thumb|Rygweda, sanskrycki tekst pisany w dewanagari thumb|Typowa klawiatura maszyny do pisania w hindi Dewanagari (, z sanskr. Devanāgarī; deva „bóg” + nagari „gród, miasto”) – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.
Składa się z 46 znaków oraz ligatur. Zapis znaków jest poziomy, od strony lewej do prawej. Charakterystyczna dla niego jest pozioma linia (matra) nad każdą literą i ligaturą (oprócz znaków dha i bha, których linia jest niepełna). Dewanagari posiada także kilka znaków interpunkcyjnych oraz znaków o znaczeniu fonetycznym.
Rozwinęło się z brahmi, starszej formy pisma indyjskiego, którego najwcześniejsza postać znana jest z napisów cesarza Aśoki (poł. III w. p.n.e.). Najstarsze inskrypcje pochodzą z VII wieku.
Spółgłoski Zwarte Nosowe Zwarto- -otwarte Szczelinowe Bezdźwięczne Dźwięczne Nieprzydechowe Przydechowe Nieprzydechowe Przydechowe Bezdźwięczne Dźwięczne Miękko- podniebienneकkaखkhaगgaघghaङह Twardo- podniebienneचcaछchaजjaझjhaञñaयyaशśa Retrofleksyjneटठडढणरraष Zęboweतtaथthaदdaधdhaनnaलlaसsa Wargoweपpaफphaबbaभbhaमmaवva
Na końcu tabeli alfabetu umieszcza się dwie grupy innego charakteru, używane w sanskrycie wedyjskim, języku marathi i radżasthani.
TransliteracjaWymowa (IPA)IAST ITRANS Sanskryt Hindi Marathiळ क्षज्ञ
ITRANSIPAक़qaख़Ka ग़Gaज़za फ़fa य़Ya ड़.Da ढ़.Dha
Implozje sindhi podkreślone.
ImplozyjneDźwięczneMiękko- podniebienneगTwardo- podniebienneजDziąsłoweडWargoweब
+Przykłady ligatur 1. Pionowy ukośnik ग्ल न्त स्क श्व त्त 2. Znak diakrytyczny र्न न्र र्त त्र र्र 3.Połączeniapod द्ग द्घ द्द द्ध द्न द्ब द्भ द्म द्य द्व क्त ह्ण ह्म ह्य ह्र 4. Podwójny ukośnik ट्र ठ्र ड्र ढ्र ङ्र 5. Inne क्ष क्ष्म ज्ञ न्त्व न्त्र्य
+ Ligatura z jako drugim elementemgrupa-ka क्न ख्न ग्न घ्न grupa-ta त्न थ्न द्न ध्न न्न grupa-pa प्न फ्न ब्न भ्न म्न grupa-ya — र्न ल्न व्न grupa-va श्न ष्न स्न ह्न
Cyfry + ० १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Bibliografia Andrzej Gawroński: Podręcznik sanskrytu Kraków 1932, wznowienia Lublin 1978, 1985, Warszawa 2004: s. 2–5. Georg Bühler: Podręcznik sanskrytu Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1977 (Tytuł oryginału: Leitfaden für den elementarcursus des Sanskrit, Wien 1927. Przekład i opracowanie Bolesław Baranowski): s. 17–27.
Linki zewnętrzne
Obsługa dewanagari w różnych systemach operacyjnych Transliteracja/transkrypcja dewanagari online
Kategoria:Kultura w Indiach D Kategoria:Transliteracja Dewanagari