thumb|Włócznia Świętego Maurycego thumb|Włócznia Świętego Maurycego (pośrodku), miecz koronacyjny Augusta III (z lewej) i miecz Zygmunta Augusta na pastelu Leona Wyczółkowskiego z cyklu Skarbiec wawelski Włócznia Świętego Maurycego – średniowieczna ceremonialna włócznia uważana za pierwsze historyczne insygnium władzy używane przez władców Polski z dynastii PiastówZ. Żygulski: Broń w dawnej Polsce na tle uzbrojenie Europy i Bliskiego Wschodu, s. 89.. Włócznia Świętego Maurycego jest kopią Świętej Lancy Cesarskiej, ofiarowaną wraz z częścią gwoździa z Krzyża Pańskiego na zjeździe gnieźnieńskim (1000) księciu Bolesławowi Chrobremu przez cesarza Ottona IIIM. Rokosz: Wawelska włócznia Bolesława Chrobrego. Przegląd problematyki, Rocznik Krakowski, LV, 1989, s. 18..

Historia Krakowska Włócznia Świętego Maurycego powstała pod koniec X wieku, prawdopodobnie na terenie Niemiec lub WłochM. Rokosz: Wawelska włócznia..., s. 28–29.. Jako oznaka uznania przez cesarza suwerennej władzy polskiego księcia została ofiarowana w roku 1000 Bolesławowi Chrobremu przez Ottona III. Po 1031 została najprawdopodobniej wraz z insygniami koronacyjnymi królów polskich oddana cesarzowi Konradowi IIM. Rokosz: Wawelska włócznia..., s. 37.. Zwrócona w drugiej połowie XI wieku księciu Kazimierzowi Odnowicielowi, została umieszczona w katedrze wawelskiej jako relikwia. Nie wiadomo, kiedy dokładnie Włócznia znalazła się w Krakowie, z pewnością jednak stało się to przed 1206 rokiemZ. Żygulski: Broń w dawnej Polsce..., s. 87.. Przechowywana w czasie rozbicia dzielnicowego na WaweluM. Rokosz: Wawelska włócznia..., s. 39., była wykorzystywana przez poszczególnych książąt dzielnicowych jako jeden z elementów symboliki zjednoczeniowej (przedstawiali ją na swoich pieczęciach między innymi Leszek Czarny i prawdopodobnie Przemysł II)M. Rokosz: Wawelska włócznia..., s. 40.. Początkowo zawieszona przy ołtarzu głównym nad tronem biskupów krakowskich, z czasem przeniesiona została do skarbca katedralnego na Wawelu, z którego wynoszona była tylko podczas najważniejszych świąt i uroczystości kościelnych i państwowychM. Rokosz: Wawelska włócznia..., s. 42–43..

Do naszych czasów z lancy zachował się jedynie grot włóczni, pieczołowicie przechowywany w skarbcu katedry w Krakowie.

Wizerunek Grotu Włóczni Świętego Maurycego znajduje się na kolekcjonerskim banknocie o nominale 20 złotych, emitowanym przez Narodowy Bank Polski.

Przypisy

Bibliografia Krzysztof J. Czyżewski: Włócznia św. Maurycego [w:] Ornamenta Ecclesiae Poloniae. Skarby sztuki sakralnej wiek X-XVIII, red. Jan Wardzała, Warszawa 1999, s. 67. . Gniezno – pierwsza stolica Polski, miasto świętego Wojciecha. Katalog wystawy zorganizowanej w dniach od 29 września 1994 do 31 stycznia 1995, Gniezno 1995, s. 111–112, nr A/IX.

M. Pietrusińska: Katalog i bibliografia zabytków, [w:] Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, cz. 2, red. M. Walicki (Dzieje sztuki polskiej, t. I), Warszawa 1972, s. 710. M. Rokosz: Wawelska włócznia Bolesława Chrobrego. Przegląd problematyki, Rocznik Krakowski, LV, 1989, s. 17–44.

Michał Rożek: Skarbiec katedry na Wawelu, Kraków 1978, nr 1. Michał Walicki: Wyposażenie artystyczne dworu i Kościoła, [w:] Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, red. M. Walicki, Warszawa 1971, s. 297. Z. Żygulski: Broń w dawnej Polsce na tle uzbrojenie Europy i Bliskiego Wschodu, Warszawa 1975, s. 87–89.

Linki zewnętrzne Jan Lucjan Wyciślak: Święta włócznia

Kategoria:Polskie insygnia monarsze Kategoria:Sztuka w Krakowie Kategoria:Polska wczesnopiastowska