thumb|200px|Książę Józef Poniatowski, dowódca V Korpusu Wielkiej Armii. Portret księcia Józefa na koniu, Juliusz Kossak, 1879 V Korpus (Polski) Wielkiej Armii – największa polska formacja wojskowa w wojnie z 1812 roku powołana dekretem Napoleona z 3 maja 1812.
Korpus liczył około 32 000 żołnierzy (inne źródła 36 tys.) i posiadał ok. 70 dział.
Struktura organizacyjna 150px|thumb|Generał Józef Zajączek dowódca korpusu – książę Józef Poniatowski. Od 12 listopada 1812, na skutek rany księcia Poniatowskiego, dowództwo przejął gen. Józef Zajączek. Sztab: szef sztabu korpusu – gen. Stanisław Fiszer; do czasu, gdy został śmiertelnie ranny w bitwie pod Tarutinem. dowódca artylerii korpusu – gen. Jean Pelletier szef wojsk inżynieryjnych – gen. Jean-Baptiste Mallet de Grandville. Razem sztab korpusu liczył dwóch generałów i 64 oficerów.
Oddziały: 16 Dywizja – gen. Józef Zajączek (potem gen. Izydor Krasiński i Franciszek Paszkowski) Brygada – gen. Stanisław Mielżyński 3 pułk piechoty 15 pułk piechoty Brygada – gen. Franciszek Paszkowski 16 pułk piechoty 18 Brygada Jazdy – gen. Michał Ignacy Kamieński 2 pułk ułanów 4 Pułk Strzelców Konnych 17 Dywizja – gen. Jan Henryk Dąbrowski Brygada – gen. Edward Żółtowski 1 pułk piechoty 6 pułk piechoty Brygada – gen. Czesław Pakosz 14 pułk piechoty 17 pułk piechoty Brygada Jazdy – gen. Tadeusz Tyszkiewicz 1 Pułk Strzelców Konnych 15 pułk ułanów 18 Dywizja gen. Ludwika Kamienieckiego Brygada – gen. Michał Grabowski 2 pułk piechoty 8 pułk piechoty Brygada – gen. Stanisław Potocki 12 pułk piechoty 20 Brygada Jazdy – gen. Antoni Paweł Sułkowski 5 Pułk Strzelców Konnych 13 pułk huzarów artyleria korpuśna – płk Górski saperzy korpusu 16 batalion pociągów Trzy ww. brygady jazdy utworzyły następnie dywizję jazdy, której dowództwo powierzono gen. Michałowi Ignacemu Kamieńskiemu.
Działania zbrojne 200px|thumb|right| Bitwa pod Smoleńskiem thumb|200px|Bitwa pod Borodino. thumb|200px|Oddziały Joachima Murata w Moskwie (1812). thumb|200px|Odwrót spod Berezyny,obraz Juliana Fałata V Korpus uczestniczy w operacjach prawego skrzydła Wielkiej Armii, zdobyciu Grodna i źle zorganizowanym pościgu za rosyjską 2 Armią księcia Bagrationa. Straty marszowe korpusu sięgają ⅓ stanów osobowych. Jego oddziały osiągają jednak Dniepr i reorganizują się pod Mohylewem.
W sierpniu 1812 maszerując na Smoleńsk korpus polski (bez dywizji Dąbrowskiego przegrupowanej w rejon Bobrujska) stanowi prawą boczną kolumnę marszową. W bitwie smoleńskiej 17 sierpnia z armią Barclaya korpus wykonuje atak ze skrzydła i odcina Rosjan od mostów. W walce o miasto ginie gen. Grabowski, a gen. Zajączek jest ranny. W nocy piechota polska jako pierwsza wchodzi do płonącego Smoleńska.
W marszu na Moskwę korpus polski stanowi nadal prawą kolumnę. 5 września wychodzi na lewe, wysunięte skrzydło armii rosyjskich, dowodzonych przez Kutuzowa. Wojska przeciwnika przyjęły ugrupowanie bojowe i stały gotowe do bitwy pod wsią Borodino. 7 września Napoleon postawił Poniatowskiemu zadanie obejścia ugrupowania rosyjskiego starym traktem smoleńskim przez wieś Utica i wyjścia na tyły lewego skrzydła przeciwnika.
Po krótkim odpoczynku w Moskwie V Korpus rozpoczął pościg za armiami Kutuzowa. Te, wycofując się, zeszły z traktu riazańskiego na kałużski stwarzając zagrożenie odcięcia dróg zaopatrzenia i odwrotu dla całej Wielkiej Armii. Napoleon zlecił V korpusowi przegrupować się pod Podolsk i tym samym zmusić Rosjan do walnej bitwy. Pod Czyrykowem miała miejsce "druga polska bitwa" (po smoleńskiej).
W następnych dniach bił się korpus w bitwie pod Winkowem (Tarutinem), gdzie 2 pułk piechoty uratował od niechybnej niewoli "cara francuskiej jazdy" króla Joachima Murata.
W odwrocie rola wojsk polskich jeszcze wzrasta. Biją się one pod Wiaźmą i pod Krasnem. Nad Berezyną szczątki korpusu (800 ludzi, ale prawie cała artyleria) łączą się z dywizją Dąbrowskiego, która to na próżno usiłowała pod Borysowem zatrzymać uderzającą na tyły Wielkiej Armii mołdawską armię Cziczagowa.
Zobacz też IV Korpus Jazdy Odwodowej VIII Korpus Wielkiej Armii Księstwo Warszawskie
Przypisy
Bibliografia
Marian Kukiel, Dzieje oręża polskiego w epoce napoleońskiej 1795-1815, Poznań 1912;
Kategoria:Korpusy polskie Kategoria:Armia Księstwa Warszawskiego Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1812 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1812 Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Borodino