Wyższe Seminarium Misyjne Księży Sercanów w Stadnikach – seminarium duchowne kształcące kapłanów na potrzeby księży sercanów. W latach II wojny światowej rozpoczęto tworzenie struktur zakonnych w Stadnikach. 10 czerwca 1947 dokonano poświęcenia placu pod budowę domu nowicjackiego i kościoła. Jak na ciężkie czasy budowa przebiegała dobrze. 15 sierpnia 1948 odbył się ingres pierwszego rektora domu stadnickiego, ks. Adama Gąsiorka. 19 września 1948 odbyło się poświęcenia nowo wybudowanego kościoła. Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie zawarła umowę o współpracy naukowej z seminarium.
I. Rys historyczny Wyższego Seminarium Misyjnego Księży Sercanów w StadnikachPoleszak Leszek, Wyższe Seminarium Misyjne Księży Sercanów w Stadnikach – historia i teraźniejszość, w: Sympozjum 1(12) (2004), ss. 233-276. 1. Początki domu zakonnego w Stadnikach Klerycy sercańscy po raz pierwszy pojawili się w Stadnikach na wakacjach 1940 roku, zorganizowanych przez ks. Michała Wietechę. Na stałe Sercanie przybyli do Stadnik 22 maja 1944 roku. Była to ośmioosobowa grupa nowicjuszy wraz z Mistrzem Nowicjatu ks. Władysławem Majką i br. Paschalisem Świdrem – kucharzem. Musieli oni opuścić dom macierzysty w Krakowie w związku z częściowym jego zajęciem przez Niemców. W marcu 1944 roku utworzono w nim bowiem koszary kolumny transportowej armii niemieckiejPor. Kunda C., Jubileusz stadnicki okiem kleryka i nowicjusza, w: Ecce Cor nr 57 (1973), s. 16; Nagy S., Lata okupacyjnych mroków, w: Album jubileuszowy. Z okazji 25-lecia Zgromadzenia Księży Najświętszego Serca Jezusowego w Polsce 1928-1953, Kuria Prowincjalna Księży Sercanów, Kraków 1992, ss. 132-133; Furczoń J., Początki Zgromadzenia Księży Najświętszego Serca Jezusowego w Polsce, Kuria Prowincjalna Księży Sercanów, Kraków 1992, s. 134.. Po przybyciu z Krakowa-Płaszowa nowicjusze zamieszkali w dworku państwa Michalików, który został przystosowany dla potrzeb Nowicjatu. Pierwsza profesja tej grupy nowicjuszy miała miejsce 25 marca 1945 rokuPor. Kunda C., Jubileusz stadnicki okiem kleryka i nowicjusza, s. 17; Majka W., Początki naszego domu w Stadnikach, Stadniki-Tarnów 1952; Z kart naszej przeszłości, w: Ecce Cor nr 76 (1984) 15-18; Król S., Rys historyczny klasztoru Księży Najświętszego Serca Jezusowego w Stadnikach (1944-1980), ss. 34-39..
Właściwy dom nowego Nowicjatu wybudowany został na dziedzicznym gruncie ks. Stanisława Michalika i br. Antoniego Szewca, w pobliżu domu państwa Michalików. Dekret Kurii Metropolitalnej w Krakowie zezwalający na erygowanie nowej placówki sercańskiej wystawiono dnia 19 września 1946 roku. Pierwszą czynność budowlaną – kopanie studni – rozpoczęto 10 kwietnia 1947 roku. Teren pod budowę domu nowicjackiego i kościoła został poświęcony przez ks. Michała Wietechę, inicjatora budowy, w dniu 10 czerwca 1947 roku. Pomimo wielu niedogodności budowa przebiegała sprawnie. Już 14 sierpnia 1948 roku dokonano przeniesienia domu nowicjackiego a następnego dnia, w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, odbył się skromny ingres pierwszego rektora domu stadnickiego, ks. Adama GąsiorkaProfessio fidei nowy rektor złożył w kaplicy domu p. Michalików na ręce Prowincjała ks. Michała Wietechy. Por. Kunda C., Dni prześladowań, Kuria Prowincjalna Księży Sercanów, Kraków 1992, ss. 4-5; Gdy ustąpiła noc niewoli, w: Album jubileuszowy, s. 239; Gąsiorek A., 25 lat temu, w: Ecce Cor nr 57 (1973) 4; Król S., Rys historyczny klasztoru Księży Najświętszego Serca Jezusowego w Stadnikach (1944-1980), ss. 43-55.. Poświęcenia nowo wybudowanego kościoła dokonał ks. prałat Stanisław Mazanek z Krakowa, w niedzielę 19 września 1948 rokuObszerną relację z poświęcenia kościoła i przeniesienia Najświętszego Sakramentu z domu Michalików można odnaleźć w: Wyjątek z Kroniki Stadnickiej, w: Ecce Cor nr 57 (1973) 18-20.. W dniu 1 marca 1951 roku utworzono w Stadnikach niezależną parafię, której pierwszym proboszczem został ks. Czesław Kunda a wikariuszem ks. Dionizy BuckiPor. Kunda C., Dni prześladowań, ss. 5-6; Album jubileuszowy, ss. 243-245; Kunda C., Ważniejsze daty w Prowincji Polskiej, w: Album jubileuszowy, ss. 243-246; Włoch A., Karpierz J., Ważniejsze daty z historii Zgromadzenia i Prowincji Polskiej, w: Album jubileuszowy, ss. 302-304. Pierwotnie nie było pozwolenia na kaplicę domową ani na wystawienie codzienne Najświętszego Sakramentu. Modlitwy odbywały się w oratorium, Msza święta i adoracja w kościele. W całym domu panowały spartańskie warunki, nie było ogrzewania i elektryczności, palono lampami gazowymi i naftą. Por. Gąsiorek A., 25 lat temu, ss. 6-7; Król S., Rys historyczny klasztoru Księży Najświętszego Serca Jezusowego w Stadnikach (1944-1980), ss. 59-67..
