Józef Zych

Józef Zych (ur. 23 marca 1938 w Giedlarowej) – polski prawnik i polityk. Marszałek Sejmu II kadencji w latach 1995–1997.

Doktor nauk prawnych. W latach 1983–1991 prezes Krajowej Rady Radców Prawnych. W latach 1989–2015 poseł na Sejm z ramienia Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego i Polskiego Stronnictwa Ludowego (X, I, II, III, IV, V, VI i VII kadencji), w latach 1991–1995 i 2004–2005 wicemarszałek Sejmu I, II i IV kadencji, marszałek senior Sejmu V i VII kadencji, w latach 2015–2019 i od 2023 członek Trybunału Stanu.

Życiorys Działał w harcerstwie. W 1961 został skazany na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności za „niedopełnienie obowiązków służbowych” w czasie obozu harcerskiego koło Krosna Odrzańskiego.

Jest absolwentem Liceum im. Bolesława Chrobrego w Leżajsku (1956) i Wydziału Prawa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1966). Na macierzystej uczelni pod kierunkiem uzyskał stopień doktora nauk prawnych (1976). Naukowo zajmował się prawem pracy oraz prawem ubezpieczeń społecznych. Podjął wykonywanie zawodu radcy prawnego. W latach 1983–1991 był prezesem Krajowej Rady Radców Prawnych.

W 1975 wstąpił do Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. W 1989 został wybrany na posła z ramienia tej partii. W latach 1988–1990 był członkiem Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. W listopadzie 1989 został przewodniczącym rady naczelnej powstałego z przekształcenia ZSL Polskiego Stronnictwa Ludowego „Odrodzenie”, które 5 maja 1990 współtworzyło Polskie Stronnictwo Ludowe. W trakcie X kadencji pełnił funkcję przewodniczącego Klubu Poselskiego PSL i przewodniczącego Komisji Sprawiedliwości.

Od 1991 do 2015 Józef Zych był posłem reprezentującym to ugrupowanie. W Sejmie I i II kadencji zajmował stanowisko wicemarszałka (1991–1995), następnie do końca II kadencji niższej izby parlamentu pełnił funkcję marszałka. Jako jednocześnie przewodniczący Zgromadzenia Narodowego odpowiadał za proces przyjęcia Konstytucji RP. Od lipca 2004 do końca IV kadencji ponownie był wicemarszałkiem Sejmu. W jej trakcie zasiadał ponadto w Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, której był przewodniczącym. W październiku 2005 wykonywał obowiązki marszałka seniora Sejmu V kadencji. W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz siódmy uzyskał mandat poselski, otrzymując w okręgu lubuskim 18 631 głosów. W wyborach w 2011 po raz ósmy z rzędu został posłem z listy PSL. Prezydent Bronisław Komorowski powierzył mu wykonywanie obowiązków marszałka seniora Sejmu VII kadencji. W 2012 został honorowym prezesem Polskiego Stronnictwa Ludowego.

W 2015 nie uzyskał poselskiej reelekcji. W listopadzie 2015 wybrany na członka Trybunału Stanu z rekomendacji PSL. W TS zasiadał do końca kadencji w 2019. Ponownie został powołany w skład Trybunału Stanu w listopadzie 2023. Po 2015 pracował jako doradca w Polskiej Izbie Ubezpieczeń, a także powrócił do pracy naukowej; wykładał w Collegium Intermarium.

W kwietniu 2025 swoje prywatne archiwum przekazał do zasobu Archiwum Akt Nowych. W 2026 powołany w skład Rady Nowej Konstytucji przy Prezydencie RP.

Wyniki wyborcze Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 1989 Sejm X kadencji nr 107 33 535 (51,24%)Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 20 czerwca 1989 r. o wynikach ponownego głosowania i wynikach wyborów do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przeprowadzonych dnia 18 czerwca 1989 r. (). 1991 Sejm I kadencji nr 14 16 411 (5,84%)Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 31 października 1991 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w dniu 27 października 1991 r. (). 1993 Sejm II kadencjinr 52 22 313 (9,89%)Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 września 1993 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 19 września 1993 r. (). 1997 Sejm III kadencji 10 973 (5,26%)Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 września 1997 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 21 września 1997 r. ().Mandat uzyskany z listy ogólnopolskiej. 2001 Sejm IV kadencji nr 8 7378 (2,36%) 2005 Sejm V kadencji 9566 (3,54%) 2007 Sejm VI kadencji 18 631 (4,73%) 2011 Sejm VII kadencji 6919 (2,08%) 2015 Sejm VIII kadencji 4784 (1,38%)

Odznaczenia i wyróżnienia Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (1983) Srebrny Krzyż Zasługi (1978) Wielki Oficer francuskiej Legii Honorowej Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec. [dostęp 2012-11-18]. Odznaka za Zasługi dla Województwa Zielonogórskiego Odznaka Honorowa za Zasługi dla Województwa Lubuskiego

Nagrody i wyróżnienia Honorowy obywatel Leżajska i województwa lubuskiego.

W 2012 podczas XI Kongresu Polskiego Stronnictwa Ludowego został honorowym prezesem tej partii. W 2015 został wyróżniony przez poznańskie Towarzystwo im. Hipolita Cegielskiego statuetką Złotego Hipolita. Otrzymał także tytuł „Człowieka Roku Ubezpieczeń 2013”, przyznawanego przez redakcję „Gazety Ubezpieczeniowej”.

W 2006 słuchacze Programu III Polskiego Radia przyznali Józefowi Zychowi nagrodę „Srebrne Usta 2005” za lapsus: Nie po raz pierwszy staje mi… przychodzi mi stawać przed izbą. Poseł uzyskał wówczas 40% wszystkich oddanych głosów.

Życie prywatne Ojciec Cezarego, absolwenta prawa i filozofii, oraz Małgorzaty, biolożki i wykładowczyni akademickiej. Przez większość życia mieszkał w Zielonej Górze, po zakończeniu pracy w parlamencie przeprowadził się do Poznania. Deklaruje się jako katolik. Hobbystycznie zajął się ornitologią oraz kwiatami.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Harcerze Kategoria:Członkowie Trybunału Stanu Kategoria:Działacze Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Honorowi obywatele Leżajska Kategoria:Honorowi obywatele polskich województw Kategoria:Honorowi prezesi Polskiego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Ludzie związani z ubezpieczeniami w Polsce Kategoria:Marszałkowie Sejmu III Rzeczypospolitej Kategoria:Marszałkowie seniorzy Sejmu III Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Lubuskiego Kategoria:Polacy – Wielcy Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Politycy PSL „Odrodzenie” Kategoria:Polscy specjaliści prawa pracy Kategoria:Posłowie na Sejm kontraktowy Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1997–2001) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej V kadencji (2005–2007) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VI kadencji Kategoria:Posłowie z okręgu Zielona Góra (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Zielona Góra Kategoria:Prezesi Krajowej Rady Radców Prawnych Kategoria:Wicemarszałkowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1991–1993) Kategoria:Wicemarszałkowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji (2001–2005) Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Wicemarszałkowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997)