Księstwo Cieszyńskie powstało w 1290 roku. Jego pierwszym władcą był Mieszko. Wywodzący się od niego Piastowie cieszyńscy wymarli w linii męskiej w 1625 roku. Po śmierci ostatniego z tej linii, Fryderyka Wilhelma, Księstwo Cieszyńskie przypadło jego siostrze Elżbiecie Lukrecji, ale tylko na zasadzie dożywocia.

Książęta cieszyńscy od 1327 byli lennikami korony czeskiej. Na tej podstawie po śmierci Elżbiety Lukrecji w 1653 Księstwo Cieszyńskie przypadło Ferdynandowi III, królowi Czech. Nadał on księstwo w lenno swojemu synowi, Ferdynandowi IV. Nowy książę cieszyński zmarł już w 1654 i od tego czasu do 1722 książętami cieszyńskimi byli kolejni królowie Czech. W 1722 zostało nadane w lenno Leopoldowi, księciu lotaryńskiemu. Po śmierci księcia Franciszek I w 1765 władcą Księstwa Cieszyńskiego został jego syn Józef II Habsburg, będący zarazem królem Czech.

W 1766 Księstwo Cieszyńskie otrzymali w lenno siostra Józefa II Maria Krystyna i jej mąż Albert Wettyn. Albert zmarł bezpotomnie w 1822 i kolejnym księciem cieszyńskim został jego adoptowany syn Karol Ludwik Habsburg, którego potomkowie władali Księstwem Cieszyńskim do 1918 roku. Ostatnim księciem cieszyńskim był Fryderyk Habsburg.

Księstwo cieszyńsko-oświęcimskie (1290–1314/15) Księstwo powstaje w 1290 roku w wyniku podziału części księstwa opolsko-raciborskiego, którą w 1281/1282 otrzymują wspólnie Mieszko (po podziale otrzymuje Cieszyn i Oświęcim) i Przemysław (po podziale otrzymuje Racibórz)

Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi 1290-1314/15 Mieszko syn Władysława opolskiego 1281/82-1290 wspólnie z bratem Przemkiem w Cieszynie, Oświęcimiu i Raciborzu od 1290 po podziale samodzielny książę cieszyńsko-oświęcimski od 1291 lennik króla Czech Wacława II

1314/15 – podział ziem księstwa pomiędzy Kazimierza I (otrzymuje Cieszyn) i Władysława I (otrzymuje Oświęcim, zobacz książęta oświęcimscy)

