Walki o Wyspy Marshalla – szereg kombinowanych operacji desantowych pod ogólnym kryptonimem Operacja Flintlock, przeprowadzonych w styczniu i lutym 1944 roku przez wojska amerykańskie w czasie wojny na Pacyfiku, a mających na celu odebranie z rąk sił japońskich atoli Kwajalein, Majuro i Eniwetok w archipelagu Wysp Marshalla. Siły amerykańskie, podzielone na cztery zespoły uderzeniowe, łatwo pokonały słabo przygotowane i źle dowodzone oddziały japońskie.
Zajęcie kluczowych wysp w archipelagu Wysp Marshalla otwierało Amerykanom drogę do kolejnych celów w archipelagach Marianów, Palau, Filipin i w końcu wysp Iwo Jima i Okinawa. W tym sensie atak na Wyspy Marshalla stanowił ogromny krok naprzód w skokowej taktyce, stosowanej przez Amerykanów w walkach na Pacyfiku.
Tło wydarzeń Wyspy Marshalla od I wojny światowej znajdowały się w rękach Japonii z mandatu Ligi Narodów. Od wiosny 1941 roku zaczęto przerzucać w ten rejon coraz większe siły, tak że w styczniu 1944 roku wynosiły one 13 700 ludzi. Osłonę lotniczą zapewniać im miały 32 samoloty z Truk, 45 z Kwajalein, 50 z Maloelap, 9 z Wotje i 15 z Eniwetok. Jednakże naloty, dokonywane z rosnącej liczby amerykańskich lotniskowców oraz lotnisk na opanowanych przez Amerykanów wyspach, w końcu stycznia 1944 sprowadziły tę liczbę do 15 sztuk, a wkrótce do zera.
Zaplecze operacji stanowiły lotnictwo lądowe z niedawno opanowanych Wysp Gilberta oraz trzy zespoły uderzeniowe okrętów US Navy: północny (Eniwetok), południowy (Majuro) i zachodni (Kwajalein): pierwszy, w składzie 4 pancerników, 8 lotniskowców 10 krążowników, 27 niszczycieli, 15 transportowców i licznych mniejszych jednostek; drugi posiadał – 1 krążownik, 2 lotniskowce, 4 niszczyciele i 2 transportowce; trzeci – 3 pancerniki, 8 lotniskowców, 8 krążowników, 26 niszczycieli i 15 transportowców. Na pokładach lotniskowców było około 650 samolotów.
Mający swą kwaterę na ufortyfikowanej wyspie Truk, odległej o 980 mil morskich na południe od Kwajalein wyspie archipelagu Karoliny, admirał Mineichi Koga nie przewidywał użycia sił morskich dla osłony atoli. Dowodzona przez niego Połączona Flota Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej składała się wprawdzie z dwóch superpancerników „Yamato” i „Musashi”, dwóch innych pancerników i dywizjonu niszczycieli ze składu 1 Floty oraz trzech lotniskowców, dwóch pancerników, jedenastu ciężkich i trzech lekkich krążowników oraz znacznej liczby niszczycieli z 2 i 3 Floty, ale były to siły przeznaczone do użycia w decydującej dla obrony macierzystych wysp japońskich chwili, nie do likwidowania relatywnie niewielkich w danym momencie desantowych grup uderzeniowych przeciwnika. Stacjonująca na atolu Truk 4 Flota, po odesłaniu do remontu do Japonii dwóch krążowników, istniała w praktyce (3 przestarzałe krążowniki lekkie, 6 niszczycieli i pewna liczba mniejszych jednostek) tylko z nazwy.
Planowanie i przygotowania Miejsce starć thumb|Wyspy Marshalla Wyspy Marshalla znajdują się w Mikronezji na obszarze środkowego Pacyfiku. Składają się z 32 grup wysp i atoli rozproszonych na przestrzeni ponad 1 370 000 kilometrów kwadratowych oceanu. Tworzą dwa łańcuchy – północno-wschodni, zwany Ratak (wschód słońca), z dużymi atolami Mille, Maloelap, Majuro i Wotje oraz południowo-zachodni – Ralik (zachód słońca) z atolami Bikini, Eniwetok, Jaluit, Kwajalein i Rongelap. Geograficznym centrum całego archipelagu jest Kwajalein położony na 167°30' dł. geogr. zachodniej i na 9° szer. geogr. północnej. Odległość z Pearl Harbor wynosi 3890 km. Tarawa znajduje się 1046 km na południowy wschód, a atol Truk, który w sztabie Floty Pacyfiku uważano za ośrodek japońskiej obrony obszaru środkowego Pacyfiku, 1815 km na południowy zachód.
Niemal wszystkie wyspy to atole koralowe otoczone łańcuchami raf z dogodnymi dla żeglugi kanałami wejściowymi. Poszczególne wyspy są niewielkie, rzadko dłuższe niż 4-5 kilometrów, kilkaset metrów szerokie i wznoszące się nie wyżej niż 2-3 metry ponad poziom morzaPodręczna miniencyklopedia, Collins 2003..
