4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych – oddział piechoty Wojska Polskiego we Francji.

Formowanie i zmiany organizacyjne Formowanie 4 pułku piechoty rozpoczęto 17 listopada 1939 r., w obozie Coëtquidan, na bazie rozwiązanego 2 pułku piechoty (zbiorczego) i pułku szkolnego. Wchodził w skład 2 Dywizji Strzelców Pieszych. Głównym źródłem pochodzenia żołnierzy byli ochotnicy narodowości polskiej spośród emigracji z Francji i Belgii oraz żołnierze ewakuowani z obozów internowania w Rumunii, na Węgrzech, Litwy i Łotwy, ponadto poborowi z Francji. Z dniem 18 grudnia 1939 roku 4 pułk piechoty został dyslokowany do Parthenay w departamencie Deux-Sevres, liczył wówczas ok. 3200 żołnierzy. W dniu 14 lutego 1940 roku z 4 pułku piechoty wydzielono zawiązki dla 5 i 6 pułków piechoty, 2 i 202 pułków artylerii, ponadto zmieniono dyslokację części pododdziałów pułku. W miejsce przeniesionych żołnierzy do innych jednostek tworzonej 2 dywizji, przybyli poborowi spośród Polonii z terenu Francji, uzupełnianie pułku trwało do końca maja 1940 roku. Ponadto z pułku odesłano 283 żołnierzy jako niepożądanych ze względu na zły stan zdrowia lub niewłaściwą postawę moralną. Pułk przez cały okres istnienia prowadził szkolenie. Uzbrojenie i wyposażenie bojowe i ekwipunek żołnierze pułku zaczęli otrzymywać dopiero od dnia 23 kwietnia 1940 i do czasu wyjazdu na front nie otrzymano pełnego ekwipunku bojowego. Tabory pułku zostały całkowicie zmotoryzowane poprzez przydzielenie 109 samochodów ciężarowych i ciągników. Zakwaterowanie szeregowych było bardzo złe, żołnierze kwaterowali w stajniach, strychach, stodołach i garażach w okresie srogiej zimy.

Działania zbrojne Od 17 maja 1940 roku pułk został postawiony w stan gotowości bojowej i od dnia 19 maja 1940 roku rozpoczęto transportem kolejowym przewóz stanu osobowego wraz otrzymanym uzbrojeniem i sprzętem na zaplecze linii Maginota do Wassy i Doulevant de Chateau, gdzie znalazł się 21 maja. Następnie od 25 do 29 maja pułk odbył 100 km marsz pieszy w rejon Colombey-les-Belles i wraz z dywizją znalazł się w odwodzie 3 armii francuskiej. W dniu 30 maja 1940 roku nadano pułkowi oficjalną nazwę 4 Warszawski Pułk Strzelców Pieszych. Od 30 maja do 9 czerwca pułk intensywnie szkolił się i pobierał brakujące wyposażenie. Od 17 maja do końca działań we Francji nie dołączyła większość pułkowej kompanii broni towarzyszącej por. Jana Kantego Roehra, wraz z batalionowymi plutonami ppanc. (przy pułku była część komp. br. tow. z plutonem dowodzenia i moździerzy), została przydzielona do 11 francuskiej DP. W dniu 9 czerwca w pułku zarządzono pogotowie transportowe, 11 czerwca przewieziono koleją go w rejon Belfortu. Pułk wraz z 2 Dywizją Strzelców Pieszych wszedł w skład 45 Korpusu Armijnego 8 Armii francuskiej. Kwaterował w rejonie Hericourt. W dniach 13-16 czerwca najpierw organizował obronę na kanale Montbeliard, a następnie w rejonie wcześniejszego zakwaterowania. W dniu 17 czerwca 1940 roku pozostawiając 6 kompanię strzelecką jako pododdział osłonowy, pułk wykonał marsz i zaczął organizować obronę w rejonie; Maiche-Trevillers-Damprichard. 6 kompania podstępem niemieckim została zaskoczona, rozbrojona i częściowo wzięta do niewoli. I batalion pułku w dniu 18 czerwca stoczył całodzienne walki z czołowymi oddziałami niemieckiej 29 DP Zmot. o Maiche i wieczorem na rozkaz wycofał się do Fessevillers. W dniu 19 czerwca od rana II i III bataliony pułku broniły do wieczora swoich pozycji przy skutecznym wsparciu całej artylerii dywizyjnej. W trakcie walk na pozycjach obronnych wzgórz Clos du Doubs, do pułku przydzielono II batalion 5 psp. Odcinek pułku został utrzymany. W godzinach nocnych 19/20 czerwca w kierunku granicy francusko-szwajcarskiej rozpoczął odwrót tabor pułku i przekroczył granicę ok. północy, ok. godz. 2 granicę przekraczały pododdziały bojowe pułku. Straty pułku w walkach; 15 zabitych, 40 rannych i 242 wziętych do niewoli i zaginionych.

Dalsze losy warszawskich strzelców pieszych Od 20 czerwca 1940 4 Warszawski pułk strzelców pieszych został rozbrojony i internowany w Szwajcarii. Internowanych zostało 2469 żołnierzy. W okresie od sierpnia 1944, do maja 1945 roku ewakuowanych zostało ok. 600 żołnierzy i oficerów pułku do Francji, z tego niespełna 300 przybyło do Wielkiej Brytanii i odtwarzało 2 Brygadę Strzelców Pieszych 4 DP, natomiast kilkudziesięciu trafiło do 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. Pułk formalnie rozwiązany w 1945. Jego tradycje kultywował w Wielkiej Brytanii 4 Warszawski Batalion Strzelców Pieszych.