W dniu 31 lipca 1954 r., po pięciodniowych przygotowaniach, nastąpiła likwidacja domu zakonnego w Stadnikach przez władze świeckie w ramach szeroko zakrojonej akcji, skierowanej przeciwko zgromadzeniom zakonnym w Polsce. Klerycy, księża oraz cały dobytek został wywieziony do domu macierzystego w Krakowie-Płaszowie. W Stadnikach pozostali jedynie proboszcz – ks. Czesław Kunda, wikariusz – ks. Dionizy Bucki oraz kościelny – br. Alojzy Żurek. W miejsce zakonników do klasztoru przesiedlono Siostry Służebniczki Najświętszej Maryi Panny ze Śląska OpolskiegoPor. Kunda C., Dni prześladowań, ss. 8-37.. Budynki klasztoru odzyskano dopiero 6 grudnia 1956 roku. W tym dniu dotarł do Stadnik pierwszy samochód z klerykami sercańskimi z Tyńca. Na czele nowej wspólnoty seminaryjnej stanął ks. Karol RudzokPor. tamże, s. 50; Król S., Rys historyczny klasztoru Księży Najświętszego Serca Jezusowego w Stadnikach (1944-1980), ss. 68-72..
Rektorzy domu stadnickiego ks. Adam Gąsiorek 1948–1950 ks. Stefan Kierpiec 1950–1953 ks. Stanisław Sidełko 1953–1954 1954–1956 – dom zajęty przez władze państwowe ks. Karol Rudzok 1956–1958 ks. Roman Kubina 1958–1960 ks. Władysław Majka 1960–1963 ks. Adolf Janczak 1963–1966 ks. Józef Nawieśniak 1966–1969 ks. Adam Włoch 1969–1971 ks. Stanisław Jarzyna 1971–1978 ks. Adolf Janczak 1978–1984 ks. Czesław Konior 1984–1990 ks. Józef Wróbel 1990–1993 ks. Eugeniusz Ziemann 1993–1999 ks. Jan Strzałka 1999–2008 ks. Artur Sanecki 2008–2010 ks. Robert Ptak 7 marca 2010–2016 ks. Leszek Poleszak 2016–2022 ks. Dariusz Salamon od 2022
Proboszczowie parafii w Stadnikach ks. Czesław Kunda 1951–1957 ks. Tadeusz Wietecha 1957–1963 ks. Czesław Szortyka 1963–1966 ks. Stanisław Dadej 1966–1972 ks. Antoni Kotlarczyk 1972–1977 ks. Zbigniew Letkiewicz 1977–1981 ks. Antoni Sławiński 1981–1984 ks. Ludwik Heller 1984–1985 ks. Władysław Zięba 1985–1989 ks. Kazimierz Kowalczyk 1989–1995 ks. Stanisław Jaskuła 1995–2004 ks. Mariusz Tomaka 2004–2013 ks. Jan Romanek 2013–2015 ks. Kazimierz Lewandowski 2015–2021 ks. Dariusz Lewczak od 2021
2. Studium Teologiczne Polscy Sercanie początkowo studiowali teologię i filozofię we Włoszech i we Francji. Po zakończeniu drugiej wojny światowej grupa kleryków uczestniczyła w wykładach u Ojców Franciszkanów. Natomiast od września 1949 roku inna grupa kleryków korzystała z wykładów w seminarium diecezjalnym w Tarnowie. Alumni ci mieszkali w nowo zakupionym domu przy ul. Rogoyskiego 12 (dziś 16), do którego przenieśli się z Krakowa-Płaszowa 17 lipca 1949 rokuPor. Kunda C., Ważniejsze daty w Prowincji Polskiej, s. 245; Janczak A., Krótka historia Seminarium z okazji „srebrnego wesela”, w: Ecce Cor nr 70 (1981) 15-16.. Niestety, nie był to dom przystosowany do ówczesnych potrzeb: brakowało ogrodu, korzystano jedynie z podwórka, było ciasno, brakowało odpowiedniej ilości łazienek. Pierwszym rektorem scholastykatu w Tarnowie został mianowany w dniu 29 czerwca 1949 roku ks. Jan Bem.