Japoński plan obronny Planując obronę archipelagu Japończycy musieli liczyć się z ogromnymi trudnościami, takimi jak naturalne utrudnienia w obronie niewielkich, płaskich i wąskich wysepek, pozbawionych jakichkolwiek przeszkód terenowych. Musieli brać również pod uwagę zły stan własnych sił morskich, które nie mogły wydzielić odpowiednio silnego zespołu, zdolnego do stoczenia zwycięskiej bitwy z amerykańską armadą inwazyjną. Mogli liczyć jedynie na niezbyt silne lotnictwo z baz na kilku wyspach oraz na zapał i zdeterminowanie żołnierzy oddziałów lądowych.
W skład tych ostatnich wchodziły (w styczniu 1944 roku): 6 i 2 Oddział Wydzielony Mórz Południowych, pododdział „A” 1 Brygady Desantowej oraz 3 Wydzielony Oddział Garnizonowy. Żołnierze tych formacji zostali rozdzieleni w sposób następujący: Kwajalein 1933 ludzi, Jaluit 620, Maloelap 404, Wotje 667, Mille 2530, Eniwetok 2586, Wake 2050 i Kusaie w Karolinach 3931.
Doświadczenie i przygotowanie tych wojsk pozostawiały wiele do życzenia. 6 Oddział Wydzielony był jedynym, który nabrał doświadczenia w walce. Jako część 122 Pułku Piechoty dotarł na Filipiny 1 stycznia 1942 roku i wziął udział w walkach o półwysep Bataan, które zakończyły się kapitulacją Amerykanów 9 kwietnia. Większość żołnierzy pozostałych oddziałów służyła uprzednio w wojskach kolejowych w Mandżurii i nie brała udziału w żadnych starciach z wrogiem. Brak wsparcia floty, a także utrata wszystkich samolotów na lotniskach archipelagu w wyniku opisanych powyżej operacji lotnictwa amerykańskiego powodowały, że cały opór wojskom amerykańskim miały stawić te szczupłe siły i lokalni dowódcy, najczęściej w stopniu kapitana lub porucznika. Niewiele wybudowano żelbetowych umocnień, ilość dział była niewystarczająca.
W dodatku, w oparciu o dotychczasowe doświadczenia, umocnienia budowano wzdłuż linii brzegowej od strony otwartego morza. Dopiero na kilka dni przed rzeczywistym natarciem zaczęto okopywać się od strony laguny.
Plan Nimitza i Turnera thumb|Adm. Chester Nimitz thumb|Adm. Richmond Turner W sierpniu 1943 roku adm. Nimitz zwrócił się do szefostwa Połączonych Sztabów o opracowanie szczegółowej dyrektywy pozwalającej mu na zajęcie Wysp Marshalla. Uzasadniał taką akcję koniecznością zapewnienia Flocie Pacyfiku odpowiednich baz celem wsparcia dalszych działań w kierunku południowym i południowo-zachodnim, a tym samym prowadzenia wojny na warunkach dyktowanych Japonii przez US Navy.
Już 1 września nadeszła odpowiedź sztabowców, którzy zalecali zajęcie archipelagu oraz wysp Wake i Kusaie, najdalej na wschód wysuniętej w archipelagu karolińskiego, celem: przygotowania do zajęcia Karolinów, zwiększenia strat nieprzyjaciela, zapewnienie bezpieczeństwa własnym liniom komunikacyjnym, wsparcie innych operacji w basenie Pacyfiku i Oceanu Indyjskiego poprzez wzmaganie presji na siły japońskie.
Datę rozpoczęcia operacji wyznaczono na 1 stycznia 1944 roku z zastrzeżeniem, że wszystko zależy od postępów w walkach o Wyspy Gilberta. Do wykonania lądowań wyznaczono nowo utworzoną 4 Dywizję Marines (dalej 4 DMar), 22 Pułk Marines (dalej 22 PMar) i 7 Dywizję Piechoty (dalej 7 DP).
W tej sytuacji Nimitz zlecił swoim własnym sztabowcom opracowanie planu kampanii, przy czym zakładał, że zajęte zostaną trzy atole: Maloelap, Wotje i Kwajalein. Admirał uważał, że na lotniskach tych atoli znajduje się 65% wszystkich japońskich samolotów bojowych i że pozostałe 35% – przede wszystkim na atolach Jaluit i Mille – zostanie zniszczone na ziemi w wyniku dywanowych nalotów własnego lotnictwa.
Niemal natychmiast po przystąpieniu do planowania operacji o nazwie kodowej „Flintlock” dla sztabowców stało się oczywiste, że data 1 stycznia 1944 jest nierealna, w związku z czym Nimitz powiadomił admirała Kinga w Waszyngtonie, że najbliższą możliwą datą rozpoczęcia operacji jest 31 stycznia 1944 roku. Jednocześnie poinformował, że atole Maloelap i Wotje powinny zostać pominięte na rzecz samego Kwajalein.