Obsada personalna

Dowódcy pułku ppłk piech. Antoni Cieszkowski (XI 1939 - 1 IV 1940) ppłk piech. Aleksander Gembal (8 IV 1940 - 20 VI 1940) +Obsada personalna pułku w maju 1940Stanowisko etatoweStopień, imie i nazwiskoUwagidowództwodowódca pułkuppłk piech. Aleksander Gembalszef sztabumjr dypl. piech. Jan II Nowaczyńskiadiutantkpt. piech. Antoni Bemoficer informacyjnykpt. adm. (piech.) Stanisław Brunon Otwinowskioficer łącznikowypor. Bolesław Ordon-Skwarczyński (por. kaw. rez. Bolesław Zygmunt Skwarczyński?)oficer gazowypor. Stanisław Suszkiewicznaczelny lekarz pułkukpt. lek. dr Kazimierz Szulclekarz weterynariipor. lek. wet. rez. Aleksander Wojciech Jezierskikwatermistrzkpt. Marian Białasikoficer gospodarczypor. int. rez. Feliks Piotr Plenkiewiczoficer ds. samochodowychpor. br. panc. Aleksander Stanisław Petzenkompania dowodzeniadowódca kompaniikpt. Zygmunt Jagodzińskidowódca plutonu łącznościpor. Jerzy Włodzimierz Karasiński†23 XII 1941dowódca plutonu łącznościppor. rez. Adam Marcin Ignacy Kastnerdowódca plutonu pionierówpor. Emund Witkowski ? ppor. sap. rez. Władysław Malinowskidowódca plutonu zwiadu mot.ppor. rez. Roman Ludwik Zdrowskidowódca plutonu plot.ppor. art. Henryk Szperkakompania broni towrzyszącychdowódca kompaniikpt. Marian Kuźniewicz5 pappancdowódca plutonu moździerzypor. rez. Jan Kanty Roehrdowódca I plutonu działek ppanc.ppor. Bronisław Nitkadowódca II plutonu działek ppanc.ppor. rez. Antoni Maciej Datakompania gospodarczadowódca kompaniipor. rez. Kazimierz Panaśdowódca plutonu zaopatrzeniappor. rez. Józef Franciszek Śmietanadowódca plutonu żywnościowegopor. rez. Aleksander Wasungdowódca plutonu reperacyjnegoppor. rez. Henryk Dawiddowódca plutonu sanitarnegoppor. farm. rez. mgr Wincenty Kołodziejczykkapelmistrzmjr kplm. Juliusz Ludwik Rudolf Schreyeroficer broni pułkuppor. rez. Tadeusz Józef Rapaczyńskiinternowany w SzwajcariiI bataliondowódca batalionumjr piech. Antoni Chudzikiewiczzastępca dowódcykpt. Stanisław Getterinternowany w Szwajcariiadiutantpor. Władysław Polaszeklekarzppor. lek. dr Jan Koszykdowódca 1 kompaniikpt. Józef Wieteskainternowany w Szwajcariidowódcy plutonówpor. Zdzisław Dubickipor. rez. Zdzisław Tadeusz Białasppor. rez. Longin Kubiakowskidowódca 2 kompaniipor. Leon Zalasińskidowódcy plutonówpor. Zdzisław Korabiowskippor. Tadeusz Michniowski-Michniewskippor. Bolesław Fijałkowskippor. Jerzy Binekdowódca 3 kompaniipor. rez. Władysław Andrzej Szyjkowskidowódcy plutonówpor. Józef Wiktor Emil Blumskippor. rez. Michał Biedrońppor. rez. Jan Wojnaspor. Zenon Minkiewiczdowódca 1 kompanii ckmpor. Kazimierz Matyjaszewskidowódcy plutonówII bataliondowódca batalionumjr piech. Tadeusz Zarzyckidowódca 4 kompaniipor. Czesław Krukdowódca plutonuppor. Paweł Miglusdowódca 5 kompaniipor. Bolesław Serednickidowódcy plutonówppor. Jan Sawkappor. Adam Polańskippor. Edward KryszynIII bataliondowódca batalionumjr piech. Franciszek Raczekzastępca dowódcykpt. Jan Tomickiadiutantppor. Józef Nahaczewskilekarzppor. dr Zbigniew Godłowskidowódca 7 kompaniikpt. Tomasz Srokowskidowódca 8 kompaniipor. Zygmunt Starczynowskidowódca 9 kompaniipor. Tadeusz Jaworskidowódcy plutonówppor. Wilhelm Kohlmanppor. Stanisław Łuczyńskippor. Stanisław Kaprockidowódca 3 kompanii ckmkpt. Tadeusz Daniszewski

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Witold Biegański, Zaczęło się w Coëtquidan, Z dziejów polskich jednostek regularnych we Francji, Wydawnictwo MON, Warszawa 1977, wyd. I, s. 72,

Kategoria:Pułki piechoty Wojska Polskiego we Francji (1939–1940) Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1940 Kategoria:Jednostki o nazwie wyróżniającej Warszawska Kategoria:Oddziały 2 Dywizji Strzelców Pieszych