thumb|Pomnik poświęcony żołnierzom z grupy płk Tadeusza Kaliny-Zieleniewskiego w Momotach Górnych
Tadeusz Lubomir Zieleniewski, ps. Kalina (ur. 24 lipca 1887 w Ostrówku Lubelskim, zm. 22 lipca 1971 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, profesor, inżynier, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się w rodzinie Emila i Matyldy z domu Tittenbrun. Po ukończeniu gimnazjum w Łodzi w 1910 studiował geodezję w Liège we Francji (1910–1914). Tam należał do Polskich Drużyn Strzeleckich. Od sierpnia 1914 w Legionach Polskich. Służył w 1 Kompanii Kadrowej. 6 sierpnia 1914 wymaszerował z Krakowa w składzie 4 plutonu 1 Kompanii Kadrowej. 15 maja 1917 został przydzielony na trzy miesiące do kompanii saperów nr 1 w charakterze hospitantaOdprawy Komendy Legionów Polskich, Centralne Archiwum Wojskowe, sygn. I.120.1.295b, s. 326 ..
Po kryzysie przysięgowym był internowany w Beniaminowie. W Polskiej Sile Zbrojnej pełnił obowiązki oficera broni obozu wyszkolenia w Ostrowi Mazowieckiej. Później w 1918 komendant Szkoły Mierniczej w Warszawie. Następnie pełnił służbę w 1 pułku piechoty Legionów, a później był m.in. wykładowcą i dowódcą 2 kompanii Szkoły Podchorążych w Warszawie (1918–1919), słuchaczem Szkoły Sztabu Generalnego w Warszawie (1921–1923) – pierwszy rok odbywał w École supérieure de guerre. 1 stycznia 1920 został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Legionów Polskich, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana wojsk technicznych i zatwierdzeniem przydziału do Szkoły Podchorążych w Warszawie.
W listopadzie 1924 został przydzielony z 1 pułku saperów do Wyższej Szkoły Wojennej na stanowisko wykładowcy taktyki ogólnej. W listopadzie 1927 wyznaczony został na stanowisko pełniącego obowiązki II dyrektora nauk Wyższej Szkoły Wojennej – zastępcy komendanta WSWoj. z równoczesnym przeniesieniem do kadry oficerów saperówDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 27 z 29.11.1927 r.. 23 sierpnia 1929 został przeniesiony do 31 pułku Strzelców Kaniowskich w Łodzi na stanowisko zastępcy dowódcy pułku.
23 grudnia 1929 został przeniesiony do korpusu oficerów piechoty w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 35,9 lokata z równoczesnym przeniesieniem do 63 pułku piechoty w Toruniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. 31 marca 1930 został przeniesiony do 59 pułku piechoty w Inowrocławiu na stanowisko dowódcy pułku. Z dniem 1 marca 1932 został przeniesiony do dyspozycji szefa Sztabu Głównego na okres trzech miesięcy z zachowaniem dotychczasowego dodatku służbowego. Z dniem 1 czerwca 1932 został mianowany szefem Wojskowego Instytutu Geograficznego w Warszawie. Z tego stanowiska na początku 1935 został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej w 8 Dywizji Piechoty. Pracami instytutu kierował do ostatniej dekady sierpnia 1939. W międzyczasie (1936) odbył praktykę na stanowisku dowódcy piechoty dywizyjnej 8 Dywizji Piechoty w Modlinie.
Wiosną 1939 został wybrany wiceprezesem zarządu głównego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Cieszynie Zachodnim.
25 sierpnia 1939 zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym objął dowództwo 33 Dywizji Piechoty (rezerwowej) w Grodnie. Dywizją tą dowodził w czasie kampanii wrześniowej. Walczył w bitwach pod Różanem i Włodawą. 19 września 33 DP została włączona w skład 41 Dywizji Piechoty, a on sam „pozostał przy sztabie 41 DP”. 25 września, po rozwiązaniu Dowództwa Armii gen. Przedrzymirskiego „wymknął się samochodem w kierunku Krasnegostawu”. Wieczorem, w rejonie Krasnegostawu, dołączył do grup dowodzonych przez pułkowników: Leona Koca, Władysława Filipkowskiego i Władysława Płonkę. 27 września na odprawie pułkowników w Woli Sobieskiej objął dowództwo nad całością wojsk, z których utworzył Grupę własnego imienia. 29 i 30 września dowodzona przez niego grupa walczy z Niemcami o Polichnę Dolną, Janów Lubelski i Dzwolę, a na wschodzie z Armią Czerwoną. 1 października dowodzona przez niego grupa przeszła do wsi Momoty Górne, gdzie złożyła broń przed sowietami. Następnego dnia został wywieziony przez sowietów do Lwowa. Wieczorem tego samego dnia, w trakcie konwojowania zdołał zbiec z samochodu i ukryć na terenie miasta (wraz z nim odzyskał wolność przewożony wówczas kpt. Marian Wondraczek). 13 października wyjechał koleją do Delatyna skąd pieszo przez Gorgany przeszedł następnego dnia na Węgry. Następnie przedostał się do Francji.