Spotkało się to ze zdecydowanym sprzeciwem wszystkich dowódców w rejonie środkowego Pacyfiku. Admirał Spruance, dowódca 5 Floty (50 Grupa Uderzeniowa) pisał po latach w liście do pisarza-historyka Jetera Isely’ego w roku 1948: „Przeciwstawiałem się temu pomysłowi z całą mocą, bowiem widziałem poważne zagrożenie dla naszych linii komunikacyjnych wobec istnienia silnych baz japońskich na naszych tyłach”.
W rezultacie Nimitz zgodził się na zajęcie dogodnego, jako kotwicowisko i lądowisko w północno-wschodnim łańcuchu archipelagu, atolu. Wybór padł na atol Majuro, gdzie samoloty rozpoznawcze nie napotkały ognia artylerii przeciwlotniczej i nie dostrzegły żadnej aktywnej działalności nieprzyjaciela.
Ostatnim w głównej linii planowania był adm. Turner. Przygotowując się do ataku na atol Kwajalein, a więc dwa główne obiekty – wyspę Kwajalein na południu i połączone wysepki Roi i Namur (dalej Roi-Namur) na północy, miał do dyspozycji poważne siły morskie: dla dostarczenia pododdziałów 7 DP na Kwajalein 11 szybkich transportowców floty, 1 duży transportowiec wojska, 3 szybkie frachtowce, 2 doki dla przewozu czołgów i 16 do przewozu mniejszych środków desantowych; dla eskorty tych jednostek i zapewnienia wsparcia ogniowego 4 pancerniki starszych typów, 3 ciężkie krążowniki, 21 niszczycieli, 2 szybkie APD, 3 lotniskowce eskortowe, 12 LCI i 4 trałowce dla dostarczenia pododdziałów 4 DMar na Roi-Namur wyznaczono niemal identyczne siły, z tym, że mniejsze o jeden pancernik i 11 niszczycieli, wzmocnione natomiast 2 lekkimi krążownikami Pozostające w rezerwie 22 DMar i dwa bataliony 106 PP dysponowały ośmioma transportowcami i 7 niszczycielami.
Plan Turnera zakładał wcześniejsze bombardowanie (z morza i powietrza) wyznaczonych celów. Już na dzień „D” minus jeden (30 stycznia wczesnym rankiem) 8 pancerników i 12 niszczycieli miało rozpocząć bombardowanie Kwajalein i Roi-Namur. W tym samym czasie dwie grupy, składające się z krążowników i niszczycieli, rozpocząć miały – sprzężony z bombardowaniem z powietrza – ostrzał lotnisk na Wotje i Maloelap. Po oddaleniu się samolotów siły nawodne miały bombardować cele do godz. 12 w południe.
W dniu „D”, kiedy to przewidziano lądowanie i rozmieszczanie baterii artylerii oraz instalacji tyłowych, takich jak składy amunicyjne, szpitale polowe itd. na sąsiednich (wobec głównych celów) wysepkach Carlson (Enubuj), Carlos (Ennylabegan), Carter (Gea) i Chauncey (Gehh)W nawiasach podawane są nazwy tubylcze, według zapisu raportów wywiadu z lat 1943/1944. W czasach dzisiejszych wysepki te albo nie istnieją, albo noszą inne nazwy., miało trwać nieprzerwane bombardowanie Kwajalein i Roi-Namur.
Przed uderzeniem thumb|Atol Kwajalein
Uderzenie na Wyspy Marshalla poprzedziły długotrwałe przygotowania sztabów, logistyków, jak i ćwiczenia przeznaczonych do desantu oddziałów. Na bieżąco wyciągano też wnioski z błędów popełnionych przy zajmowaniu Wysp Gilberta, a zwłaszcza atolu Tarawa, gdzie poniesiono ogromne straty. Chodziło o takie przygotowanie operacji, by straty poniesione w czasie lądowań były jak najmniejsze. Dlatego ogromny nacisk położono na wcześniejsze przygotowanie lotnicze i artyleryjskie, które mogłoby spowodować wyeliminowanie większości samolotów i ciężkich środków ogniowych przeciwnika. Oznaczało to bombardowanie wszystkich ważnych lotnisk i baz japońskich w rejonie jeszcze przed zakończeniem zajmowania Wysp Gilberta.
Ważne było też wprowadzanie do wyposażenia i uzbrojenia oddziałów nowych środków bojowych, od unowocześnionych jednostek desantowych po bardziej kaloryczne racje żywieniowe i środki pierwszej pomocy. Operację planowano niezwykle drobiazgowo przyjmując, że opór Japończyków – wraz ze zbliżaniem się do macierzystych wysp – będzie narastał, a więc ponoszone straty mogą być większe.