Zygmunt Wasilewski (ur. 29 kwietnia 1865 we wsi Siekierno, zm. 25 października 1948 w Wiśle) – polski publicysta i polityk narodowo-demokratyczny, senator III kadencji w II RP.
Życiorys Był wnukiem Józefa Wasilewskiego, generała brygady. Ojciec – Aleksander (1825–1907) był nadleśniczym, matka – Maria Ledoux (1828–1905) wywodziła się z francuskiej rodziny, która przybyła do Polski w XVIII wieku. Miał dwie siostry: Stanisławę Aleksandrę i Jadwigę Marię (pozostałe czworo rodzeństwa zmarło w dzieciństwie). Rodzina do 1882 mieszkała w Siekiernie, następnie do 1907 w SuchedniowieMaciej Motas, Zygmunt Wasilewski (1865–1948), [w:] Słownik biograficzny polskiego obozu narodowego, red. K. Kawęcki, t. 1, Warszawa 2020, s. 348.. W 1884 ukończył gimnazjumAdam Massalski, Jerzy Szczepański, Słownik biograficzny zasłużonych nauczycieli i wychowanków. I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, Kielce 2010, s. 120. w Kielcach (do którego uczęszczał wraz ze Stefanem Żeromskim). Studiował prawo na uniwersytetach w Warszawie, Kijowie i Sankt Petersburgu. Studia ukończył w 1889. Jego żoną została Wanda Karłowicz, córka Jana Aleksandra Karłowicza (etnologa i językoznawcy), siostra Mieczysława (kompozytor, dyrygent, taternik) i Janiny (nauczycielki). Jego synem był Tadeusz Adam Wasilewski (1897–1964)Urszula Jakubowska, Warszawskie lata Zygmunta Wasilewskiego, [w:] „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej”, nr 4 (1993)..
Od początku związany z powstającą narodową demokracją – od 1887 członek „Zetu”, od 1889 Ligi Narodowej. W latach 1892–1894 wraz ze Stefanem Żeromskim opiekował się biblioteką w Muzeum Polskim w Rapperswilu.
W 1894 powrócił do Warszawy, gdzie do 1899 był redaktorem naczelnym tygodnika „Głos”. Następnie w 1901 przeniósł się do Lwowa, gdzie w latach 1902–1915 był redaktorem naczelnym pisma „Słowo Polskie”. Był członkiem jako hospitant Komitetu Narodowego PolskiegoAdam Miodowski, Wychodźcze ugrupowania demokratyczne wobec idei polskiego wojska w Rosji w latach 1917–1918, Białystok 2002, s. 85.. W czerwcu 1915 wyjechał wraz z rodziną do Kijowa. Wezwany przez Romana Dmowskiego przeniósł się do Petersburga, gdzie do końca 1917 redagował tygodnik społeczno-polityczny „Sprawa Polska”. W lipcu 1917 został członkiem Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego w MoskwiePolski Zjazd Polityczny w Moskwie: 21–26 lipca st. st. 1917 r., Piotrogród 1917, s. 15.. Od początku 1918 do września tegoż roku, po przewrocie bolszewickim, redagował w Kijowie dziennik „Przegląd Polski”.
Po ponownym powrocie do Warszawy w listopadzie 1918 redaktor naczelny „Gazety Warszawskiej”, którą kierował do marca 1925, następnie od 1925 do 1939 redaktor naczelny „Myśli Narodowej”.
W latach 1930–1935 zasiadał w Senacie z ramienia Stronnictwa Narodowego, reprezentując województwo warszawskie„Gazeta Ludowa Ilustrowana”, R. 6, nr 49 (7 grudnia 1930), s. 3.. Cały okres niemieckiej okupacji spędził w Warszawie, gdzie mieszkał przy ul. Mokotowskiej 11. Nie zdecydował się na opuszczenie ziem polskich mimo możliwości wyjazdu do Jugosławii. Podczas powstania warszawskiego jego mieszkanie zostało spalone. Po jego upadku opuścił miasto wraz z ludnością cywilną. Znajdował się pod opieką Polskiego Czerwonego Krzyża i po długim transporcie umieszczono go w Szpitalu św. Łazarza w Krakowie. Po wojnie osiadł w mieście. Od maja 1946 na stałe mieszkał w Wiśle. Zmarł tam 25 października 1948 i został pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym. Jego symboliczny grób znajduje się także na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 37-2-19).
Przypisy
Bibliografia Zygmunt Wasilewski, Życiorys 1865–1939, opracowanie i przedmowa Marek Ciara, Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego, Warszawa 2022. Zygmunt Wasilewski. Polityk – krytyk – regionalista, pod red. M. Meduckiej, Wyd. Kieleckie Towarzystwo Naukowe, Kielce 2002 Karol Wojciechowski, Zygmunt Wasilewski – ideolog zapomniany, wszechpolacy.files.wordpress.com, dostęp od 2007
Linki zewnętrzne Publikacje Zygmunta Wasilewskiego w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Kielcach Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Bibliotekarze Muzeum Polskiego w Rapperswilu Kategoria:Członkowie Komitetu Narodowego Polskiego (1914–1917) Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej „Zet” Kategoria:Dziennikarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem Kategoria:Pochowani w Wiśle Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (województwo warszawskie) Kategoria:Senatorowie III kadencji (1930–1935) Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Zmarli w 1948