyż z Ruthwell Krucjata Billy’ego Grahama w Szkocji (1955) Parafia Czarnej Madonny z Częstochowy w Glasgow

Przypisy

Bibliografia Clancy, Thomas Owen, „Scotland, the 'Nennian' Recension of the Historia Brittonum and the Libor Bretnach” [w:] Simon Taylor (red.), Kings, clerics and chronicles in Scotland 500–1297. Fourt Courts, Dublin, 2000. Cross, F.L. and Livingstone, E.A. (red.), Scotland, Christianity in [w:] „The Oxford Dictionary of the Christian Church”, s.1471-1473. Oxford University Press, Oxford, 1997.

Linki zewnętrzne Kościół Szkocki

Wolny Kościół Szkocji baptyści anglikanie

historia Żydów szkockich