Smiła (ukr. Сміла) – miasto na Ukrainie w obwodzie czerkaskim, siedziba byłego rejonu; nad Taśminą (dopływ Dniepru); liczy 67,5 tys. mieszkańców; zakłady naprawcze taboru kolejowego, przemysł maszynowy, metalowy, spożywczy, odzieżowy oraz meblarski.
Historia mały|lewo|Kościół katolicki na przełomie XIX i XX w. W 1536 roku tereny te król Zygmunt I Stary nadał Juśkowi Tymkiewiczowi, który założył tu osadę nazwaną Juśkowem. W Rzeczypospolitej miejscowość należała administracyjnie do powiatu kijowskiego w województwie kijowskim. W 1633 roku okolice te Krystyna Pachucina Korzeniowska sprzedała hetmanowi wielkiemu koronnemu Stanisławowi Koniecpolskiemu.
W 1768 Smiłę objęła koliszczyzna. Franciszek Ksawery Lubomirski w 1787 sprzedał miasto wraz z całą Smilańszczyzną za 2 mln rubli Grzegorzowi Potiomkinowi, dzięki czemu uzyskał on polski indygenat. W 1793 po II rozbiorze Polski miasto zostało włączone do Imperium Rosyjskiego. Pod zaborami siedziba w powiecie czerkaskim w guberni kijowskiej. W XIX wieku istniała tu parafia katolicka dekanatu zwinogródzkiego.
Podczas II wojny światowej Smiła była okupowana przez Wehrmacht od 4 sierpnia 1941 do 29 stycznia 1944.
Podczas okupacji hitlerowskiej, pod koniec 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 700 osób. Pod koniec lutego 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowali. Sprawcami zbrodni była niemiecka żandarmeria oraz ukraińska policja.
W 1989 liczyła 79 449 mieszkańcówВсесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полуСмела // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М., "Советская энциклопедия", 1991. стр.367.
W 2013 liczyła 68 636 mieszkańców.
Zabytki po zamku położonym na wysokiej górze, pozostały resztki wałów i fos, między fałami cmentarz katolicki. Kościół Wniebowzięcia NMP z 1818 r. Cerkiew Opieki Matki Bożej z początku XX wieku Dworzec kolejowy Smiła z 1870 r. Dawny budynek banku z 1909 r., współcześnie muzeum Dawne gimnazjum męskie z 1909 r. Dawne gimnazjum żeńskie z 1910 r. Wieża ciśnień z 1907 r. Wieża strażacka z lat 30. XX wieku Dworzec kolejowy im. Tarasa Szewczenki z 1951 r. Dom kultury z 1962 r.
Urodzeni w Smile Leon Barszczewski – polski podróżnik, etnograf i archeolog Jan Raczyński – polski chirurg, profesor nauk medycznych Tadeusz Strumiłło – polski pedagog, doktor filozofii, instruktor harcerski Jerzy Tyczyński – polski aktor Hawryło Miszczenko – radziecki polityk
Miasta partnerskie Newton, Stany Zjednoczone
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Miasta w obwodzie czerkaskim Kategoria:Rejon smiłański