Od czasu zabrania przez władze państwowe domu w Stadnikach w 1954 roku, kolejna grupa alumnów zaczęła uczęszczać na studia filozoficzno-teologiczne do seminarium Ojców Dominikanów w KrakowiePor. Janczak A., Krótka historia Seminarium z okazji „srebrnego wesela”, s. 16.. W związku z likwidacją przez władze państwowe Niższego Seminarium w Krakowie-Płaszowie, gościny Sercanom udzielili Benedyktyni z Tyńca.
Studium Teologiczne dla Prowincji Polskiej Zgromadzenia Księży Najświętszego Serca Jezusowego zostało erygowane dnia 8 października 1956 roku przez Księdza Prowincjała Jana Bema. Decyzję tę podjęto uchwałą Rady Prowincjalnej z dnia 20 maja 1956 roku. Jego siedzibą stał się dom macierzysty w Krakowie przy ul. Saskiej 2Por. Dekret erekcyjny Studium Teologicznego z dnia 19 września 1956 r., Archiwum WSM Stadniki; Sawulski A., Złoty jubileusz polskich Sercanów. Uwierzyli miłości, w: Gość Niedzielny z dnia 2 lutego 1997 r.. Rektorem Studium został ks. Franciszek Solak, prefektem ks. Stanisław Nagy a sekretarzem ks. Adam Włoch. Pierwszy rok akademicki rozpoczął się 8 października 1956 rokuPor. Sprawozdanie z działalności Studium Teologicznego Księży Najświętszego Serca Jezusowego 1956-1965 dla prac Komisji Studiów przed IV Kapitułą Prowincjalną, Archiwum Studium Teologicznego 89/30/IX/65; Janczak A., Krótka historia Seminarium z okazji „srebrnego wesela”, s. 17..
Początkowo borykano się z dużymi trudnościami związanymi ze zorganizowaniem potrzebnej kadry naukowej. Większość wykładowców pochodziła spoza Zgromadzenia. Innym problemem była również konieczność zgromadzenia kleryków rozproszonych po różnych seminariach, do których dotychczas uczęszczali i umieszczenie ich w domu macierzystym. W pierwszych latach działalności Studium nauka w nim trwała pięć lat. Od 1959 roku studia skrócono do czterech lat, w związku ze zorganizowanym w Studium Międzyzakonnym Ojców Franciszkanów w Krakowie Tirocinium pastorale, które odtąd miało stanowić piąty rok studiów teologicznych. W tym samym roku opracowano również nowy regulamin egzaminów dla Studium Teologicznego. Ze względu na obawę utraty domu stadnickiego, w lutym 1960 roku Studium Teologiczne zostało przeniesione do StadnikPor. Sprawozdanie z działalności Studium Teologicznego Księży Najświętszego Serca Jezusowego 1956-1965 dla prac Komisji Studiów przed IV Kapitułą Prowincjalną, Archiwum Studium Teologicznego 89/30/IX/65; Janczak A., Krótka historia Seminarium z okazji „srebrnego wesela”, ss. 17-18..
Program nauczania został oparty na Ratio Generalis Studiorum i uzupełniony programami czołowych seminariów diecezjalnych w Polsce. Egzaminy organizowane były na koniec każdego semestru. Z zasadniczych przedmiotów teologicznych obowiązywały egzaminy całościowe, tzw. rigorozaZ apologetyki i historii Kościoła – po ukończeniu drugiego roku teologii, z Pisma świętego i prawa kanonicznego – po ukończeniu trzeciego roku teologii, z teologii dogmatycznej i moralnej – po ukończeniu czwartego roku teologii. Miały one stałą datę: 30 września każdego roku..
3. Studium Filozoficzne Decyzja o erygowaniu Studium Filozoficznego została podjęta uchwałą Rady Prowincjalnej z dnia 14 września 1960 roku. Zostało ono powołane do życia w dniu 25 września 1960 roku, a jego pierwszą siedzibą był dom zakonny w Krakowie-Płaszowie. Dekret erekcyjny podpisał ks. Stanisław Sidełko, pełniący urząd Przełożonego ProwincjiPor. Dekret erekcyjny Studium Filozoficznego z dnia 16 września 1960 r., Archiwum WSM Stadniki; Sprawozdanie z działalności Studium Filozoficznego za lata 1960-65, Archiwum Studium Teologicznego 90/30/IX/65..