thumb|300px|Hematopoeza w rozwoju ontogenetycznym człowieka Leukopoeza – proces powstawania leukocytów, u których występują ziarnistości w cytoplazmie, czyli granulocytów, w skład których wchodzą neutrofile (granulocyty obojętnochłonne), eozynofile (granulocyty kwasochłonne) oraz bazofile (granulocyty zasadochłonne).
Zachodzi on w narządach krwiotwórczych czyli w szpiku kostnym. Tam z niezróżnicowanej komórki łącznotkankowej powstaje mieloblast, który przekształca się kolejno w promielocyt, metamielocyt, a następnie w dany granulocyt.
Leukocyty te są w pewnych ilościach przechowywane w szpiku kostnym i pod wpływem danych czynników uwalniane do krwiobiegu. Procesy zapalne czy martwicze, spożycie pokarmu oraz noradrenalina powodują uwalnianie neutrofilów, a pasożyty czy alergie – eozynofilów.
Do prawidłowego przebiegu procesu leukopoezy potrzebne są witaminy z grupy B.
Omówienie poszczególnych linii rozwojowych układu białokrwinkowego
Ogólne uwagi Wszystkie komórki typu CFU (ang. Colony Forming Unit - komórka formująca kolonie) są do siebie podobne morfologicznie. Dotyczy to także stadiów pośrednich w erytropoezie i trombopoezie.
Powstawanie eozynofili, bazofili i neutrofili określa się zbiorczo mianem granulopoezy.
Eozynofilopoeza
Poszczególne stadia rozwojowe STEM-CELL (komórka macierzysta w szpiku) CFU-Eo (ang. CFU - Colony Forming Unit) Mieloblast kwasochłonny Promielocyt kwasochłonny Mielocyt kwasochłonny Metamielocyt kwasochłonny Eozynofil
Dodatkowe uwagi Stadium nr 2 określa się jako komórka progenitorowa.
Stadia od 3 do 6 określa się jako komórki prekursorowe.
Pierwotnie eozynofil opuszcza szpik w postaci pałeczki (będąc jednak już komórką dojrzałą), potem dopiero przyjmuje postać kulistą.
Czynniki stymulujące czynnik komórek pnia SCF interleukina IL-3 czynnik wzrostowy granulocytów - CSF-G interleukina IL-5 czynnik wzrostowy linii granulocytów i monocytów - CSF - GM
Bazofilopoeza
Stadia pośrednie STEM-CELL (komórka macierzysta w szpiku) CFU-Ba (ang. CFU - Colony Forming Unit) Mieloblast zasadochłonny Promielocyt zasadochłonny Mielocyt zasadochłonny Metamielocyt zasadochłonny Basofil
Uwagi dodatkowe Takie same jak przy eozynopoezie.
Czynniki stymulujące czynnik komórek pnia SCF interleukiny IL-3 IL-4 i IL-10 nerwowy czynnik wzrostowy NGF
Neutrofilopoeza
Stadia pośrednie STEM-CELL CFU-GM CFU-G Mieloblast obojętnochłonny Promielocyt obojętnochłonny Mielocyt obojętnochłonny Metamielocyt obojętnochłonny Neutrofil
Uwagi dodatkowe Linia rozwojowa neutrofili jest na początkowym etapie powiązana z linią rozwojową monocytów. Linie te rozdzielają się dopiero po stadium CFU-GM.
Reszta uwag podobna jak przy eozynofilach.
Czynniki stymulujące Rozdzielenie linii rozwojowych monocytów i neutofili w stronę tych drugich jest stymulowane przez: czynnik wzrostowy granulocytów CSF-G czynnik wzrostowy granulocytów i monocytów CSF-GM
Monocytopoeza
Stadia pośrednie STEM-CELL CFU-GM CFU-M Monoblast Promonocyt Monocyt Makrofag (ewentualne stadium występujące wyłącznie w tkankach)
Uwagi dodatkowe Linia rozwojowa monocytów jest powiązana z linią rozwojową neutrofili. Obie linie rozdzielają się po stadium CSF-GM i jest to efekt ekspresji cząsteczki CD14, wyróżniającej przyszłą linię monocytów/makrofagów.
Czynniki stymulujące czynnik wzrostowy granulocytów i makrofagów - CSF-GM czynnik wzrostowy makrofagów - CSF-M interleukina - IL-6
Limfocytopoeza
Stadia pośrednie STEM-CELL Macierzysta komórka limfopoezy CSF-L W tym miejscu rozdzielają się linie rozwojowe dla poszczególnych typów limfocytów (B, T i NK)
Limfopoeza NK Limfocyty NK powstają bezpośrednio z CSF-L.
Limfopoeza B CSF-L Limfoblast Duży limfocyt Limfocyt B Plazmocyt (stadium występujące wyłącznie w stanach zapalnych i jest istotnym elementem odpowiedzi humoralnej organizmu)
Limfopoeza T CSF-L Limfoblast Duży limfocyt Limfocyt T
Uwagi dodatkowe Dojrzewanie limfocytów T występuje w grasicy.
Dojrzewanie limfocytów B występuje w szpiku kostnym oraz w układzie limfatycznym układu pokarmowego.
Limfocyty NK nie podlegają dojrzewaniu w tkankach obwodowych.
Czynniki różnicujące Są to białka błonowe, będące markerami dla poszczególnych typów limfocytów.
Dla limfocytów T:
Th CD45, CD3, CD4 Tc CD45, CD3, CD8 Treg CD45, CD4, CD25 Dla limfocytów B: CD10 CD19 CD20 CD34
Czasami występują jeszcze cząsteczki CD22, CD38 i CD40.
Dla limfocytów NK: CD16 CD56
Zobacz też hemopoeza erytropoeza
Bibliografia
Cichocki T., Litwin J.A., Mirecka J., Histologia. Wyd. czwarte poprawione i uzupełnione. Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, Traczyk W.Z., Fizjologia człowieka w zarysie. Wyd. ósme, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005.
Kategoria:Hematologia