W latach 1939–1945 w Polskich Siłach Zbrojnych, m.in. dowodził 3 Dywizją Piechoty we Francji (4–19 czerwca 1940). Był wykładowcą na kursach Wyższej Szkoły Wojennej w Wielkiej Brytanii.
3 sierpnia 1943 Naczelny Wódz mianował go dowódcą 1 Dywizji Grenadierów. Obowiązki dowódcy dywizji objął 26 sierpnia 1943. 29 października 1943 Naczelny Wódz mianował go zastępcą inspektora do Spraw Zarządu Wojskowego.
W 1947 powrócił do Polski. Zamieszkał w Warszawie. Pracował naukowo na Politechnice Warszawskiej. W latach 1950–1961 był adiunktem na Wydziale Geodezji i Kartografii. Brał czynny udział w pracach ZBoWiD.
Zmarł w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A 12-5-3/4).
Awanse chorąży – 5 marca 1915 podporucznik – 1 kwietnia 1916 porucznik kapitan – 1917 major podpułkownik – zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 (w 1924 r. zajmował 34., a 1928 r. 17. lokatę w korpusie oficerów zawodowych inżynierii i saperów) pułkownik – 1 stycznia 1931 i 1. lokatą w korpusie oficerów piechoty
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7083 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 16 września 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 28 kwietnia 1926M.P. z 1926 r. nr 99, poz. 294 „za zasługi, położone na polu nauczania i wychowania wojskowego”. Krzyż Walecznych trzykrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 17 marca 1930 „za zasługi na polu wyszkolenia wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Srebrny Medal za Długoletnią Służbę Brązowy Medal za Długoletnią Służbę Odznaka Pamiątkowa „Pierwszej Kadrowej” Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Wojskowej (Bułgaria, 1937) Krzyż Komandorski Orderu Zasługi (Węgry)widoczny na fotografii w infoboksie, pod szyją Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej (Francja) odznaczenie rumuńskie
Upamiętnienie 15 września 2016 6 Samodzielny Oddział Geograficzny w Toruniu przyjął płk. dypl. inż. Tadeusza Zieleniewskiego ps. „Kalina” na swojego patrona. Z tej okazji odsłonięto pamiątkowy pomnikhttps://web.archive.org/web/20170918170600/http://6sog.wp.mil.pl/pl/117.html; Decyzja Nr 167/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2016 r.. Od 29 kwietnia 2025 imię pułkownika Zieleniewskiego nosi 6 Samodzielny Oddział Geoprzestrzenny.
Przypisy
Bibliografia
Encyklopedia II wojny światowej, Wydawnictwo MON, Warszawa 1975. Waldemar Strzałkowski, Życiorysy dowódców jednostek polskich w wojnie obronnej 1939 r., Tadeusz Zieleniewski (1887–1971) [w:] Jurga Tadeusz, Obrona Polski 1939, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1990, wyd. I, s. 837–838, Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 15. Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 r.), Sztab Główny WP, Warszawa 1931, s. 4. Oficerowie Legionów Polskich 1914–1917. Słownik biograficzny. T. II (G-K). Warszawa: Barwa i Broń, 2005, s. 184.
Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Dowódcy 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej Kategoria:Dowódcy dywizji Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 8 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Działacze Towarzystwa Tatrzańskiego – Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 1 Batalionu Saperów Legionów Kategoria:Oficerowie dowództwa 33 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podpułkownicy saperów II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Bułgaria) Kategoria:Polacy odznaczeni rumuńskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Wykładowcy Wyższej Szkoły Wojennej Kategoria:Zastępcy dowódcy 31 Pułku Strzelców Kaniowskich Kategoria:Zastępcy dowódcy 63 Toruńskiego Pułku Piechoty Kategoria:Zmarli w 1971 Kategoria:Żołnierze 1 Kompanii Kadrowej Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Polnische Wehrmacht