mały|Zwój skrzydłowo-podniebienny prawy wraz z gałęziami, widoczny jako małe zgrubienie w tylno-górnej części jamy nosowej. Bardziej ku tyłowi i górze widoczny zwój trójdzielny Zwój skrzydłowo-podniebienny, zwój Meckela () – w anatomii człowieka zwój przywspółczulny, związany z nerwem szczękowym. Położony jest w dole skrzydłowo-podniebiennym, zwykle pomiędzy otworem klinowo-podniebiennym a nerwem szczękowym. Do przodu od niego biegnie tętnica klinowo-podniebienna. Posiada on trzy korzenie (gałęzie) doprowadzające: Korzeń czuciowy (łac. radix sensitivus) utworzony jest przez nerwy skrzydłowo-podniebienne (od nerwu szczękowego). Przechodzą one przez zwój tranzytem – bez przełączenia. Korzeń przywspółczulny (łac. radix parasympathicus) jest utworzony przez włókna nerwu skalistego większego, docierające do zwoju za pośrednictwem nerwu kanału skrzydłowego. Następuje tam przełączenie, z którego odchodzą gałęzie odprowadzające zwoju. Korzeń współczulny (łac. radix sympathicus) utworzony jest przez włókna nerwu skalistego głębokiego ze splotu szyjno-tętniczego wewnętrznego. Podobnie jak w przypadku korzenia przywspółczulnego włókna docierają do zwoju za pośrednictwem nerwu kanału skrzydłowego. Gałęzie odprowadzające zwoju skrzydłowo-podniebiennego: gałęzie nosowe tylne (łac. rami nasales posteriores) – zaopatrują błonę śluzową małżowiny nosowej górnej, środkowej oraz dolnej, zatoki klinowej, zatoki szczękowej, nozdrzy tylnych, przegrody nosa i części nosowej gardła. Gałęzie te wchodzą do jamy nosowej przez otwór klinowo-podniebienny. Jedna z gałęzi nosowych tylnych jest nieco dłuższa od pozostałych i nosi nazwę nerwu nosowo-podniebiennego. Biegnie on po przegrodzie nosa ku przodowi i dołowi, dochodząc do kanału przysiecznego. Zespala się tam z nerwem nosowo-podniebiennym drugiej strony tworząc nerw przysieczny. W kanale przysiecznym nerw przysieczny zespala się z nerwem podniebiennym większym zaopatrując przednią część błony śluzowej podniebienia do linii łączącej oba kły. Gałęzie nosowe tylne biorą udział w unerwieniu czuciowym błony śluzowej jam nosa i częściowo zatok przynosowych oraz autonomicznym gruczołów błony śluzowej tego obszaru wraz z naczyniami jamistymi położonymi w jamie nosa. nerwy podniebienne. Biegną one ku dołowi, następnie dzielą się na: nerw podniebienny większy – parzysty nerw przechodzący przez otwór podniebienny większy, zaopatrujący czuciowo i autonomicznie błonę śluzową podniebienia twardego. nerwy podniebienne mniejsze, które przechodzą przez otwór podniebienny mniejszy (parzysty) zaopatrując czuciowo i autonomicznie błonę śluzową podniebienia miękkiego, migdałki podniebienne gałąź gardłowa (łac. ramus pharyngeus) biegnie ku górze i do tyłu rozgałęziając się pod drodze. Dociera do sklepienia gardła. Unerwia część nosową gardła czuciowo oraz autonomicznie gruczoły błony śluzowej. gałęzie oczodołowe (łac. rami orbitales) przez szczelinę oczodołową dolną dostają się do oczodołu, po drodze unerwiają pochewkę nerwu wzrokowego, a dalej przechodząc przez otwory sitowe dostają się do błędnika sitowego unerwiając komórki sitowe i zatokę klinową.
Zespolenia Gałązki zwoju skrzydłowo-podniebiennego biorą także pośrednio udział w unerwieniu przywspółczulnym (wydzielniczym) gruczołu łzowego. Zespolenie to biegnie drogą nerwów skrzydłowo-podniebiennych łączących się z nerwem jarzmowym, który następnie łączy się z dolną gałęzią nerwu łzowego. To połączenie obu nerwów nosi nazwę gałęzi łączącej z nerwem jarzmowym (łac. ramus communicans cum nervo zygomatico).
Klinika Jedną z patologii dotykających zwój skrzydłowo-podniebienny jest neuralgia Sludera, zwana inaczej neuralgią klinowo-podniebienną (łac. neuralgia sphenopalatina) lub zespołem Sludera. Schorzenie to jest rzadkie i towarzyszy procesom toczącym się w sąsiedztwie zwoju lub drażniącym splot tętnicy szczękowej. Objawy: napadowy ból o charakterze kauzalgii obejmujący skrzydełko nosa, usta i okolicę oczodołu intensywne łzawienie, wodnisty katar, metaliczny smak na języku w zakresie przednich ⅔ zwykle poprzedzają atak bólowy. Napady bólowe mogą powtarzać się 2–3 razy dziennie.
Nazewnictwo Nazwa eponimiczna upamiętnia niemieckiego anatoma Johanna Friedricha Meckela.
Przypisy
Bibliografia A. Bochenek, M. Reicher Anatomia człowieka. tom V. PZWL, Warszawa 1989. Otolaryngologia kliniczna. red. A. Zakrzewski. PZWL. Warszawa 1981.
Kategoria:Nerwy głowy i szyi