Księstwo cieszyńskie (1314/15–1918) Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi1314/15-1358 Kazimierz I syn Mieszka cieszyńskiego w wyniku podziału Cieszyn od 1327 dziedziczny lennik czeski od 1337 w Siewierzu, od 1357 w Bytomiu1358-1410 Przemysław I Noszak syn Kazimierza I 1359-1368 i od 1405 bez Siewierza od 1369 bez północnej części księstwa bytomskiego (utrata na rzecz Koźla), a od 1405 bez południowej (przekazana synowi - patrz niżej) 1378-1382 w Żorach od 1384 połowa Głogowa i Ścinawy (bez okresu 1404-1406) 1397-1401 w Oleśnie od 1385 w Strzelinie 1401-1405 w Toszku1410-1431 Bolesław I syn Przemysława I Noszaka od 1405 południowy Bytom i Siewierz 1406-1410 po śmierci brata Oświęcim i Toszek (później przekazana bratankowi Kazimierzowi I oświęcimskiemu) od 1410 Cieszyn, Strzelin, połowa Głogowa i Ścinawy 1410-1414 w Oświęcimiu i Toszku tylko jako regent 1416 rezygnacja ze Strzelina (przekazany bratankowi Kazimierzowi I oświęcimskiemu) od 1414 w wyniku podziału w Cieszynie, połowie Bytomia, Siewierzu, połowie Ścinawy i Głogowa1410-1414 Kazimierz I oświęcimski wnuk Przemysława I Noszaka tylko formalnie w Cieszynie, Oświęcimiu, itd. od 1414 w wyniku podziału otrzymał od stryja Oświęcim i Toszek, od 1416 Strzelin (zobacz Książęta oświęcimscy)1431-1474 Wacław I synowie Bolesława I do 1442 razem z braćmi i matką od 1442 w wyniku podziału otrzymał Cieszyn, połowę Bytomia (do 1459, z przerwą w 1452) i Siewierz (do 1443), od także 1452 w Bielsku, od 1468 tylko w Bielsku)1431-1460 Władysław do 1442 razem z braćmi i matką w 1442 w wyniku podziału otrzymał połowę Głogowa i Ścinawy1431-1477 Przemysław II do 1442 razem z braćmi i matką w 1442 w wyniku podziału otrzymał połowę Bielska i Skoczowa 1460-1476 na połowie Głogowa i Ścinawy od 1468 w Cieszynie od 1474 całe Bielsko1431-1452 Bolesław II do 1442 razem z braćmi i matką w 1442 w wyniku podziału otrzymał połowę Bielska i Frysztatu 1452 zamiana z bratem Wacławem I na Bytom1431-1447 Eufemia mazowiecka matka powyższych książąt współrządy nad całością do 1442, od 1442 współrządy z młodszymi synami: Przemysłem II i Bolesławem II1452-1528 Kazimierz II syn Bolesława II do 1460 tylko formalnie, 1460-1477 współrządy z Przemysłem II, od 1477 w całości Cieszyna 1479-1509 w Koźlu od 1493 w Wołowie 1498-1517 w Pszczynie od 1506 w Opawie od 1506 w księstwie głogowskim (dożywotnio)1460-1476 Małgorzata z Cilly w połowie Głogowa i Żagania, oprawa wdowia, tylko formalnie, usunięta, zm. 14801518-1524 Wacław II syn Kazimierza II koregent1528-1579 Wacław III Adam syn Wacława II z księstwa odpadają Wołów, Opawa do 1545 regencja od 1560 rezygnacja z Frysztatu i Skoczowa, a od 1565 z Bielska (wszystkie przekazane synowi Fryderykowi Kazimierzowi)1560-1571 Fryderyk Kazimierz syn Wacława III Z nadania ojca: od 1560 w Frysztacie i Skoczowie od 1565 w Bielsku1571-1573 tworzą się państwa stanowe: frydeckie, frysztackie, skoczowsko-strumieńskie oraz bielskie1579-1617 Adam Wacław syn Wacława III Cieszyn, od także 1592 w Skoczowie1617-1625 Fryderyk Wilhelm syn Adama Wacława Cieszyn i Skoczów1625-1653 Elżbieta Lukrecja siostra Fryderyka Wilhelma Cieszyn i Skoczów 1653 – Cieszyn i Skoczów do korony czeskiej, tytuł przechodzi na panujących w Czechach Habsburgów.' Habsburgowie Daty panowania Władca Pokrewieństwo Uwagi1653-1654 Ferdynand IV syn cesarza Ferdynanda III król Czech i Węgier1654-1657 Ferdynand III ojciec Ferdynanda IV Cesarz Rzymski, król Czech i Węgier1657-1705 Leopold I syn Ferdynanda III Cesarz Rzymski, król Czech i Węgier1705-1711 Józef II syn Leopolda I Cesarz Rzymski, król Czech i Węgier1711-1722 Karol VI syn Leopolda I Cesarz Rzymski, król Czech i Węgier1722-1729 Leopold Józefz dynastii lotaryńskiej 1729-1765 Franciszek I Lotaryński syn Leopolda Cesarz Rzymski1765-1766 Józef II syn Franciszka I i Marii Teresy Cesarz Rzymski, król Czech i Węgier1766-1798 Maria Krystyna córka Franciszka I i Mafii Teresy Małżonkowie otrzymali księstwo od cesarzowej Marii Teresy, do 1798 sprawowali rządy wspólnie. 1766-1822 Albertz dynastii Wettynów mąż Marii Krystyny1822-1847 Karol Ludwik syn cesarza Leopolda II Adoptowany syn Alberta i Marii Krystyny, po których dziedziczy księstwo cieszyńskie.1847-1895 Albrecht syn Karola Ludwika 1895-1918 Fryderyk bratanek Albrechta Fryderyka usunięty, zmarł 1936

Uwagi Uwaga! Daty w wielu przypadkach są tylko orientacyjne. Uwzględniono te księstwa, nad którymi panowali odrębni książęta. Również przynależność niektórych ziem do poszczególnych Piastów może być dyskusyjna.

Zobacz też historia Polski władcy Polski Piastowie

Kategoria:Księstwo cieszyńskie